Uzman: Yas tutan kişiyi yalnız bırakmak en büyük hata

Yakınını kaybeden birine ne söyleneceğini ya da nasıl destek olunacağını bilmek zor olabilir. Yanlış bir şey söyleme ya da hassas bir dönemde araya girme korkusu, insanları tamamen geri çekilmeye itebiliyor. Ancak Bristol Üniversitesi'nden Dr Lesel Dawson'a göre bu, yapılabilecek en kötü şey.

Yıllık Good Grief Festivali'nin eş direktörlüğünü yürüten Dawson, festival öncesinde yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Yasla baş eden birine yardım ederken en önemli şey ne söylediğiniz değil, sırtınızı dönmemenizdir."

"'Çok üzgünüm, yanındayım' gibi basit bir ifade çok şey ifade edebilir. Yas tutan kişinin süreci yönetmesine izin vermek, onun hızına, diline ve kaybettiği kişiyi anlatma ihtiyacına uyum sağlamak hayati önem taşıyor."

Edebiyat ve Kültür alanında doçent olan Dawson, kişinin kendi yasıyla yüzleşmekten kaçınmasının yaşam boyu süren zorluklara yol açabileceğini de belirtti.

"Yastan kaçınmak zarar veriyor"

Dawson'ın yas konusundaki anlayışı, sekiz yaşındayken kız kardeşinin ölü doğması ve annesinin yıllarca bu ölümden kendini sorumlu tuttuğunu öğrenmesiyle şekillendi.

Dawson, "Yastan kaçınma biçimimiz bize gerçekten zarar verebilir" dedi. "Yaşanan acıya yönelebilmek, olanları işlemenin tek yoludur."

Yas üzerine konuşulmamasının, yaşananları tam olarak kavramayı geciktirdiğini söyledi.

Marie Curie adına yaptırılan bir araştırma, insanların yüzde 70'inin ölüm hakkında konuşurken kendini rahat hissettiğini, ancak çok daha azının bu konuşmaları aile, arkadaş veya sağlık çalışanlarıyla gerçekten yaptığını ortaya koydu.

Annesi kayıpla baş etmekte zorlanırken Dawson psikoloji ve duygulara ilgi duymaya başladı. Ancak ilk oğlu 29. haftada doğup erken doğuma bağlı komplikasyonlar yaşadığında, kız kardeşinin kaybı ve annesinin "büyük acısı" yeniden gündemine geldi.

Dawson, kendi gebelik deneyiminden sonra annesiyle bu zor konuyu yeniden açtığında, annesinin ölü doğumu "kendi hatası" olarak gördüğünü fark etti.

BBC Radio Bristol'e konuşan Dawson, annesine "Oğlumun erken doğması benim hatam mıydı?" diye sorduğunu, annesinin "Elbette hayır" yanıtını verdiğini aktardı. Ardından "Peki neden kendine ve kendi kaybına aynı şefkati gösteremiyorsun?" diye sorduğunu belirtti.

Dawson, kayıp dönemlerinde suçluluk ve kendini suçlama duygularının "çok yaygın" olduğunu ve "yıkıcı" baş etme yöntemlerine yol açabileceğini ekledi.

"Yas düzenli aşamalarda ilerlemez"

Dawson, "Yasla ilgili en büyük yanılgı, düzenli ve sıralı aşamalarda yaşandığı ve sonunda üstesinden gelineceğidir" dedi. "Gerçekte yas dağınık, öngörülemez ve son derece kişiseldir. İnsanlar duygular arasında ileri geri gider; düzenli ve doğrusal bir süreç fikri yasın gerçekte nasıl işlediğini yansıtmaz."

Kendi yas deneyimlerinin ardından Dawson, Weston-super-Mare'de düzenlenen ve ölüm, ölme ve yas üzerine konuşmaları başlatmayı ve normalleştirmeyi amaçlayan Good Grief festivalinin eş direktörlüğünü üstlendi. Festival kapsamında atölyeler, müzik etkinlikleri, konuşmalar ve ışık yerleştirmeleri pazar gününe kadar sürecek.

Dawson, "Yas çok sayıda duygu içerir; üzüntüyü, ama aynı zamanda öfkeyi, uyuşukluğu, kıskançlığı, hiddeti de... Bunlar sıralı değildir" dedi. "Herkes bireyseldir. Kendi yas tutma ve baş etme biçimlerimiz, kendi zaman çizelgelerimiz vardır."