Ultra maratonda kadınlar erkeklerden daha mı iyi?

Barkley Maratonları'nın direktörü Lazarus Lake, 2015'te yarışın kadınlar için fazla zor olduğunu ve kadınların bunu bitirebilecek güce sahip olmadığını söylemişti. Bu söze yanıt dokuz yıl sonra İskoçyalı koşucu Jasmin Paris'ten geldi. Paris, 100 millik aşırı zorlu parkuru 60 saatlik zaman sınırına sadece 1 dakika 39 saniye kala tamamlayarak tarihe geçti.

Geçtiğimiz yaz İngiltere'nin Derbyshire kentinden İskoçya'ya uzanan Montane Summer Spine Race'te ilk kez kadınlar birincilik ve ikinciliği elde etti. Rachel Entrekin, Mayıs ayında Arizona'daki Cocodona 250'yi kazanan ilk kadın olurken, Sophie Woods geçen ay Via Alpina'da genel rekortmeni altı gün farkla geride bıraktı. Kadınlar artık sadece ultra dayanıklılık yarışlarına katılmıyor; erkeklerle rekabet ediyor, rekorlar kırıyor ve hatta bazı yarışları kazanıyorlar. Bu durum, kadınların bu tür zorlu etkinliklere daha uygun olabileceği fikrini gündeme getirdi.

Fizyolojik avantajlar

Maraton gibi kısa mesafelerde kadınlar ve erkekler arasında ortalama yüzde 10-12 performans farkı bulunuyor. Erkekler genellikle daha güçlü ve daha büyük bir aerobik kapasiteye sahip. Ancak mesafe uzadıkça bu fiziksel avantajlar önemini kaybediyor ve fark kapanıyor. RunRepeat'ın Uluslararası Ultrarunnerlar Birliği ile yaptığı araştırmaya göre, 100 millik yarışlarda "cinsiyet temposu farkı" yüzde 0,25'e kadar düşüyor. 195 milin üzerindeki mesafelerde kadınlar daha hızlı olma potansiyeline sahip.

Exeter Üniversitesi'nden dayanıklılık performansı uzmanı Profesör Andy Jones, kadınların uzun mesafelerde daha iyi performans gösterebilmesinin üç fizyolojik açıklaması olduğunu söylüyor: Kadınların daha yüksek yağ depoları ve bunu daha verimli yakmaları; dayanıklılık için daha uygun olan ve "yavaş kasılan" olarak bilinen oksijen açısından daha verimli kas liflerine sahip olmaları; ve saatler süren egzersiz boyunca güçlerini daha iyi korumaları (yorulmaya karşı direnç).

Jones, bu alandaki bilimin "geri" olduğunu ve kısa mesafeler üzerine yapılan araştırmaların çok daha detaylı olduğunu belirtiyor. İngiltere Spor Enstitüsü'nden Dr. Richard Burden da henüz kesin sonuçlara varılmadan önce daha fazla çalışma yapılması gerektiğini, kadınlarda ultra etkinlikler için uygun olan bazı fizyolojik adaptasyonların erkeklerden daha fazla görüldüğünü, ancak bunların daha iyi kanıtlanması gerektiğini ifade ediyor.

Psikolojik dayanıklılık ve gelecek

Ultra dayanıklılık sporlarında fizyoloji kadar zihinsel dayanıklılık da önem taşıyor. Sophie Woods, kadınların bu alanda avantajlı olduğunu düşünüyor. Woods, bitiş çizgisine ulaşmanın sadece en hızlı olmakla ilgili olmadığını, hazırlık, zihinsel güç ve zorluklar karşısında azim gösterme becerisi olduğunu söylüyor. Yeni Zelandalı koşucu, Via Alpina rekor denemesinde orman yangınları ve at sineği sürüleri gibi beklenmedik zorluklarla başa çıkmak zorunda kaldığını anlatıyor.

Geçen ay Alpler'deki Ultra-Trail Mont Blanc CCC yarışını iki kez kazanan ilk kadın olan Yngvild Kaspersen de zaferini eğitimde kendini zihinsel olarak hazırlamasına bağlıyor. Norveçli doktor, kadın dayanıklılık koşucularının arasındaki dayanışmanın da çok güçlü olduğunu söylüyor.

Spor diyetisyeni Renee McGregor ise kadınların dayanıklılığının vücutlarındaki hormonal değişimlerden kaynaklandığını savunuyor. Hamilelik, çocuk bakımı gibi deneyimlerin kadınlara direnç kazandırdığını belirtiyor. Ancak bu alandaki en büyük sorun, ultra maratonlara katılanların sadece yüzde 20'sinin kadın olması. Uzmanlar, daha fazla kadının katılımı ve görünürlüğü arttıkça kadınların performansı hakkında daha kesin sonuçlara ulaşılabileceğini düşünüyor.