Yunanistan Başbakanı'ndan Burnham'a Elgin Mermerleri çağrısı

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Birleşik Krallık'ta Elgin Mermerleri olarak bilinen Parthenon heykellerinin Yunanistan'a kalıcı olarak iade edilmesi için Andy Burnham'a çağrıda bulundu. Miçotakis, The Guardian gazetesinde yayımlanan yazısında, klasik döneme ait bu eserlerin geri gönderilmesinin "güçlü bir mesaj" olacağını ancak bunun için "cesaret" gerektiğini belirtti.

Heykeller 19. yüzyıldan bu yana British Museum'da (Britanya Müzesi) sergileniyor. Yunanistan, eserlerin ülkeden çıkarılmasının yasallığını uzun süredir tartışıyor.

Miçotakis ve hükümeti daha önce Britanya Müzesi ile heykeller konusunda görüşmeler yürütmüş, ancak taraflar şimdiye kadar bir anlaşmaya varamamıştı. Yunan yetkililer eserlerin kalıcı olarak iadesini talep ediyor.

Bayeux Duvar Halısı benzetmesi

Yunanistan Başbakanı, Bayeux Duvar Halısı'nın Britanya Müzesi'ne ödünç verilmesiyle oluşan gündemi kullanarak ülkesinin Elgin Mermerleri üzerindeki talebini yeniden dile getirdi. Miçotakis, "Kimse duvar halısından geriye kalanı ikiye bölüp yarısını Londra'da, yarısını Bayeux'da sergilemeyi ve bunun onu anlamak için yeterli bir yol olduğunu iddia etmeyi ciddi olarak düşünmez" ifadelerini kullandı. "Oysa Parthenon heykellerine tam olarak bu yapıldı" diye ekledi.

Bu açıklamalar, Britanya Müzesi Müdürü Nicholas Cullinan'ın, Birleşik Krallık ile Fransa arasında ortaçağ işlemesi için onlarca yıl reddedilen taleplerin ardından varılan son düzenlemenin, Yunanistan ile Elgin Mermerleri konusunda bir anlaşma umudu sunduğunu öne sürmesinin ardından geldi.

Miçotakis, "Müzeden son gelen ve Bayeux Duvar Halısı ödünç anlaşmasının Parthenon heykelleri konusunda bir anlaşma için şablon oluşturabileceği yönündeki öneriye şaşırdım" dedi ve "Bunun böyle olduğuna inanmıyorum" diye ekledi.

"Yunanistan, heykeller üzerinde Britanya Müzesi'nin mülkiyetini tanımasını gerektirecek herhangi bir düzenlemeyi ya da kendi anıtımızın parçalarını 'ödünç almamız' anlamına gelecek bir planı kabul edemez" diye yazdı.

Bunun yerine Burnham'a, heykeller konusundaki önceki açıklamalarının arkasında durması ve kalıcı iade için bir yol bulması çağrısında bulundu. Miçotakis, bunun "belirleyici bir adım" olacağını ve "heykelleri yeniden birleştirerek tarihi bir anlaşmazlığı eşsiz bir kültürel dostluk eylemine dönüştüreceğini" söyledi.

Burnham, 2023'te hükümete dönüp başbakan olmadan yıllar önce, heykellerin Yunanistan'a "hiçbir koşul olmaksızın" iade edilmesi gerektiğini söylemişti. Yıllar boyunca bunu mümkün kılacak yasa değişikliğini destekledi. Ancak geçen ay Financial Times'a verdiği demeçte, "sonuçta bu Britanya Müzesi'nin sorunu" dedi ve "yasal olarak sorun orada duruyor" diye ekledi.

Elgin Mermerleri nedir?

Elgin Mermerleri'nin büyük bölümü Atina'daki Parthenon'dan geliyor. Dönemin Atina'daki yönetim otoritesi Osmanlı İmparatorluğu, Britanya elçisi Lord Elgin'e 19. yüzyılın başlarında bazı mermer heykelleri ülkeden çıkarma izni vermişti.

Heykeller, MÖ 447 ile MÖ 432 yılları arasında Atina Akropolisi'ndeki Athena Tapınağı'nı süslemek için yapılmıştı. 1816'da bir parlamento komitesi Elgin'in eylemlerini yasal kabul ettikten sonra heykeller, bir parlamento kararıyla Britanya Müzesi koleksiyonuna girdi.

Yunanistan, heykellerin ülkeden çıkarılmasının yasal olmadığını savunuyor ve iade taleplerini yüksek sesle dile getiriyor. Başkentteki Akropolis Müzesi'nin Parthenon galerisi, Britanya Müzesi'ndeki heykeller için kasıtlı olarak boşluklar bırakılarak tasarlandı.

Britanya Müzesi'nin ve Birleşik Krallık hükümetinin tutumu, yasanın koleksiyondaki eserlerin kalıcı olarak iadesini engellediği yönünde; ancak ödünç anlaşmaları yaygın. Kampanyacılar Britanya Müzesi Yasası'nın değiştirilebileceğini belirtiyor. Ancak Birleşik Krallık hükümeti bunun bir öncelik olduğu sinyalini vermedi.