Yapay zeka veri merkezi borçları 'bombaya' dönüşür mü?

Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka (AI) veri merkezleri için milyarlarca dolar borçlanması bazı uzmanlara göre 'borç bombası' riski taşıyor. Ancak mali müşavir ve iş dünyası yazarı Gene Marks, bu endişelerin 'abartıldığını' ve risklerin geçmişe göre daha yönetilebilir olduğunu savunuyor.

Meta, Oracle, xAI ve CoreWeave gibi şirketler, veri merkezi inşaatları için özel amaçlı araçlar (SPV) aracılığıyla milyarlarca dolar topluyor. Ancak bu borçlar şirketlerin bilançolarında görünmüyor. Financial Times'ın Aralık 2025 tarihli haberine göre teknoloji firmaları, AI veri merkezleri için 120 milyar dolardan fazla harcamayı bilanço dışına taşıdı.

Enron benzetmesi yanlış

Eleştirmenler, bu durumun 2001'de çöken enerji devi Enron'un hikayesine benzediğini ve kamuoyunun yanıltıldığını iddia ediyor. Ancak Marks, Enron'un çöküşünün arkasında hile yattığını, bugünkü yapıların ise mevcut muhasebe standartlarına uygun şeffaflıkta olduğunu belirtiyor.

Marks, 1980'lerde biyoteknoloji şirketi Centocor'da bilanço dışı finansman yöntemlerine bizzat tanık olduğunu anlatıyor. O dönemde bu yöntemlerin ilaç geliştirme risklerini yatırımcılara dağıtmak için kullanıldığını, benzer bir modelin bugün veri merkezlerinde geçerli olduğunu ifade ediyor.

Riskler gerçek ama yönetilebilir

Marks'a göre veri merkezi yatırımları, klinik denemeleri başarısız olan ilaçlardan farklı olarak elle tutulur varlıklar bırakıyor. CBRE'nin raporuna göre Kuzey Amerika'da veri merkezi talebi arzın üzerinde ve doluluk oranı rekor düşük seviyede. Microsoft'un verilerine göre dünya nüfusunun sadece yüzde 17,8'i üretken yapay zekayı kullanıyor, bu da teknolojinin henüz başında olduğumuzu gösteriyor.

Bazı yatırımların başarısız olacağını kabul eden Marks, bu finansal yapıların riski yatırımcılara dağıtmak için tasarlandığını ve bilanço dışı borçların 'borç bombası' değil, 'finansal mühendislik' olduğunu söylüyor.