Bulgaristan açıklarında insansız hava aracı saldırısı: bir gemi battı

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, ülkenin Karadeniz kıyısı açıklarında iki ticari gemiye insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlenmesi ve gemilerden birinin batması üzerine Rusya'nın büyükelçisini görüşmeye çağırdı.

Gine-Bissau bayraklı HS Dignity gemisi, Krapets köyünün 17 deniz mili (31 km) doğusunda yardım sinyali gönderdikten sonra battı. Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov'a göre gemideki altı mürettebat kurtarıldı, 10 kişi ise kayıp.

Diğer gemi, Ukrayna sahipli Chelsea-3 ise Byala kasabasının 18 deniz mili açığında insansız hava araçlarıyla vuruldu. Gemideki 15 mürettebatın tamamı kurtarıldı.

Bir hafta içinde ikinci saldırı dalgası

Saldırılar, Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde iki ticari geminin daha denizden ve havadan insansız hava araçlarıyla vurulmasından bir hafta sonra gerçekleşti. O saldırıda Alfa Watan gemisi batmış, aralarında dokuz Suriyelinin bulunduğu 10 mürettebatın tamamının öldüğü varsayılmıştı.

Radev salı günü acil bir toplantı düzenledi ve Rusya'nın Sofya büyükelçisi Eleonora Mitrofanova'yı görüşmeye çağırdığını söyledi. Başbakan, "taraflardan biri" aleyhine kesin bir kanıt bulunmadığını ancak "mantığın, sonucun Rusya Federasyonu'nun işine geldiğini gösterdiğini" belirtti.

Bulgar medyasına göre Mitrofanova, Radev'e Rusya Savunma Bakanlığı'ndan son saldırılara ilişkin bilgi almadığını söyledi. Büyükelçi ayrıca bu saldırıların üçüncü bir tarafın provokasyonu olabileceğini ifade etti.

Chelsea-3'ün beş mürettebatı salı günkü saldırılarda hafif yaralandı.

NATO üyesi olan Bulgaristan'ın başbakanı Radev, son saldırıları NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile de görüştü. Rutte görüşmenin ardından "NATO, Karadeniz'deki müttefiklerimizle yakın çalışmayı sürdürecek" dedi. "Doğu kanadındaki konumumuzu zaten güçlendirdik ve güvenlik ortamını izlemeyi, caydırıcılık ve savunma duruşumuzu gerektiği gibi uyarlamayı sürdüreceğiz" diye ekledi.

NATO'nun 5. maddesi gündeme gelebilirdi

Dignity ve Chelsea-3, Bulgaristan karasularının hemen dışında, ülkenin Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde vuruldu. Saldırı birkaç deniz mili batıda gerçekleşseydi NATO'nun 5. maddesi devreye girebilirdi. Söz konusu madde, askeri ittifakın bir üyesine yapılan silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış saldırı olarak tanımlıyor.

Bulgaristan savunma bakanı, Romanya ve Türkiye'deki mevkidaşlarıyla görüştükten sonra gazetecilere "Karadeniz'de tırmanma istikrarlı biçimde artıyor" dedi. "Bu çatışmanın karasularımıza giderek yaklaştığını görüyoruz" ifadesini kullandı.

Bakan, Ukrayna'nın kendi gemilerini hedef almasının "mantıksız" olacağını belirterek "İnsansız hava araçlarının Rus olduğunu varsayıyoruz" dedi.

Rumen Radev daha önce, 6 Ekim'de gerçekleşen önceki saldırıların araştırılması için NATO ve Avrupa Birliği'nden teknik destek istemiş, bu saldırıların arkasında kimin olduğunun net olmadığını ima etmişti. Radev yaz aylarında göreve gelmişti; "Rusya yanlısı" olduğu iddialarını reddetmesine rağmen hükümeti şimdiye kadar Moskova'yı suçlamaktan kaçınmıştı.

Ukrayna ise son saldırıları doğrudan Rusya'nın düzenlediğini öne sürdü. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen salı günü Karadeniz'in "Rusya'nın Ukrayna savaşında tırmanma cephelerinden biri haline geldiğini" söyledi ve bunun "kabul edilemez" olduğunu belirtti.

Rusya ordusu konuya ilişkin kamuoyu önünde açıklama yapmadı. Moskova, Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaş kapsamında Karadeniz'de, özellikle batı kesiminde gemilere yönelik saldırılarını son dönemde yoğunlaştırdı.

Geçen hafta Bulgaristan açıklarında iki geminin hedef alındığı gün, Ukrayna da Rusya'nın Karadeniz limanı Soçi'de bir petrol tankerini vurmuştu.

Moskova, Ukrayna limanlarına silah ve çift kullanımlı kargo taşıyan gemileri hedef aldığını söylüyor; geçen hafta Mikolayiv ve Çornomorsk limanlarındaki saldırılarla Karadeniz'deki bir saldırıyı buna örnek gösteriyor. Kiev ve Avrupalı müttefikleri ise tahıl ve diğer sivil kargo taşıyan ticari gemilerin vurulduğunu belirtiyor.

Başbakan Radev salı günü güvenlik yetkilileriyle yaptığı toplantıda "Bulgaristan karasularının hemen yakınında ticari gemilere yönelik bir saldırının daha düzenlenmesi kesinlikle kabul edilemez" dedi.

HS Dignity mürettebatının geri kalanı için arama sürerken Radev, Chelsea-3'teki beş mürettebatın hafif yaralarla tedavi gördüğünü söyledi. Kargo gemisi Ukrayna'nın güneyindeki Odesa limanına kayıtlı.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, "Rusya'nın Bulgaristan karasuları yakınındaki ticari gemilere yönelik son saldırısı, Moskova'nın Karadeniz'de sivil yaşamı ve deniz güvenliğini bilinçli olarak hiçe saydığını bir kez daha gösteriyor" dedi.

Sybiha, "Karadeniz küresel gıda güvenliği için hayati önem taşıyor. Rusya, açlığı silah haline getirmek ve dünyayı rehin almak için buraya saldırıyor. Buna güçle karşılık verilmeli" diye ekledi.

Rusya ve Ukrayna tahıl ihracatında önemli ülkeler arasında yer alıyor; Türkiye her iki ülkeyi de Karadeniz'de saldırıları durdurmaya çağırdı. Moskova, ABD ve Avrupa'nın Karadeniz'de deniz ateşkesi çağrılarını defalarca reddederek bölgedeki Rus ticari gemilerine saldırıların sorumlusu olarak Ukrayna'yı gösteriyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali başlatmıştı; Moskova hâlihazırda Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20'sini kontrol ediyor.