Aberfan faciasından sağ kurtulanlar: 'Bunun hakkında asla konuşma' dediler

8 yaşındaki Janett Bickley, 21 Ekim 1966 sabahı okula gitmekte tereddüt etti. Zatürreden yeni kurtulmuştu ama yarıyıl tatilinden önceki son gün için okula gitmeye kararlıydı. Pantglas İlkokulu'ndaki sırasına oturmasından kısa süre sonra, çöken bir maden atığı yığınından gelen kömür çamuru sınıfları kapladı. Felakette 116'sı çocuk 144 kişi hayatını kaybetti.

60 yıl sonra Janett, Aberfan faciasının hayatlarını şekillendiren sağ kurtulanlarından biri. Kendisini topluma borçlu hissettiğini belirten Janett, 'Hep topluma bir şeyler geri ödemek istedim çünkü yaşadığım için topluma borçlu olduğumu düşünüyorum' diyor.

Yıllarca süren sessizlik

Faciadan sağ kurtulanlar ortak acıya rağmen yaşadıklarını nadiren paylaştı. Janett, 'Şanslıydık, 'Yaşadın, bunun hakkında asla konuşma' denildi bize' diyor. Bu mesaj birçok evde tekrarlandı ve çoğu kişi 30'lu veya 40'lı yaşlarına kadar bu konuyu ilk kez birlikte konuşmadı.

Denise Morgan için sessizlik, felakette kız kardeşi Annette'i kaybetmesinin ardından başladı. O dönemde 'O-level' sınavlarını başarısızlıkla geçen Denise, ailesinin travma yaşadığını ifade ediyor. Onlarca yıl boyunca birçok kurtulan anılarını gizli tuttu. Denise, 'Hepimiz bir psikiyatriste gittik ve psikiyatriste bile bunun hakkında konuşmadık' diyor.

Topluma adanan hayatlar

Denise, yetişkinlik döneminde eski sınıf arkadaşları deneyimlerini paylaşmaya başladığında bazılarının rahatladığını söylüyor. 'Sonunda konuşma engelini aştığımızda, bu bizi bir şekilde iyileştirdi.' Denise daha sonra öğretmen oldu, okul müdürlüğü yaptı ve eğitim hizmetleri nedeniyle MBE (Britanya İmparatorluğu Nişanı) ile ödüllendirildi.

Facianın son çocuklarından biri olarak enkazdan sağ çıkarılan Jeff Edwards ise Aberfan'dan sağ kurtulanların Hillsborough felaketi, Grenfell Tower yangını ve Manchester Arena saldırısının ardından kendileriyle iletişime geçildiğini anlattı. Jeff, topluma dönüşünde gençlerin işsizlik ve umutsuzlukla mücadele ettiğini görerek eğitim, istihdam ve gençlik projeleri başlattı. 'Onlara yardım ederek kendi iyileşme sürecime de yardım ettim' diyor.

David Davies ise enkaz altında kaldığında bilincini kaybetmişti ve cesetlerin arasında fark edilerek kurtarıldı. Ciddi kafa travması geçiren David, uluslararası hukuk alanında kariyer yaptıktan sonra memleketine dönerek Aberfan anma derneğinin başkanlığını üstlendi. 26 yıldır bu görevi sürdüren David, 'Sınıf arkadaşlarımın yarısının yaşamadığı bir deneyimden sağ çıktığım için minnettarım. Onların onuruna ve anısına uygun anıtlar oluşturmak için çalışıyorum' diyor.

Janett ise Covid-19 salgını sırasında toplumun yalnızlığını fark ederek Noel ağacı kampanyasıyla başlayan çalışmalarını topluluk etkinliklerine dönüştürdü. Şu anda 1966'daki felaketin saatini gösteren bir dövme yaptıran Janett, 'Yaşadığımız için şanslıyız, bunu çalıştıralım, toplum için bir şeyler yapalım' diyor.