Arjantin, Falkland Adaları açıklarında petrol arama çalışmalarına karşı hukuki girişim başlattı

Arjantin hükümeti, Birleşik Krallık'ın Falkland Adaları'nın kuzeyinde yürüttüğü petrol ve gaz arama faaliyetlerini durdurmak amacıyla uluslararası yargı yoluna başvurdu. Buenos Aires yönetimi, Hamburg merkezli Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi'ne (ITLOS) yaptığı başvuruda, Birleşik Krallık tarafından "yasadışı" biçimde verilen izinlerin engellenmesini talep etti.

Başvuru, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin İsrailli ve Britanyalı şirketlerin ortak girişimi olan Sea Lion petrol sahası projesinin iptal edilmesini talep etmesinden iki hafta sonra geldi.

Sea Lion sahası, Falkland Adaları'na yaklaşık 130 mil (209 kilometre) mesafede bulunuyor ve tahmini 1,7 milyar varil petrol rezervi barındırıyor. Falkland Adaları hükümeti geçen ay arama ruhsatlarını uzattı; sahanın 2028'de üretime başlaması ve adanın yaklaşık 3 bin 500 kişilik nüfusu için büyük gelir yaratması bekleniyor.

İki petrol şirketi — Britanyalı Rockhopper Exploration ve İsrailli Navitas Petroleum — Birleşik Krallık tarafından verilen geçerli ruhsatlara sahip olduklarını savunuyor.

Londra'dan "ekonomik baskı" suçlaması

Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Uma Kumaran, Arjantin'in Falkland Adaları'nda faaliyet gösteren şirketlere yönelik "tırmanan kampanyasını" eleştirdi ve bu şirketler için yeni koruma önlemleri açıkladı. Kumaran, Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada Arjantin hükümetini Falkland Adalıları'na karşı "ekonomik zorlama" uygulamakla suçladı ve "Onları desteklemek için ne gerekiyorsa yapacağız" dedi.

Arjantin hükümeti ise ihtilaflı deniz bölgelerindeki deniz çevresinin uluslararası hukuk tarafından korunduğunu savunuyor. Arjantin Dışişleri Bakanı Pablo Quirno, X platformunda yaptığı paylaşımda, başvurunun "Arjantin'in kıta sahanlığı üzerindeki egemenlik haklarını korumayı ve Birleşik Krallık tarafından tek taraflı ve yasadışı olarak yetkilendirilen faaliyetleri engellemeyi" amaçladığını belirtti. Quirno, mahkemeden yeni arama izinlerinin durdurulması dahil Birleşik Krallık'a yönelik bir dizi karar talep ettiklerini kaydetti.

Birleşik Krallık hükümeti ise Sea Lion projesinin hukuka uygun olduğunu, Falkland Adaları sahanlığında yer aldığını ve ada hükümeti tarafından düzenlendiğini savunuyor. Falkland Adaları hükümeti arama ruhsatlarını verse de bu ruhsatların Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı tarafından onaylanması gerekiyor.

Kumaran, mahkemeye yapılan başvurunun "Falkland Adaları hükümeti tarafından verilen ruhsatları geçersiz kılmadığını, adanın düzenleyici yetkisini değiştirmediğini ve yasal hidrokarbon geliştirme faaliyetlerinin durdurulmasını gerektirmediğini" ifade etti.

Egemenlik anlaşmazlığı yeniden alevlendi

Uyuşmazlığı değerlendirecek mahkeme, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin adil uygulanmasından sorumlu, Hamburg merkezli bağımsız bir yargı organı. Birleşik Krallık Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi (FCDO) yetkilileri, ülkenin mahkemeyle işbirliği yapacağını ancak Arjantin'in talebine kesin biçimde karşı koyacağını açıkladı.

Yetkililer, amacın anlaşmazlığı tırmandırmak değil Arjantin'in son adımına kararlılıkla yanıt vermek ve Birleşik Krallık'ın meşru gördüğü ekonomik faaliyeti savunmak olduğunu belirtti. Londra ayrıca Arjantin'in misillemesinden çekinen şirketlere güvence vermek istiyor. Bu kapsamda Ticari Çıkarların Korunması Yasası çerçevesinde, Milei'nin yaptırım tehditlerinin ardından şirketleri Arjantin yasalarının sınır ötesi etkilerinden koruyacak önlemler getiriliyor.

Dışişleri Bakanı Ed Miliband konuyla ilgili olarak, "Arjantin'in meşru ticari faaliyet yürüten şirketleri ve kişileri sindirmeye yönelik girişimleri kabul edilemez. Şirketler yasal ticari kararlarını siyasi zorlama tehdidi olmadan özgürce alabilmelidir" dedi.

Milei, geçen ay BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında Falkland Adaları'nın egemenliği konusunda harekete geçmediği gerekçesiyle BM'yi sert biçimde eleştirmiş ve örgütü "işe yaramaz bir kuruluş" olarak nitelendirmişti. Kumaran da Milei'nin New York'taki sözlerini "kışkırtıcı" olarak değerlendirdi.

Arjantin, 1982'deki yenilgisine rağmen Falkland Adaları üzerindeki hakkını her zaman savundu. Ancak yıllar içinde hükümetler bu iddiayı farklı düzeylerde sertlik ve diplomasiyle dile getirdi. Birleşik Krallık yetkilileri, mevcut Arjantin yönetiminin gelecek yıl yapılacak seçimler öncesinde bilinçli olarak bir çatışma aradığını değerlendiriyor.