Bolivya ormanlarında yeni kedi türü keşfedildi

Bolivya'nın ormanlarında yaşayan benekli bir yaban kedisinin yeni bir tür olduğu bilimsel çalışmalarla doğrulandı. Yaklaşık bir ev kedisi büyüklüğündeki bu hayvan, benzer lekeleri ve çizgileri olan diğer yaban kedileriyle karıştırıldığı için bugüne kadar gözden kaçmıştı.

Ancak DNA incelemeleri, kedinin aslında kendine özgü bir tür olduğunu ortaya koydu. Bu keşif, dünyanın en ünlü memelileri hakkında ne kadar az şey bildiğimizi bir kez daha gösterdi. Bilim insanları, bulgunun "kaplan kedileri" (tiger cats) olarak bilinen ve Güney ile Orta Amerika'da yaşayan küçük yaban kedilerinin korunmasına dikkat çekmesini umuyor. Bu grup, aslan, leopar ve kaplan gibi büyük kuzenlerine kıyasla çok daha az kamuoyu ilgisi görüyor.

Yeni türe 'Tilcayo' adı verildi

Araştırmayı yürüten ekipte yer alan Bolivya'daki Universidad Mayor de San Andres'ten Paola Nogales-Ascarrunz, "Dünya için yeni bir tür bulmamız muhteşem bir sonuç; bu tür Leopardus tilcayo" dedi. "Hâlâ keşfedilmeyi bekleyen yeni türler olduğu gerçeği hayret verici; bir yanardağa, bir adaya ya da derin denizlere gitmemize gerek yok" diye ekledi.

Türün doğrulanmış yalnızca tek bir üyesi biliniyor: Bolivya'daki bir kurtarma barınağında yaşayan bir kedi. Ancak bilim insanları başka bireylerin de var olduğuna inanıyor. "Tigrino" takma adı verilen bu 10 yaşındaki kedi, bilim insanlarını keşif yolculuğuna çıkaran isim oldu.

Bolivyalı bilim insanı Dr. Nogales-Ascarrunz, barınakta gönüllü çalışırken kedinin sıra dışı göründüğünü fark etti. Kedi, ormanda yerel bir kişi tarafından bulunmuştu; bu kişi başlangıçta onu evcil bir yavru sandı. Ancak kedi büyüdükçe, bir ev kedisi gibi davranmadığı ortaya çıktı.

Dr. Nogales-Ascarrunz, ülkenin Yungas bölgesindeki sık ormanlarda küçük yaban kedilerine dair başka gözlemler olduğunu duymuştu, fakat bunlar bilim insanları tarafından araştırılmamıştı. Gizemi çözmek için dünyanın dört bir yanından araştırmacılarla güçlerini birleştirdi ve yaşayan hayvanlardan ile müze örneklerinden alınan DNA'yı kullanarak kaplan kedilerinin soy geçmişini inceledi.

Brezilya'daki Pontifical Catholic University of Rio Grande do Sul'da koruma genetikçisi olan Eduardo Eizirik, "Çok az kayıt veya fotoğraf var, müzede hiç birey yok; yani kimse bakmadığı için gizli kalmış" dedi.

Current Biology dergisinde yayımlanan çalışma, başka sürprizleri de ortaya çıkardı: Yeni tanımlanan Bolivya tilcaya kedisi (Leopardus tilcayo) dahil olmak üzere, üç yerine beş kaplan kedisi türü olduğu öne sürüldü.

Koruma çalışmaları için kritik adım

Ancak türü tanımlamak yalnızca ilk adım. Araştırmaya katılan Oxford Üniversitesi Yaban Hayatı Koruma Araştırma Birimi'nden Dr. Caroline Sartor, keşfin koruma açısından önemli olduğunu belirterek, "Neyi ve nerede yaşadığını bilmediğimiz bir türü korumamız imkânsız" dedi. "Bunlar ev kedisi boyutunda hayvanlar; artık hepsini bildiğimizi düşünebilirsiniz, ancak bu keşif dünyanın daha az incelenmiş bölgelerinde ne kadar biyoçeşitliliğin hâlâ keşfedilmeyi beklediğini gösteriyor" diye konuştu.

Kaplan kedisi türleri, ormansızlaşma, yaşam alanı kaybı ve yasa dışı avlanma nedeniyle soy tükenmesi riski altında kabul ediliyor; yeni tür ise önceki değerlendirmelerde yer almıyordu.

Keşif, dünyanın kedi familyası için de daha geniş sonuçlar doğurabilir. Hem yabani hem evcil kediler, küçük ev hayvanlarından dev kaplanlara kadar tüm kedi türlerini kapsayan Felidae biyolojik familyasına aittir. Resmî olarak 41 tür tanınıyordu; yeni keşif ve kaplan kedilerinin birkaç tür olabileceği bulgusu bu sayıyı 44 veya üzerine çıkarıyor.

Araştırmada yer almayan İskoçya Ulusal Müzeleri'nden memeli uzmanı Andrew Kitchener, kaplan kedileri olarak bilinen küçük benekli Güney Amerika kedilerinin "taksonomik bir kâbus" olduğunu söyledi. "Bu kediler birbirlerine çok benzedikleri ve müzelerde az örnek olduğu için kafa karıştırıcı; genetik daha fazla tür ortaya çıkardıkça bile onları ayırt etmeyi hâlâ öğreniyoruz" dedi.