Burnham'ın AB'ye yakınlaşma hamlesi parti içinde tartışma yarattı

İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın Avrupa Birliği (AB) ile daha yakın ilişkiler kurma yönündeki girişimi, hem kendi partisi İşçi Partisi'nde hem de diğer partilerde yankı uyandırıyor. Burnham bu hafta kabinesine, "Bence insanların oy verdiğinden daha sert bir Brexit ile karşı karşıyayız. Aklı başında hiç kimse Muhafazakarların müzakere ettiği anlaşmanın ülke için işlediğini düşünmüyor" dedi.

Bu açıklama, İngiltere'nin AB ile ilişkisinin yoğun şekilde tartışılacağı bir haftanın öncesine denk geldi. Perşembe günü Dublin'de düzenlenecek Avrupalı liderler toplantısında Burnham, İngiltere'nin geleceğine dair vizyonunu satarken kilit rol oynayabilecek isimlerle ilk kez bir araya gelecek. Gelecek hafta ise dış politika konulu bir konuşma yapacak ve ardından gıda, enerji ve gençlik hareketliliği konularında yeni anlaşmalar imzalamak üzere Brüksel'de düzenlenecek İngiltere-AB zirvesine gidecek.

Kabine içinde görüş ayrılığı

Burnham, zirvede imzalanacak yeni anlaşma hakkında bakanlara, "Bu ülkedeki insanları daha iyi duruma getirecek fırsatları değerlendireceğiz" dedi. Bu yaklaşım, başbakanın AB tek pazarına yeniden katılma ve bunun getireceği serbest dolaşım hakkındaki tartışmanın kapısını açmasının arkasında yatıyor. Ancak bu uzun vadeli hedef, kabineyi ve partiyi bölüyor.

Bazı isimler bu yaklaşımı olumlu karşılıyor. Konut Bakanı Angela Rayner'ın en az 2022 sonbaharından bu yana eski Başbakan Sir Keir Starmer'ı Brexit konusunda daha cesur olmaya teşvik ettiği belirtiliyor. Rayner'ın İşçi Partisi'nin manifestosundaki kırmızı çizgilere - AB tek pazarına, gümrük birliğine veya serbest dolaşıma dönmemek - bağlı kalınması gerektiğini savunduğu, ancak bir sonraki seçimde bunların değiştirilmesine açık olduğu ifade ediliyor. Bir başka kabine üyesi ise "Siyasette yapabileceğiniz en iyi şey gerçeği söylemektir. Gerçek şu ki Brexit Britanya'ya büyük zarar verdi. Burada kamuoyuyla bir konuşma yönetmiyoruz, kamuoyuna yetişmeye çalışıyoruz" dedi.

Ancak bir eski bakanın "yüksek riskli" olarak nitelendirdiği bu stratejiyi endişeyle izleyenler de var. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, AB'ye yeniden katılmanın da dışında kalmanın da "maliyet ve sonuçları" konusunda uyararak daha temkinli bir ton benimsedi. Ticaret ve İş Bakanı Jonathan Reynolds, AB'ye yakınlaşmayı ve İngiltere'nin uzun vadeli ilişkisini tartışmayı destekliyor; ancak daha önce AB gümrük birliğine katılmaya karşı uyarıda bulunmuş ve İngiltere'nin hangi koşullarla karşılaşacağının belirsizliğine dikkat çekmişti.

Eski Başbakan Lord Cameron ise Bloomberg'den Mishal Husain'e yaptığı açıklamada, yeniden katılma konusunda bir konuşma başlatmanın "çok uzun ve acı verici" olacağını söyledi. Cameron, "yeniden katılma fikriyle flört etmenin" Burnham'ın Muhafazakarların Brexit anlaşmasını yeniden müzakere etme çabalarına zarar verebileceği uyarısında bulundu.

Diğer partilerin tepkileri

İşçi Partisi içinde başbakanın yaklaşımına yönelik tutumlar öngörülebilir çizgilerde bölünmüş değil. Kişisel olarak Brexit'e karşı olan ve büyük ölçüde Remain oyu veren bir seçim bölgesini temsil eden bir İskoç İşçi Partisi milletvekili, bunun "gerçek bir sorun" olduğunu söyledi. Milletvekili, "Seçmenlerime 2014'te yapılan İskoçya referandumunun bir nesil için bağımsızlığı çözdüğünü, ancak 2016 referandumunun çözülmediğini nasıl anlatabilirim? Benim görüşüm demokrasiyi kabul etmektir" dedi.

Muhafazakarlar, AB kurallarına uyum sağlama yönündeki her türlü hamleye şiddetle karşı çıkıyor. Parti lideri Kemi Badenoch, bunun bir kırmızı çizgi olduğunu ve "bizi aslında geriye götüreceğini" söyledi. Ancak bazı Muhafazakar milletvekilleri, Burnham'ın hamlelerinin partileri için yarattığı stratejik ikilemden endişe duymaya başladı. Bir Muhafazakar milletvekili, "Sorun şu ki bu seçmenlerden bazıları Brexit'ten sonra bizi ancak yeni yeni dinlemeye başladı ve şimdi sürekli buna maruz kalacaklar" dedi.

Liberal Demokratlar, Westminster'daki en büyük partiler arasında en Avrupa yanlısı olmanın keyfini sürüyordu. Ancak bazı Liberal Demokratlar, bu belirgin konumlarının Burnham tarafından gölgede bırakılma riski taşıdığından korkuyor. Reform UK ise Brexit'in siyasi tartışmaya dönüşü konusunda "çok iddialı" olduklarını söylüyor. Bir parti stratejisti, "Eğer o [Burnham] yeniden katılmak için 40 milyar sterlinlik bir fatura, açık kapı göçü ve yasalarımız ile mahkemelerimiz üzerinde daha az kontrol üzerinden seçime gitmek istiyorsa, buna fazlasıyla varız" dedi. Parti, İşçi Partisi etrafında ilerici bir Brexit karşıtı koalisyon kuracağı gibi, Brexit destekçilerini de en AB karşıtı parti olarak Reform UK etrafında birleştireceğine inanıyor.