11 Eylül'ü Z kuşağı nasıl öğrendi?

11 Eylül 2001 saldırılarının üzerinden 25 yıl geçti. El Kaide militanlarının dört uçağı kaçırarak New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'ne, Pentagon'a ve Pennsylvania'da bir araziye düşürmesini çoğu Amerikalı tam olarak hatırlıyor. Ancak 1997-2012 arasında doğan Z kuşağı için bu gün, doğrudan yaşanmış bir anı değil; genellikle sonradan öğrenilen bir tarih.

BBC'ye konuşan Z kuşağı üyeleri, saldırılarla ilgili ilk bilgileri okulda ya da ailelerinden aldıklarını, ama gerçek ayrıntıları çoğunlukla kendi araştırmalarıyla öğrendiklerini söylüyor.

Okulda ve ailede ilk anlatılar

Güney Carolina Üniversitesi'nde gazetecilik okuyan 20 yaşındaki Avery Black, 11 Eylül'ü ilk kez ilkokulda duyduğunu, eve gidip annesine sorduğunu anlatıyor. Annesi o gün nerede olduğunu anlatmaya başlamış ve içeri girip bir daha çıkmayan itfaiyecilerden söz ederken gözyaşlarına boğulmuş.

Black, o günün ağırlığını çocukken tam kavrayamadığını, ancak bazı ayrıntıların hâlâ aklında kaldığını söylüyor. En çok, Kuzey Kulesi'nden baş aşağı düşen bir adamı gösteren ünlü 'düşen adam' karesini hatırlıyor. Texas'ın Dallas kentinde büyüyen Black, öğretmenlerinin dönemin ABD Başkanı George W. Bush'un saldırı haberini bir ilkokul etkinliğinde ilk kez duyduğu anın görüntülerini gösterdiğini de aktarıyor.

Kuzey Carolina'da büyüyen 26 yaşındaki Annie Erickson içinse okul derslerinden çok aile anlatıları belirleyici olmuş. Annesi New York'ta büyümüş; Erickson, annesinin aynı binada oturan ve arkadaşı olan bir kişinin kulelerde hayatını kaybettiğini anlattığını hatırlıyor. Erickson, okulda 11 Eylül'ü öğrenirken öğretmenlerin bu olayı kendi anılarıyla kişiselleştirebildiğini fark etmesinin de kendisini etkilediğini belirtiyor.

ABD okullarında saldırıların öğretilmesi için ulusal bir zorunluluk bulunmuyor; beklentiler eyaletten eyalete değişiyor. Associated Press'in son analizine göre 25 eyalet devlet okullarında 11 Eylül'ün öğretilmesini zorunlu tutuyor ya da bekliyor; 13 eyalet ise bunu isteğe bağlı bırakıyor. Zorunlu tutan eyaletlerin tamamı ayrıntılı bir müfredat belirlemiş değil.

İnternet araştırması ve mesafe

Wisconsin'de büyüyen Allegra Tashjian, öğretmeninin birinci ya da ikinci sınıfta bunun çok önemli ve hüzünlü bir gün olduğunu söylediğini, nedenini sorduğunu anlatıyor. Bir öğrenci New York'taki kulelere uçakların çarptığı gün olduğunu söyleyince, Tashjian neden bunu daha önce hiç duymadığını merak etmiş. Eve gittiğinde annesini çamaşır katlarken bulmuş ve New York'ta uçakların düştüğünü hatırlayıp hatırlamadığını sormuş. Şimdi 28 yaşında olan doktora öğrencisi, annesinin çamaşır katlamayı bir an durdurup böyle bir şey duymadığını söylediğini aktarıyor. Tashjian, o anda annesinin bu konuyu konuşmak istemediğini düşündüğünü belirtiyor.

Tashjian, Erickson, Black ve BBC'ye konuşan diğer bazı Z kuşağı üyeleri, okulda ve ailede birkaç ayrıntı duyduklarını, ancak o gün gerçekte ne olduğunu derinlemesine kendi araştırmalarıyla öğrendiklerini söylüyor. Tashjian, olayın ağırlığını daha çok 9-12 yaşları arasında internette okuduklarıyla kavradığını ifade ediyor. Black ise bunun bir terör saldırısı olduğunu başlangıçta hiç anlamadığını, bunun kendisine öğretilmeyen kısım olduğunu ve bir çocuğa teröristin ne olduğunu anlatmanın çok zor olduğunu söylüyor.

Duke Üniversitesi'nde '11 Eylül ve Sonrası' dersi veren Profesör David Schanzer, bu hafta bir kampüs dergisinde yazdığı yorumda, aradan geçen kuşaklara rağmen ilginin güçlü olduğunu belirtiyor. Dersi dolu; onlarca öğrenci yedek listede bekliyor. Schanzer, 10 yıl önce öğrenci ilgisinin azaldığını düşündüğünü, ancak güncel dünya olaylarının gençlerin 11 Eylül'e ilgisini artırdığını aktarıyor. Ona göre 21. yüzyılın ilk küresel felaketi olan 11 Eylül'ü anlamak, son yirmi yılda neyin ters gittiğini kavramak için gerekli.

BBC'ye konuşan bazı Z kuşağı üyeleri, saldırılar hakkında bilgi edinmelerine rağmen akranları arasında 11 Eylül konuşmalarını hafifletme ya da şaka yollu geçiştirme eğiliminin yaygın olduğunu söylüyor. Vanderbilt Üniversitesi'nde tarih ve siyaset bilimi profesörü olan Thomas Schwartz, son ders tartışmasında 2004 ya da 2005 doğumlu son sınıf öğrencilerinin kendi kuşaklarının 11 Eylül'ü 'geçiştirme ve şakaya bağlama' eğiliminden söz ettiğini anlatıyor. Schwartz, ailelerinde 11 Eylül'e dair kişisel anılar bulunan kuzeydoğu eyaletlerinden öğrencilerin bu konuda daha dikkatli olduğunu ekliyor.

Erickson, birçok Z kuşağı üyesinin büyük olayları ya da trajedileri küçümseme eğiliminde olduğunu, bunun nedeninin ya etkisini tam anlamamak ya da dünyadaki büyük kaygılar hakkında derin düşünmemek için mizahı bir baş etme yöntemi olarak kullanmak olduğunu söylüyor. Tashjian ise yetişkin olduğu halde herhangi bir olayda çok sayıda insanın ölmesini kavramakta zorlandığını, bu yüzden 11 Eylül'ün bilançosunu anlamak için hâlâ bireysel hikâyelere yöneldiğini belirtiyor. Schanzer, 11 Eylül'ü ve etkisini öğrenmenin, olayı yaşamamış genç kuşaklar için kritik olduğunu savunuyor.