ABD, İran'ın nükleer programına dair bilgiye 20 milyon dolar ödül veriyor

ABD, İran'ın nükleer programı hakkında bilgi sağlayan kişilere 20 milyon dolara kadar ödül vereceğini duyurdu. Dışişleri Bakanlığı'nın Adalet için Ödüller (Rewards for Justice) programı, bilgi veren kişinin olası bir yer değiştirme talebini de değerlendirebileceğini belirtti.

Başkan Donald Trump, geçen yıl ABD ve İsrail'in düzenlediği hava saldırılarının ardından İran'ın nükleer tesislerinin "tamamen ve bütünüyle yok edildiğini" iddia etmişti. İran ise nükleer programının barışçıl olduğunu ve nükleer silah geliştirme niyeti taşımadığını savunuyor.

Yeni görev gücü ve ekonomik baskılar

Öte yandan ABD ordusu, İran'ın silah ve yaptırım uygulanan maddelerin sınırlarından geçişini kısıtlama çabalarını güçlendirmek için bir görev gücü kurduğunu açıkladı. ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), Tampa, Florida'dan faaliyet gösterecek Görev Gücü Demir Kapı'nın (Task Force Iron Gate) diğer ABD hükümet kurumlarıyla birlikte çalışacağını bildirdi. Görev gücü, silah hareketlerinin yanı sıra çift kullanımlı malzemeler ve yasa dışı gelir kaynaklarına da odaklanacak.

Centcom, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ülkenin 25 milyar dolardan fazla ham petrol ihraç etmesini engellediğini tahmin ediyor.

Dışişleri Bakanlığı'nın milyonlarca dolarlık ödüle ilişkin açıklamasında, İran programı hakkında "tesisler, ekipman ve ilgili personel" dahil bilgi sağlanması isteniyor. Açıklamada, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (IAEA) karşı yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ajansın, İran'ın nükleer santrifüj gibi kilit bileşenlerin üretimi ve envanteri konusundaki "bilgi sürekliliğini" kaybettiği belirtildi.

Santrifüjler, sivil kullanım için reaktör yakıtı üretiminde kullanılan zenginleştirilmiş uranyumun elde edilmesi için gerekli. Ancak uranyumun yüzde 90 veya daha yüksek saflıkta zenginleştirilmesi nükleer silah yapımında da kullanılabiliyor.

Diplomatik girişimler ve belirsizlik

Ara seçimlerin ardından ABD'nin İran'a yönelik önemli saldırılarına yeniden başlayabileceği yönünde spekülasyonlar artmıştı. Ancak Trump, seçim öncesinde gazetecilere bu konuda "aceleci olmadığını" söylemişti. Trump, ara seçimlerin arifesinde Fox News'e verdiği demeçte, ABD'nin İran'ın nükleer programıyla bağlantılı yeraltı tesisi Pickaxe Dağı'na (Kazma Dağı) "gitmesi gerekebileceğini" belirtmiş, bunun "büyük bir mesele olmadığını" ve "bir saatte" halledilebileceğini ifade etmişti. Başkan daha önce de söz konusu yeraltı tesisini bombalama tehdidinde bulunmuştu.

Ancak hem Trump hem de Başkan Yardımcısı JD Vance, İran savaşına kamuoyu muhalefetinin bu hafta yapılan ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti'nin ağır kayıplar yaşamasına yol açtığını söyledi. Bu durum, Beyaz Saray'ın artık çatışmayı tırmandırmak istemeyebileceği yorumlarına neden oldu.

Cuma günü Trump, İran'ın ABD ile sekiz aydır süren çatışmayı sona erdirmeye istekli olduğunu vurguladı ve Tahran'ın ekonomisine ve ordusuna verilen zararın altını çizdi. "Şu anda onlarla görüşüyoruz. Çok fazla bir anlaşma yapmak istiyorlar" dedi.

Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Salı günü, her iki tarafın da "sunduğumuz fikir ve önerileri gözden geçirdiğini" ve bir anlaşmaya varılması konusunda umutlu olmaya devam ettiklerini söyledi.

İranlı müzakereciler, arabulucularla ABD'nin yedi koşulunu yerine getirmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın iki gün içinde yeniden açılmasına ilişkin bir öneriyi görüşmüştü. ABD ve İran, Haziran ayında savaşı sona erdirmek ve boğazı yeniden açmak için ön anlaşmaya varmış, ancak İran'ın gemi taşımacılığına yönelik saldırılarına devam etmesi ve ABD'nin ablukayı yeniden uygulamaya koyması üzerine anlaşma haftalar içinde çökmüştü.