Uyku skoru takıntısı uykuyu daha da kötüleştirebilir

Uyku skorları, magnezyum, beyaz gürültü makineleri... Eskiden sadece uyumak olan eylem, artık bir mayın tarlasına dönmüş durumda. Uykuyu bu şekilde optimize etmeye çalışmak 'sleepmaxxing' olarak adlandırılıyor. Bu işi abartanlar ise 'ortosomni' denen, mükemmel uykuya ulaşma takıntısıyla karşı karşıya kalabiliyor.

Ortosomni nedir?

Ortosomni, klinik olarak mükemmel uyku elde etme takıntısı olarak tanımlanıyor. Birleşik Krallık'ta resmi olarak bir hastalık olarak kabul edilmemesine rağmen, doktorlar BBC'ye yaptıkları açıklamada hastalarında ortosomni belirtileri gördüklerini, bazılarının uyku takibi verileriyle randevulara geldiğini ve yanlış bir şekilde uyku bozuklukları olduğuna inandıklarını söylüyor.

Uzmanlar, uykuya olan bu takıntının aslında insanların uykusunu daha da kötüleştirdiği konusunda uyarıyor.

Uyku skoru 'tamamen uydurma'

İlk ticari fitness takip cihazı olan Fitbit Classic, 2009 yılında uyku analizini bünyesine kattı. O tarihten bu yana Garmin, Whoop ve Apple gibi birçok marka, akıllı saatlerine ve yüzüklerine (Oura, Ultrahuman, RingConn) uyku takibi özelliği ekledi.

Bu cihazlar uyku evrelerini (uyanıklık, hafif uyku, derin uyku ve REM) raporluyor ve çoğu kullanıcıya bir 'uyku skoru' veriyor. Ancak Londra'daki Royal Brompton Hastanesi'nden uyku tıbbı danışmanı Dr. Alanna Hare, uyku skoru kavramının 'tamamen uydurma' olduğunu söylüyor: 'Uyku biliminde tanınan bir uyku skoru yok. Bu tamamen üreticiler tarafından oluşturuldu.'

Takip cihazları kaygıyı artırıyor

Dr. Hare, takip cihazlarının hastalarında kaygı yarattığını gözlemlediğini belirtiyor: 'Bana çeşitli takip cihazlarından verilerle gelen daha fazla hasta görüyorum ve bu onların uyku sorunlarına katkıda bulunuyor olabilir.' Tıbbi testlerin sonuçları güven verici olsa bile bu durumun hastaların endişelerini gidermediğini ekliyor.

Geçtiğimiz ay San Francisco'da Oura aleyhine açılan bir davada, Oura yüzüklerinin uyku kalitesini ve uyku evrelerini doğru ölçemediği, bunun yerine 'yazı tura atma ihtimali kadar' doğru olan yapay zeka tahminlerine dayandığı iddia ediliyor. Oura ise BBC'ye yaptığı açıklamada bilimlerinin ve doğruluk iddialarının arkasında olduklarını söyledi.

Oxford Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada, katılımcılara rastgele uyku skorları atayan takip cihazları verildi. Ertesi gün, skorları gerçek uykuyla ilgisi olmamasına rağmen, 'kötü uyudum' denilen kişiler daha yorgun hissettiklerini bildirdi ve zihinsel olarak daha az tetikte oldular.

Londra'da yaşayan 32 yaşındaki insan kaynakları uzmanı Jess Hill, birkaç yıl önce Garmin saati aldıktan sonra kendisinde bu durumu fark ettiğini söylüyor: 'Saati, iyi uyuyup uyumadığıma dair İncil'im olarak görmeye başladım. 'Berbat uyudum, bu yüzden bugün gerçekten zorlanacağım' diye düşünüyordum, oysa muhtemelen iyi uyumuştum.'

Üç yıl boyunca uyku skoru takıntısı yaşayan Hill, bu yılın başlarında saatin gerçek uykusunu yansıtmadığını fark etti: 'Geçen hafta gece dört saat uyanıktım ve saatim 'vay harika uyku!' dedi - gerçekten sabah 01.00'den 05.00'e kadar uyanıktım.'

Uyku uzmanı Dr. Neil Stanley, uykuyu oyunlaştırmanın daha fazla uyku bozukluğu yarattığını savunuyor: 'Uykunuzu takip etmek size bir sayı verir ve bu bir hedef belirler. Böylece bu sayılara dayanarak uyku kaliteniz hakkında endişelenme döngüsüne girersiniz.'

Dr. Stanley, 'Uykuyu ölçmek istiyorsanız beyni ölçmelisiniz. Beyin aktivitesini ölçmediğiniz sürece uykuyu ölçmüyorsunuz' diyor.

İyi bir uyku için öneriler

Dr. Hare, iyi bir uykuya ulaşmak için bazı önerilerde bulunuyor

• Yatak odanızı makul ölçülerde serin, karanlık ve sessiz tutun. 'Bu, zifiri karanlık, tam 16 derece veya tamamen sessiz olması gerektiği anlamına gelmez. Serin, karanlık ve sessiz olmalı.'
• Sabahları parlak ışık görmek sirkadiyen ritminizi (vücudun doğal saati) düzenlemeye yardımcı olur.
• Hafif egzersiz yapın ve bol bitki çeşitliliği içeren 'sağlıklı, Akdeniz tipi bir diyet' uygulayın.
• Her şeyden önce, işleri basit tutun. 'Bunun dışında başka bir şeye gerek yok.'