Avustralya iki süper güç arasında denge arıyor

Avustralya, bir yandan ABD ile güvenlik ilişkilerini derinleştirirken diğer yandan en büyük ticaret ortağı olan Çin ile ekonomik bağlarını korumaya çalışıyor. Bu iki süper güç arasındaki denge, ülkenin dış politikasının en karmaşık başlığı haline gelmiş durumda.

Avustralya'nın kuzeyindeki Townsville kentinde düzenlenen "Southern Jackaroo" adlı ortak askeri tatbikat, bu denklemin askeri boyutunu gözler önüne seriyor. Avustralya, ABD ve Japonya silahlı kuvvetlerinin katıldığı tatbikatta keskin nişancılar, füzeler, insansız hava araçları ve helikopterler konuşlandırılıyor. Avustralya Ordusu Tuğgenerali Ben McLennan, "Olası bir savaşa hazır bir ordu eğitmek, geçmişe kıyasla çok daha önemli hale geldi" diyor. McLennan, hangi ülkeye karşı hazırlık yapıldığı sorusuna net yanıt vermekten kaçınıyor.

Tatbikat, ABD ve Japonya ile Hint-Pasifik bölgesinde savunma işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. ABD Deniz Piyadesi Kevin Hicks, kendilerini "Amerika'nın 911 acil müdahale gücü" olarak tanımlıyor. 2012'de Avustralya'ya yıllık altı aylık görev için 200 ABD Deniz Piyadesi konuşlandırılırken, bugün bu sayı yaklaşık 2.500'e ulaşmış durumda.

Avustralya'nın 2026 savunma stratejisi

Avustralya'nın 2026 Ulusal Savunma Stratejisi belgesi, "ABD ile Çin arasındaki yoğun rekabetin stratejik ortamın kalıcı bir özelliği olacağını" belirtiyor. Belge, Çin'in bugün dünyadaki en büyük askeri yığınağı sürdürdüğünü ve bölgenin beklediği şeffaflığı sağlamadığını ifade ediyor. Askeri işbirliği yalnızca personel sayısıyla sınırlı değil; Kuzey Toprakları'ndaki RAAF Tindal hava üssü, uzun menzilli Amerikan B-52 bombardıman uçaklarını destekleyecek şekilde modernize edildi.

ABD, İngiltere ve Avustralya arasındaki Aukus güvenlik ortaklığı, Avustralya'yı nükleer denizaltılarla donatmayı öngörüyor ve ilişkilerin derinleşmesinin en büyük örneği olarak gösteriliyor.

Ancak Avustralya kamuoyunda ABD'ye duyulan güven azalıyor. Lowy Institute araştırma görevlisi Charles Lyons-Jones'un aktardığı yıllık ankete göre Avustralyalıların yalnızca yüzde 31'i ABD'nin dünyada sorumlu davranacağına güveniyor. Çin'e güvenenlerin oranı ise yüzde 28.

Ekonomik bağımlılık ve ticaret gerilimleri

Çin, 2010'lu yılların başından bu yana Avustralya'nın en büyük ticaret ortağı konumunda. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 1972'ye kadar uzanıyor, serbest ticaret anlaşması ise 2015'te imzalandı. Ancak 2020'de Avustralya'nın Covid-19'un kaynağına ilişkin soruşturma çağrısı yapması üzerine Çin tarifelerle karşılık verdi. 2021'de Avustralya, Victoria eyaletinin Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki anlaşmasını iptal ederek bu girişimden dönen ilk ülke oldu. Gazeteci Cheng Lei dahil bazı Avustralya vatandaşları Çin'de tutuklandı; Cheng Lei 2023'te serbest bırakıldı.

Anthony Albanese başkanlığındaki İşçi Partisi hükümeti döneminde ilişkiler kısmen düzelmiş olsa da sorunlar sürüyor. Bu yılın haziran ayında Çin, serbest ticaret anlaşmasına rağmen kendi iç piyasasını korumak amacıyla sığır etine yüzde 55 gümrük vergisi uyguladı.

Lowy Institute'un bu yılki anketi, Avustralyalıların yüzde 61'inin Çin'i güvenlik tehdidinden çok ekonomik ortak olarak gördüğünü ortaya koydu. Ankete katılanların yüzde 51'i ise ilk kez Çin ile ilişkilerin ABD ile ilişkilerden daha önemli olduğunu düşündüğünü belirtti.

Eski Başbakan Kevin Rudd, bu ay yaptığı konuşmada Avustralya'nın ulusal güvenliğini yeniden şekillendiren "radikal değişimlerden" söz etti. Sidney Teknoloji Üniversitesi'nden Doçent Marina Yue Zhang, Avustralya'nın bir tarafı seçip diğerini bırakmasının mümkün olmadığını belirterek, "Bu dengeyi korumak giderek zorlaşıyor ama Avustralya bunu yapmak zorunda" dedi.