Bilim insanları: 1,5C aşımı buzullarda kalıcı hasar bırakabilir

Birleşmiş Milletler (BM) destekli yeni bir rapora göre, küresel sıcaklık artışının Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen 1,5C hedefini geçici olarak aşması dahi dünyanın buzul bölgelerinde kalıcı ve yaygın hasara neden olabilir. Uluslararası Kriyosfer İklim Girişimi (ICCI) ve BM Çevre Programı (UNEP) tarafından bir araya getirilen 80 bilim insanının hazırladığı rapor, sıcaklığın 2C ya da 3C'ye çıkmasının ardından yeniden 1C'nin altına indirilmesi gerektiği sonucuna vardı.

Rapor, kriyosferdeki (dünyadaki kar ve buzun tamamı) kalıcı kayıpların, 1,5C hedefinin aşılmasının "yönetilebilir" hatta acil emisyon kesintilerine "tercih edilebilir" olduğu yönündeki yaygın inancın doğru olmadığını ortaya koydu. Bilim insanları, sıcaklığın bu eşiğin üzerinde mümkün olduğunca kısa süre kalması ve atmosferden yeterli karbon çekilerek uzun vadeli ısınmanın 2150'ye kadar ideal olarak 1C'nin altına indirilmesi çağrısında bulundu.

Mevcut politikalar yaklaşık 3C ısınmaya işaret ediyor

Dünya, sanayi öncesi döneme göre 1,3C ısınmış durumda. Sera gazı emisyonlarının sınırlandırılamaması, bilim insanlarını bir miktar aşımın kaçınılmaz olduğu sonucuna götürüyor. Rapora göre mevcut politikalar altında beklenen yüksek aşım – yaklaşık 3C'lik zirve sıcaklıklar – yüzeye yakın permafrostun neredeyse tamamını eritecek, okyanus dolaşımında "ciddi ve muhtemelen ani" bozulmaya yol açacak ve yaygın asitlenmeye neden olacak. Son araştırmalar deniz buzunun sanılandan daha yavaş toparlandığını gösteriyor.

Rapora göre hasarın büyük bölümü, sıcaklık yeniden 1,5C'ye indirilse bile kalıcı olacak. Buzul erimesinin deniz seviyelerini yükseltmesi ve su güvenliğini tehdit etmesi bunlar arasında.

Raporun baş yazarı ve ICCI'de buzul bilimci olan James Kirkham, kriyosferin "iklim sisteminin en hassas bileşenlerinden biri" olduğunu ve kaybının tüm gezegeni etkilediğini söyledi. Kirkham, bu yıl Nepal-Çin sınırında kaydedilen en büyük ve en ölümcül buz-kaya çığlarından birinin yaşandığını, binlerce kişinin öldüğünü ve tek olayda Nepal'in GSYH'sinin yüzde 10'una denk hasar oluştuğunu belirtti. İsviçre'nin son beş yılda buzul buzunun yüzde 20'sini kaybettiğini ve dünya genelinde binlerce buzulun önümüzdeki on yılda yok olmasının beklendiğini ekledi.

Buz tabakaları 1990'lara göre altı kat hızlı eriyor

Rapor, dünya liderlerinin ve diplomatların Türkiye'de düzenlenen 31. yıllık COP iklim konferansı için bir araya geldiği sırada yayımlandı. Grönland ve Antarktika buz tabakalarının kaybından kaynaklanan deniz seviyesi yükselmesinin yüzlerce milyon insanı tehdit ettiği, permafrostun erimesinin ise daha fazla sera gazı saldığı belirtildi.

Rapora göre buzullar, uzun vadeli ısınma 0,8C'ye indirilse bile yüzyıllar ölçeğinde mevcut hacimlerinin yalnızca yaklaşık yüzde 70'ini koruyacak. Grönland ve Antarktika'yı kaplayan ve bugün 1990'lara göre yaklaşık altı kat hızlı eriyen buz tabakaları, aşımın kısa olduğu ve sıcaklığın 1,5C'ye döndüğü senaryolarda bile buz kaybetmeye devam edecek. Bilim insanları kutup buz tabakaları için güvenli uzun vadeli sıcaklık sınırının 1,0C'ye, hatta daha da altına çok daha yakın olduğunu belirtti.

Buzul bilimci Kirkham, "Kar ve buz, ısınmanın her bir derece kesrine hızla tepki veriyor" dedi. "Ancak bu sistemlerin çoğunun aşımdan sonra toparlanması yüzyıllar ya da binyıllar alacak; özellikle de değişimleri neredeyse geri döndürülemez hale getiren devrilme noktaları aşılırsa."

Geçen ay yayımlanan bir UNEP raporu, sıcaklık artışının sanayi öncesi seviyelerin 1,7C üzerine çıkmasının önlenmesi için emisyonların 2030'a kadar yüzde 18, 2035'e kadar yüzde 45 azaltılması gerektiğini ortaya koymuştu.

Kriyosfer raporuna göre mevcut politikalar, Rocky Dağları, Alpler, İzlanda ve İskandinavya'daki buzul buzunun kütlesini yüzde 10'un altına indirecek. Isınma 1,5C ile sınırlandırılırsa bu kütlenin yaklaşık yüzde 20-35'i kalacak. İnsanlığın yaklaşık dörtte biri için su kaynağı olan Hindukuş-Himalaya bölgesinde mevcut politikalar buz kütlesinin yalnızca yüzde 41'ini bırakacak; 1,5C senaryosunda yüzde 83'ü korunacak.