Uydu görüntüleri: İran füze üsleri yakınında inşaat sürüyor

Uydu görüntülerinin analizine göre İran, en az iki büyük füze üssü yakınında önemli ölçüde yeni inşaat yapıyor ve ABD ile İsrail'in aylarca süren hava saldırılarında hasar gören üsleri onarıyor.

İngiliz istihbarat şirketi MAIAR'dan analistler, BBC Verify'a yaptıkları açıklamada, kasım ayında alınan uydu görüntülerinde başkent Tahran yakınlarındaki Karaj'da bulunan Garmdareh askeri üssünde ve kuzeydeki Shahroud üssünde kazı ve yeni binaların görüldüğünü belirtti.

Füze kompleksleri ve hava üsleri dahil en az 12 askeri tesiste onarım izleri olduğu görülüyor. Irak sınırına yakın batı İran'daki Kermenshah füze üssünde yıkılan binaların üzerine yeni çatılar yapılmış, başkentin doğusundaki Parchin askeri kompleksinde ise hasarlı binalar ve molozlar temizlenmiş. Parchin, art arda hava saldırılarına rağmen defalarca onarılmıştı.

Yer altı tesisleri ve üretim

Shahroud yakınındaki kazıların füze üretimiyle ilgili olabileceğini söyleyen eski CIA analisti Jim Lamson, yakındaki hava üssünün son yıllarda defalarca hedef alınması nedeniyle İran Devrim Muhafızları'nın üretim tesislerini yer altına taşımanın yollarını aradığını ifade etti. Bir MAIAR analisti de İran'ın "altyapıyı daha fazla saldırıdan korumak için yer altına taşıma eğiliminde" olduğunu kaydetti.

İrlanda ordusunun eski komutanı ve savunma analisti Mark Mellett, yer altı tesislerinin inşasının "dışarıdan gözlemcilerin kapsamı ve operasyonel durumu değerlendirmesini zorlaştırma" avantajı sağladığını belirtti.

Analistler, Parchin askeri kompleksindeki Taleghan 2 tesisinde önemli ölçüde inşaat tamamlandığının görüldüğünü, hasarlı binaların yıkıldığını ve yer altı sığınağına yönelik saldırıların ardından onarım ve betonarme güçlendirme yapıldığını söyledi.

Karaj ve Shahroud'da uydu görüntüleri önemli kazı çalışmalarını gösteriyor. Karaj'da çok sayıda araç görülürken yakındaki hava üssünde iyileştirmeler yapıldığı anlaşılıyor. İran'daki tesislerdeki son gelişmeleri kapsamlı şekilde inceleyen Dış Politika Araştırma Enstitüsü'nden (FPRI) araştırmacı Sam Lair, Karaj görüntülerinin "bir yer altı tesisine açılan yeni bir giriş kapısı" gösterdiğini söyledi.

İstihbarat firması Janes'ten analist Sean O'Connor, inşaat işlerinin yabancı istihbarat teşkilatlarını yanıltmaya yönelik olmasının düşük ihtimal olduğunu, böyle bir projenin "pahalı olacağını ve çok az sonuç getirebileceğini" belirtti.

Saldırılar ve yeniden inşa

Gelişmeler, Beyaz Saray'ın ABD-İsrail saldırılarının İran silahlı kuvvetlerini tükettiğine dair tekrarlanan açıklamalarının ardından ortaya çıktı. ABD Başkanı Donald Trump daha önce İran'ın durumunu "tam ve mutlak bir karmaşa" olarak nitelendirmişti.

Pentagon sözcüsü daha önce ABD'nin "İran'ın insansız hava aracı, balistik füze ve deniz sanayi üssünün yüzde 90'ına kadarını yok ettiğini" ve ülkenin füze ve İHA saldırısı başlatma kapasitesini "önemli ölçüde zayıflattığını" açıklamıştı. Ancak İran büyük füze stoklarını koruduğunu savunuyor. Bu hafta devlet televizyonunda yayınlanan görüntülerde güney İran'daki bir yer altı tesisinin girişinde düzinelerce füze gösterildiği iddia edildi. Ağustos ayında da devlet televizyonu güneydeki Bandar Abbas kenti yakınında bir tünelden Khordad yer-hava füzelerinin çıktığını gösteren görüntüler yayınlamıştı.

Bir MAIAR analisti, Kum kenti yakınında, ABD ve İsrail'in defalarca bombaladığı Fordo yer altı uranyum zenginleştirme kompleksinin yakınındaki tünel girişlerinin dışında da yeni inşaat ve kazılar tespit etti.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde (CSIS) görevli askeri analist Mark Cancian, askeri varlıklara ilişkin faaliyetlerin Tahran'ın ABD ve İsrail'in olası yeni saldırılarına hazırlandığını göstereceğini söyledi. Cancian, "Amaç, gelecekteki saldırılara karşı kendini daha iyi savunmak" dedi ve ekledi: "Bu aynı zamanda ekonominin iyileştirilmesi yerine askeri kapasitenin yeniden inşasına öncelik verildiğini gösteriyor."