Beyaz Saray basın havuzu nedir, neden Trump ile krizde?

ABD'de beş büyük televizyon kanalı, Beyaz Saray'ın basın havuzundan (White House Press Pool) çekildi. Bu karar, Başkan Donald Trump'ın üç basın kuruluşunu Beyaz Saray'dan yasaklamasının ardından alındı. Boykot, pazartesi günü Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinliğin canlı yayınını doğrudan etkiledi.

Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'da yeni bir helikopter pistinin açılışını yaptı. Etkinliğin canlı görüntülerinde konuşması neredeyse duyulmuyordu. Bunun nedeni, basın havuzu kriziydi. Kanal yayınlarında pist açılışına dair sesin net alınamaması dikkat çekti.

Beyaz Saray basın havuzu, başkanı nerede olursa olsun takip eden bir grup haber kuruluşundan oluşuyor. Bu kuruluşlar başkanı Oval Ofis'te, resmi akşam yemeklerinde, Air Force One uçağında veya tatilde izliyor. Yıllar önce kurulan bu sistemin amacı, yüzlerce basın kuruluşunun başkanı takip etmesinin pratik olmaması. Havuz üyeleri, başkanın hareketlerine ilişkin görüntü ve bilgileri diğer basın kuruluşlarıyla paylaşıyor.

Trump üç kuruluşa erişim yasağı getirdi

Tartışma, cuma günü Trump'ın CNN, Politico ve MS NOW adlı üç kuruluşu Beyaz Saray'dan yasaklamasıyla başladı. Trump bu kuruluşları ekibi hakkında "sahte haber" ve "uydurma" yayın yapmakla suçladı. Bir gün sonra bu kuruluşların muhabirleri, Beyaz Saray'a giriş kartlarının iptal edildiğini gördü.

Pazartesi günü ABD'nin önde gelen tüm televizyon kanalları, Beyaz Saray havuzundaki görevlerinden çekilme kararı aldı. Bu, başkanlık etkinliklerinin fiilen boykot edilmesi anlamına geliyor. Televizyon havuzunda beş üye bulunuyor: CNN, ABC, CBS, Fox News ve NBC.

Fox News Washington büro şefi Bryan Boughton, BBC'nin gördüğü bir e-postada, "bugünden itibaren TV havuzunun, Başkan Trump'ın havuz kapsamı olarak belirlenen etkinliklerini takip etmeyeceğini" yazdı. Beş kanal ortak açıklamasında, "Kamuoyunun hükümeti hakkında doğru ve bağımsız bilgi alma konusunda hayati bir çıkarı var" ifadesini kullandı.

ABD Anayasası'nın Birinci Ek Maddesi, ifade ve basın özgürlüğünü koruyor. Bu madde, hükümetin basın özgürlüğünü "kısıtlamasını" yasaklıyor. Mahkemeler bu ifadeyi, hükümetin basın kuruluşlarını yayın içeriği nedeniyle ayrımcılığa tabi tutamayacağı şeklinde yorumluyor.

CNN, Politico ve MS NOW, "hükümetin basının neyi haberleştireceğine karar vermediği ilkesini savunmak" için Trump yönetimine dava açtı. Duruşma çarşamba günü yapılacak. Kuruluşlar ortak açıklamasında, Beyaz Saray'ın haberlerini beğenmediği için gazetecilerin akreditasyonunu iptal ettiğini belirtti.

BM konuşması boykotun dışında kalacak

Trump'ın salı günü Birleşmiş Milletler'e yapacağı konuşma boykotan etkilenmeyecek. Çünkü bu konuşmayı havuz dışındaki kuruluşlar da yayınlayabiliyor. Ancak başkanın New York'taki etkinliklere gidiş ve dönüşleri, normalde görüntülense de bu kez yayın dışı kalabilir.

Trump, açılan davaya yanıt olarak kuruluşları "üçüncü sınıf soytarılar" ve "yozlaşmış basın" olarak nitelendirdi. Truth Social platformunda, yalnızca olumsuz haber yapan ve bilinmeyen kaynaklarla ulusal güvenliği ihlal eden yayın kuruluşlarının dünyanın en önemli makamına erişmemesi gerektiğini savundu. Ekibinin temyiz başvurusu yapacağını ekledi.

Beyaz Saray bu arada YouTube'da 7/24 yayın yapan Trump TV kanalını hayata geçirdi. Kanalda şu ana kadar ağırlıklı olarak Trump'ın önceki konuşma ve mitinglerinin tekrarları yer alıyor. Muhafazakâr yayın kuruluşu Real America's Voice, Trump'ın New York gezisinde "ikincil" ekip olarak listelendi. Ancak bu kuruluş, geleneksel havuzun aksine diğer basınla görüntü paylaşmakla yükümlü değil.

Şubat ayında Beyaz Saray, Trump'a erişimi olan basın havuzunun kontrolünü devraldığını duyurmuştu. Havuz, bir asırdan uzun süredir Beyaz Saray Muhabirleri Derneği tarafından yönetiliyordu. Aynı ay yönetim, Associated Press muhabir ve fotoğrafçılarını Oval Ofis ve Air Force One gibi sınırlı erişimli alanlardan men etmişti. Gerekçe, kuruluşun "Amerika Körfezi" yerine "Meksika Körfezi" ifadesini kullanmasıydı. AP dava açtı, süreç devam ediyor.

Geçmişte başka yönetimler de bazı kuruluşların erişimini sınırlamaya çalıştı. 2009'da Obama yönetimi Fox News'u bir havuz söyleşisinden çıkarmak istemiş, diğer dört kanalın itirazı üzerine Fox News erişim elde etmişti. Obama yönetimi Fox News'u tüm havuz yayınlarından men etmemiş, yalnızca tek bir söyleşiyle sınırlı tutmuştu.