Amatrice depreminin 10. yılında yeniden inşa gecikmesi tepki çekiyor

İtalya'nın orta kesimindeki Amatrice kentinde, 24 Ağustos 2016'da meydana gelen ve 303 kişinin ölümüne yol açan 6,0 büyüklüğündeki depremin 10. yılı dolayısıyla anma törenleri düzenlendi. Törenlerde siyasetçiler ve kamu figürleri konuşmalar yaparken, birçok kişi yeniden inşa sürecinin beklenenden yavaş ilerlediğini ve halkın hâlâ zor koşullarda yaşadığını belirtiyor.

Depremde kentin tarihi merkezi büyük ölçüde yıkılan Amatrice'de, yaklaşık 2 bin 100 sakinin yarısından fazlası hâlâ prefabrik konutlarda yaşıyor. Yerel sivil toplum girişimi Comitato Civico 3e36'nın başkanı Sonia Santarelli, törenlerde yapılan konuşmaların gerçek durumu yansıtmadığını savundu: "İyi bir gösteri yapacaklar, başlarını eğip 'Çok şey yaptık' diyecekler. Ama kimse risk almayacak. Yeniden inşanın iyi gittiğini söyleyecekler... Oysa bu kadar insan yaşanmaz evlerdeyken bu nasıl mümkün olabilir?" dedi.

Yeniden inşa sürecindeki gecikmeler

Geçtiğimiz hafta ActionAid Italy tarafından yayımlanan bir rapor, Amatrice ve depremden etkilenen diğer bölgelerdeki yeniden inşa çalışmalarında ciddi gecikmeler olduğunu ortaya koydu. Rapor bulgularına göre, Nisan 2026 itibarıyla planlanan kamu projelerinin yaklaşık üçte ikisinin inşaatına henüz başlanmadı; en ağır hasar alan bölgelerde bu oran yüzde 70'e çıkıyor. Çalışmalar için yaklaşık 4,85 milyar avro (4,15 milyar sterlin) ayrıldığı belirtiliyor.

Deprem, 24 Ağustos 2016'da sabaha karşı 03.36'da meydana gelmiş, sarsıntı başkent Roma'ya kadar hissedilmişti. O dönemde Amatrice'nin yakınındaki Torrita köyünde bir tarım turizmi tesisi işleten Santarelli, gürültüyle uyandığını ve binaların çökme seslerini duyduğunu anlattı. Kendisinin evsiz kalmadığını ancak köyün neredeyse tamamen yok olduğunu söyledi.

Depremzedeler için 41 noktada kurulan prefabrik konutların sıkışık ve özellikle sıcakta bunaltıcı olduğu belirtiliyor. Santarelli, "Sıcaklık ve nem insanı eziyor," dedi. Ayrıca bu konutların, cenaze törenleri için de uygun olmadığını; dar alanlar nedeniyle tabut taşınmasının güç olduğunu ve geleneksel dualar için odaların çok küçük olduğunu aktardı.

Yeniden inşa neden yavaş ilerliyor?

Amatrice'de tamamlanan projeler arasında bir okul ve tarihi merkezdeki birkaç bina yer alıyor. Yeni hastanenin inşası ise son aşamada; donanım ve personel sağlanabilirse 2027'de açılması bekleniyor. Gecikmelerin nedenleri arasında hükümet değişiklikleri, bürokrasi ve tarihi merkezlerin dağlık bölgelerde yeniden inşasının karmaşıklığı gösteriliyor. Deprem döneminde başbakan olan Matteo Renzi, 2016 sonunda istifa etmiş; o tarihten bu yana İtalya'da beş farklı hükümet değişmiştir.

2021'de seçilen Belediye Başkanı Giorgio Cortellesi, yeniden inşa çabalarının Covid-19 salgını ve ardından hükümetin uyguladığı çevre dostu yenileme programı nedeniyle aksadığını bildirdi. Bu program inşaat malzemesi fiyatlarını yükseltmiş ve işçileri İtalya'nın diğer bölgelerindeki daha kazançlı işlere yönlendirmişti. Cortellesi, son iki yılda yeniden inşanın hızlandığını ancak "ciddi bir konut acil durumu" olduğunu kabul etti. Şirketlerin personeli için kiraladığı evlerin kiraları artırdığını, belediyenin bu evleri geri kazanmaya çalıştığını ekledi.

Deprem sırasında belediye başkanı olan Sergio Pirozzi, olaydan dakikalar sonra "Şehrin yarısı yok oldu" ifadelerini kullanmıştı. Yerel bir futbol takımının 50. yılı kutlamasından birkaç saat sonra depremle sarsılan Pirozzi, "O gece birlikte olduğum kişilerden 36'sı öldü, bazıları eşlerini ve çocuklarını kaybetti. Bunu asla atlatamayacağım," dedi. Amatrice'ye olan bağlılığını ise "Benim için bugün bile burası dünyanın en güzel yeri," sözleriyle dile getirdi.