Bir nesilde bir kez görülen güneş tutulması Avrupa'yı büyüledi

Birleşik Krallık ve Avrupa, yaklaşık 30 yılın en etkileyici güneş tutulmasını izledi. Milyonlarca kişinin tanık olduğu doğa olayında, Birleşik Krallık'ta gökyüzü parçalı tutulma ile adeta büyülendi; İzlanda, Grönland ve İspanya'nın bazı bölgelerinde ise tam tutulma yaşandı.

Tutulma, Rusya'nın kuzeyinde Sibirya'nın kuzey ucunda başladıktan sonra Arktik Okyanusu çevresinde ilerleyerek İzlanda'ya ulaştı ve ardından güneye yönelerek İspanya'da tam tutulma olarak görüldü. Birleşik Krallık'ta parçalı tutulma, İskoçya'nın kuzeyinde saat 18.00 sularında, İngiltere'nin güney kıyılarında ise 18.20'den hemen önce başladı.

Gözlemcilerden büyük ilgi

Birleşik Krallık'ta özellikle orta ve güney İngiltere ile Galler'de gökyüzünün açık olması, Ay'ın Güneş'in önünden geçişinin saatlerce izlenmesine olanak tanıdı. Bu bölgelerde Güneş'in yaklaşık yüzde 90'ının Ay tarafından örtüldüğü gözlemlendi. Cornwall'da bu oran yüzde 95'e ulaştı. Kuzey İngiltere, İskoçya ve Kuzey İrlanda'da ise bulutlu hava, birçok kişinin manzarayı kaçırmasına neden olsa da, yine de büyük kalabalıklar Edinburgh'daki Calton Tepesi gibi simgesel noktalarda toplandı.

Tutulma gözlükleri büyük ilgi gördü ve kısa sürede tükendi; gözlükçüler, hırdavatçılar ve hatta fırınlar stoklarını bitirdi. Gözlük bulamayanlar, kevgir, mısır gevreği kutusu ve kağıt parçaları gibi yaratıcı yöntemlerle tutulmayı güvenli şekilde izlemeye çalıştı.

İspanya'da tam tutulma coşkusu

İspanya'nın bazı kesimleri daha da etkileyici bir deneyim yaşadı. Yerel saatle 20.30 civarında Güneş, Ay ve Dünya tam olarak aynı hizaya geldi ve tam tutulma gerçekleşti. Şilili bilim insanı Yasmin Catricheo, bu anı izlemek için İspanya'nın kuzeybatısındaki A Coruña'ya binlerce kilometre yol kat etti. Catricheo, "Tam tutulma anında herkes alkışladı ve gördüklerimizin heyecanını paylaştı. Hiçbir kelime bu duyguyu tarif edemez" dedi.

Tam tutulma sırasında Güneş'in etrafında görülen kırmızı ışık, Güneş'in atmosferi olan korona; koyu uzaya fırlayan aşırı ısınmış gaz jetleriydi. Dikkatli bakanlar, Güneş'in manyetik alanına bağlı pembe gaz halkaları olan çıkıntıları da fark edebildi.

Tam tutulma iki dakikadan az sürdü, ancak izleyenler için unutulmazdı. Bilim insanlarına göre her 18 ayda bir Dünya'nın bir yerinde tam güneş tutulması yaşanıyor; ancak belirli bir bölge için bu nadir olay yaklaşık 400 yılda bir görülüyor.

Birleşik Krallık'tan görülen parçalı tutulma, 1999'dan bu yana ülkedeki en belirgin tutulma oldu. Uzmanlar, Birleşik Krallık'ın bir sonraki tam güneş tutulmasın) 2090 yılında yaşayacağını, daha yakın bir tarih olan 2081'de ise Güneş'in büyük bölümünün (yüzde 99) örtüleceğini kaydediyor. Önümüzdeki yıllarda 2026-2028 arası "altın çağ" olarak nitelendirilen dönemde üç tam tutulma daha gerçekleşecek; ancak bunların hiçbiri Birleşik Krallık'tan görülemeyecek.