Birleşmiş Milletler dünya haritasını değiştirmek için oy kullandı

Birleşmiş Milletler (BM), dünyada en yaygın kullanılan Mercator projeksiyonunun kıtaların gerçek boyutlarını yansıtmadığını belirterek, bu haritanın Afrika gibi kıtaların gerçek büyüklüğünü daha doğru gösteren yeni bir haritayla değiştirilmesini öngören kararı kabul etti.

Genel Kurul'da kabul edilen 'Haritayı Düzelt' kararı, Mercator haritasındaki Afrika kıtasının gerçekte yaklaşık 14 kat daha büyük olmasına rağmen Grönland ile benzer büyüklükte gösterilmesi sorununu gidermeyi amaçlıyor. Kararla birlikte, kara kütlelerinin gerçek boyutlarını daha iyi yansıtan Equal Earth projeksiyonu kabul edildi. Ancak bu yeni haritanın da kendine özgü sorunları bulunuyor.

Bir kürenin yüzeyini düz bir dikdörtgen üzerinde doğru şekilde temsil etme sorununu çözmek için yıllar boyunca birçok çaba gösterildi. Bunların her birinin kendine göre avantajları ve dezavantajları var.

Mercator haritası ve eleştiriler

Günümüzde yaygın olarak kullanılan Mercator haritası, 1569 yılında Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından oluşturuldu. Temel amacı, Avrupalı denizcilerin okyanuslarda seyir yapmasına yardımcı olmaktı. University College London'dan haritacılık profesörü James Cheshire, Mercator'un bir pusula yönünü takip ederken harita üzerinde çizilen düz bir çizginin gerçekte de düz bir çizgi gibi görünmesini istediğini, bunun da haritanın amacını çok iyi yerine getirdiğini söyledi.

Düz bir harita üzerinde açıları korumak için Mercator, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe çizgileri daha geniş aralıklarla çizmek zorunda kaldı. Bu nedenle harita, ekvatora yakın ülkeleri olduğundan çok daha küçük, kutuplara yakın ülkeleri ise olduğundan daha büyük gösteriyor. Bu çarpıklık, bir kürenin yüzeyinin iki boyutlu bir haritada doğru temsil edilememesinden kaynaklanıyor.

450 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen Mercator'un eseri hâlâ sınıflarda, televizyonda, internette ve Google Haritalar dahil birçok yerde kullanılıyor. Ancak eleştirmenler, bazı yerlerin olduğundan küçük, bazılarının ise büyük görülmesinin psikolojik bir etkisi olduğunu, çünkü insanların büyük şeyleri daha önemli algılama eğiliminde olduğunu belirtiyor. Kenyalı coğrafyacı Kioko Muendo, bu durumun Afrika'nın zengin kaynaklarını, nüfusunu ve yatırım fırsatlarını örtülü olarak küçümsediğini söyledi.

Equal Earth haritasının özellikleri

Equal Earth haritası, Mercator projeksiyonundaki bu sorunu gidermek amacıyla 2018 yılında bir haritacılar ekibi tarafından geliştirildi. Kara kütlelerinin boyutunu ve şeklini daha doğru sunmayı amaçlayan bu harita, önce Afrika Birliği'nin 54 üyesi tarafından kabul edildi, ardından BM tarafından benimsendi.

Ancak Equal Earth haritası, Mercator projeksiyonunun navigasyon için ideal olmasını sağlayan düz çizgilerden ödün veriyor. Ayrıca farklı yerler arasındaki gerçek mesafeyi ölçmek için kullanılamıyor. Cheshire, "Alanı koruyabilirsiniz, şekli koruyabilirsiniz veya mesafeyi ve yönü koruyabilirsiniz, ancak her şeyi aynı anda mükemmel şekilde koruyamazsınız; aksi takdirde küreye geri dönmeniz gerekir" dedi.

1970'lerin başında Alman tarihçi Arno Peters tarafından tasarlanan ve James Gall'ın 1855'te tanımladığı projeksiyona dayanan Peters haritası, şekil doğruluğunu feda ederek boyut doğruluğunu ön planda tutuyor. Bu haritada kutup bölgeleri sıkıştırılırken ekvatora yakın bölgeler uzatılıyor. Bu da Grönland-Afrika boyut sorununu çözüyor ve farklı kara kütlelerinin karşılaştırmalı boyutlarını görmeyi sağlıyor. Ancak bu harita, kara kütlelerinin şekillerini ciddi şekilde bozarak hepsinin hafifçe yanlış görünmesine neden oluyor. Düz çizgiler gerçek sabit pusula yönlerini temsil etmediği için navigasyon için de kullanışsız.