Bakan Long: Anderson olayı adalet sistemine güveni sarstı

Kuzey İrlanda Adalet Bakanı Naomi Long, 2018'de Karol Kelly cinayetinden hüküm giyen Gary Anderson'ın cezaevinden geçici tahliyesi ve ardından firar etmesinin adalet sistemine olan kamu güvenini zedelediğini açıkladı. Long, olayın tüm yönlerinin bağımsız bir soruşturmayla inceleneceğini ve Pazartesi günü konuyu Kuzey İrlanda Meclisi'nde (Assembly) milletvekillerine aktaracağını belirtti.

Gary Anderson, 2018'de Londonderry'de beş çocuk babası Karol Kelly'yi öldürmekten 2023'te ağabeyiyle birlikte ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı. Anderson, geçen pazartesi günü Derry'de babasının cenazesine katılmak üzere Maghaberry Cezaevi'nden geçici olarak tahliye edildi ve aynı gün firar etti. Firarının üzerinden bir hafta geçmesine rağmen Anderson hâlâ yakalanamadı.

Mahkeme kararında hangi hatalar tespit edildi?

Cezaevi İdaresi, Anderson'ın cenazeye katılma talebini başlangıçta reddetmiş, ancak mahkeme bu kararı bozmuştu. Cenazeden bir gün önce bir hâkim, Anderson'a Maghaberry Cezaevi'nden iki saatlik geçici tahliye izni verdi. Cenaze töreni pazartesi sabahı Derry'nin Creggan bölgesindeki St Mary's Kilisesi'nde yapıldı. Anderson'a öğleden sonra İrlanda Cumhuriyeti'ndeki Donegal Kontluğu'nun Letterkenny kasabasındaki kremasyon törenine katılma izni verilmedi. Pazartesi sabahı bir noktada Anderson, mahkeme tarafından onaylanan sivil refakatçisinden kaçtı.

Geçici tahliye, bir aile üyesinin ölmesi ya da ağır hastalanması durumunda verilebiliyor; ancak bu kararda davanın koşulları ve olası riskler dikkate alınıyor. Cezaevi İdaresi'nin kararına ilişkin yargı denetiminin 15 sayfalık tam gerekçesi yayımlandıktan sonra Anderson'a verilen izin sorgulanmaya başladı.

Karar metnine göre, Anderson'ın talebini reddetme kararı, kendisinin taşıdığı risk hakkında yanlış bilgilere dayanıyordu. Karar, Maghaberry Cezaevi'ndeki nöbetçi müdür tarafından alınmıştı. Hâkim Rooney, Anderson'ın yeniden suç işleme olasılığına dair iç değerlendirmenin, Cezaevi İdaresi'nin iç sistemindeki puandan daha yüksek kaydedildiğini tespit etti. Cezaevi İdaresi'nin avukatı, mahkemeye bu artırılmış puanın nöbetçi müdürün kişisel bilgisinden değil bir meslektaşından geldiğini söyledi. Sistem kontrol edildiğinde Anderson'ın puanı 27, yani orta düzeyde yeniden suç işleme olasılığı görünüyordu; ret kararında ise 32, yani yüksek olasılık olarak kaydedilmişti. Hâkim, nöbetçi müdürün risk değerlendirmesi yaparken bu yanlış bilgiyi dikkate aldığını belirtti.

Bakanlık avukatlarının 'usul hatası'

Hâkim, müdürü kararını yeniden gözden geçirmeye davet ettiyse de bu teklif reddedildi. Kararın gözden geçirilmemesini "biraz şaşırtıcı" bulan hâkim, Anderson'a bir dizi koşulla geçici tahliye izni verdi; Cezaevi İdaresi'nin kararının "kusurlu" olduğunu ve "ilgisiz ve yanlış unsurları" dikkate aldığını belirtti. Hâkim, doğru risk değerlendirmesinin dikkate alınmamasının hukuka aykırı olduğunu ifade etti.

Long, BBC Radio Foyle'a bağlı North West Today programına pazartesi günü verdiği demeçte, Bakanlık Avukatlık Ofisi'nin (DSO) usul hatası nedeniyle cezaevi yetkililerine hâkimin kararı yeniden gözden geçirme teklifinin bildirilmediğini söyledi. Long, DSO'nun "kendi tarafında bir usul hatası" olduğunu kabul ettiğini ve bunun "hiçbir aşamada" iletilemediğini kaydetti. Long ayrıca kendisini, konu mahkemeye taşındığında hâkimin ek bilgi isteyebileceğinia normal bir süreç olduğunu belirtti. Long, Karol Kelly'nin ailesinden özür diledi ve yaşadıkları travma için üzgün olduğunu ifade etti. Aileyle en kısa sürede görüşmek istediğini, geçen hafta Mark H Durkan'dan bir mektup aldığını ve aileye yanıt yazarak uygun oldukları en kısa zamanda buluşmaya hazır olduğunu söyledi.

Long, "Sistemin güvenilirliği bu durumdan zarar gördü, hata nerede olursa olsun" diyerek bağımsız bir soruşturmanın gerekli olduğunu vurguladı ve olayın tekrarlanmaması için önlemler alınacağını ekledi.