Venedik'te genişletilmiş gerçeklik 10. yılını doldurdu

Venedik Film Festivali'nin yeni medya vitrini Venedik Immersive (Venedik'in sanal ve genişletilmiş gerçeklik bölümü) 10. yılını geride bıraktı. Etkinlik, lagün üzerindeki Lazzaretto Vecchio adasında 68 esere ev sahipliği yaptı. Organizatörler bu eserleri "deneyim" olarak adlandırıyor.

Adadaki ilk kurulum, boyu göğüs hizasına gelen ve bir göz merceği ile iki hoparlörden oluşan metal bir kutu. İçine bakan ziyaretçi kendini yaklaşık 6 metre yukarıdan görüyor. Kutuya çok yaklaşan bir yabancı ise bu deneyimi kısa sürede tedirgin edici bir hâle dönüştürüyor. Celine Daemen'in "Nothing to See Here" adlı işi, adının aksine, üzerinde durulması gereken bir soru bırakıyor: Bu ada dünyadan bir kopuş mu, yoksa yeni bir kapı mı?

Başlıca eserler ve teknoloji

Etkinlikte sanal gerçeklik başlıklarının yanı sıra hafif XR (genişletilmiş gerçeklik) gözlükleri de öne çıktı. Andy Serkis'in ortak yapımcısı olduğu "Nevatars" bu gözlüklerle sunulan yapımlardan biri. Gözlükler beğenilse de animasyon eleştirmenlerce zayıf bulundu.

Alanın kısıtlı olduğu adada bazı yapımcılar mekânı ustaca kullanıyor. Yuqi Zhang ve Shixin Tao'nun "The Pigeon Ring" adlı eserinde bir aile dramı yarı açık kapılardan ve kapalı pencerelerden izleniyor. Rory Mitchell ve Nonny De La Pena'nın "Out of the Ashes" eseri 2025 Los Angeles yangınlarını görgü tanıklarının anlatımıyla ve 3D ev rekonstrüksiyonlarıyla sunuyor. Barthélemy Antoine-Loeff ve Hugo Arcier'in "The White Saboteur" işi ise izleyiciyi buzulların erimesine bakmaya davet ediyor.

Filistin topraklarında yerinden edilmiş toplulukları konu alan 360 derece belgesel "Raj'in (We Shall Return)" yönetmenleri Keren Manor ve Faiz Abu Rmeleh, çekimlere 2023 ortasında başladıklarını ve o günden bu yana bölgedeki pek çok yerin artık var olmadığını belirtti. Yönetmenler, bu görüntülerin hem yerinde olanları kayda geçirdiğini hem de hızla silinen bir topluluğu dijital ortamda koruduğunu söyledi.

Eserler adadan sonra nerede görülebilir?

Venedik Immersive'ın bilinen bir çelişkisi var: Kapsayıcı ve etkileşimli bu deneyimler sıradan izleyici için çoğu zaman ulaşılmaz kalıyor. Organizatörlere göre bu durum değişiyor. Asya başta olmak üzere çok sayıda kişiyi ağırlayabilen mekân bazlı sergi alanları hızla artıyor. Daha küçük işler içinse XR gözlükleri bir çıkış yolu sunuyor.

Büyük kurulumların bir kısmı müzelerde yer bulmuş durumda. Bunlar arasında kozmosta bir yolculuk olan "Smithsonian Starstruck" ve Amsterdam'ın eski sokakları ile limanlarını gezdiran "Amsterdam 1652: The Hands of the City" var. İkinci eser, Hollanda'daki ENTR VR Müzesi'nin ana sergisi konumunda. Solomon Adaları'ndaki sel mağduru toplulukları anlatan ve Mark Ruffalo'nun seslendirdiği "Solwata" da müzelerde gösterilebilir.

"Solwata"nın yapımcılarından Felix Gaedtke, bu ortamın seçkinliğinden rahatsız olduğunu söyledi. Eseri mümkün olduğunca çok kişiye ulaştırmak istediğini belirten Gaedtke, "Solwata"nın öncelikle bir savunuculuk aracı olduğunu anlattı. Eser Washington'daki Dünya Bankası üyelerine gösterildi; kasım ayında Türkiye'de düzenlenecek BM İklim Değişikliği Konferansı'nda da sunulacak.

Önümüzdeki 10 yılın nereye varacağını kimse bilmiyor. Ancak etkinlik, geleneksel sinemanın yanında kendi alanını kurmayı başardı. 68 pencere, dünyaya yeni anlatım biçimleriyle bakıyor.