Zaporijya çelik fabrikası Rus saldırılarıyla durduruldu

Ukrayna'nın güneydoğusundaki Zaporijya kentinde bulunan ülkenin en büyük çelik fabrikalarından Zaporizhstal, Rusya'nın dört dalga halinde düzenlediği füze saldırıları sonrasında süresiz olarak kapatıldı. Fabrikanın sahibi Metinvest'e göre, fabrikaya toplam 17 füze isabet etti; saldırılarda sekiz işçi hayatını kaybetti, 31 işçi yaralandı.

Metinvest operasyon direktörü Oleksandr Mıronenko, BBC'ye yaptığı açıklamada tüm ekipmanın neredeyse tamamen tahrip olduğunu, camların kırıldığını ve çatılarda delikler oluştuğunu belirtti. Yüksek fırınların büyük ölçüde kullanılamaz hale geldiğini söyledi. Mıronenko, şu anda moloz temizliği yapıldığını ve yeniden yapılanma planlarının hazırlandığını ifade etti.

Yaklaşık 8.500 kişiye istihdam sağlayan fabrika, Ağustos ve Eylül aylarında ikişer kez olmak üzere dört dalga saldırıya maruz kaldı. Fabrikada yıllardır çalışan Denys Maksışko, Zaporizhstal'ın sadece büyük bir şirket değil, kentin kalbi olduğunu söyledi.

Ukrayna çelik sektörü için kritik daralma

Rusya'nın Ukrayna metalurji tesislerine yönelik hava saldırıları Ağustos ayında başladı. O tarihten bu yana ülkedeki tüm metalurji tesisleri vuruldu, bazıları birden fazla kez hedef alındı. Ukrayna ekonomisinin kilit sektörlerinden biri olan metalurji ve madencilik, 2022'deki geniş çaplı işgalin başlangıcından önce GSYİH'nin yaklaşık %10'unu ve ihracatın üçte birini oluşturuyordu. Sektör yarım milyondan fazla kişiye iş sağlıyordu.

Metinvest'in tüm çelik fabrikaları şu anda devre dışı. Mıronenko, sektörün GSYİH'ye katkısının artık sıfıra yakın olduğunu belirtti. Kiev merkezli GMK Center danışmanlık şirketinin başkanı Stanislav Zinçenko ise metal şirketlerinin ödediği vergilerin, bulundukları kentlerin yerel yönetim harcamalarının %30 ila %70'ini finanse ettiğini söyledi.

Ukrayna, 2014'te doğudaki sanayi bölgelerinin bir kısmını kaybetmeden önce 12 metalurji tesisine sahipti. 2018'de bu sayı dokuza, 2025'te ise altıya düştü. Kaybedilen tesisler arasında Mariupol'daki Azovstal ve İlyiç fabrikaları da bulunuyor.

Rus füze kampanyasının etkilediği çelik kentlerinden biri de Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin memleketi Krıvıy Rih. 25 Eylül'de ülkenin en büyük çelik fabrikası ArcelorMittal Krıvıy Rih, beş hafta boyunca tekrarlanan saldırıların ardından yeniden açılamayacağını duyurdu. Saldırılarda beş işçi hayatını kaybetti.

Zinçenko, fabrikalar kapalı kalırsa yüz binlerce kişinin işini kaybedebileceğini ve bunun yaratacağı göç dalgasının Ukrayna'nın çok ötesine ulaşacağını belirterek "insani bir felaketin kapıda olduğu" uyarısında bulundu.

Askeri üretim ve liman sorunları

Çelik, askeri teçhizat üretimi ve hasar gören yapıların onarımı için de kritik önem taşıyor. Rusya, Zaporijya ve Krıvıy Rih'teki fabrikaların askeri donanım ürettiğini öne sürerek saldırılarını gerekçelendiriyor.

Metinvest'ten Oleksandr Vodoviz, Kiev'deki bir konferansta fabrikayı yeniden çalıştırmayı denediklerini, bir fırını devreye aldıklarını ancak 10 saat sonra yeni bir hava saldırısı düzenlendiğini anlattı.

Rusya'nın demiryolu ve limanlara yönelik saldırıları, ürünlerin hem yurt içinde taşınmasını hem de ihracatını zorlaştırıyor. Mıronenko, limanların fiilen bloke edildiğini, her geminin saldırı riskiyle karşı karşıya olduğunu ve şansın yüzde 50 olduğunu söyledi.

Avrupa Birliği'nin 1 Temmuz'da yürürlüğe giren çelik ithalat kotaları da Ukrayna'nın sorunlarını ağırlaştırabilir.

Fabrika işçisi Maksışko ise iyimserliğini koruyor. Meslektaşlarının molozları temizleyerek ve onarılabilecek her şeyi tamir ederek fabrikayı yeniden canlandırmaya çalıştığını belirterek "Bu, askerlerin siperlerde yaptığına benziyor. Sıradan insanlar fabrikayı askerler gibi ayakta tutmaya çalışıyor" dedi.