Ukrayna saldırıları sonrası Rus arama motoru Yandex zorlanıyor

Rus teknoloji şirketi Yandex, son iki günde beş veri merkezinden ikisinin Ukrayna insansız hava araçlarıyla (İHA) vurulmasının ardından hizmetlerini sürdürmekte zorlandığını bildirdi. Sıklıkla "Rusya'nın Google'ı" olarak anılan şirket, ülkenin en çok kullanılan arama motorunu işletiyor; ayrıca on milyonlarca kişinin kullandığı yemek siparişi ve taksi uygulaması da şirkete ait.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıların Rusya'nın Ukrayna veri merkezlerine haftalardır süren vuruşlarına yanıt olduğunu söyledi. İki ülke arasındaki savaş sürerken her iki taraf da son aylarda altyapıya yönelik saldırılarını artırdı. Kiev, saldırılarının Moskova'nın savaş makinesine gelir sağlayan kaynakları hedef aldığını ve son vuruşların Rusya'yı kaynaklarını Yandex'e yönlendirmeye zorlayabileceğini belirtiyor.

Sasovo ve Kaluga'daki veri merkezleri

Yandex, Ryazan bölgesindeki Sasovo'da bulunan veri merkezinin perşembeye bağlanan gece "İHA saldırısı sonucu ciddi şekilde hasar gördüğünü" ve faaliyetlerinin "tamamen durdurulduğunu" açıkladı. Şirket, Moskova'nın güneybatısındaki Kaluga bölgesinde bulunan bir diğer veri merkezinin de cuma sabahı saldırıya uğradığını, bu tesisin altyapısının bir bölümünün "devre dışı bırakıldığını" duyurdu.

Yandex cuma günü yaptığı açıklamada, veri merkezlerinin hizmetlerinin normal işleyişi için "kritik" olduğunu ve tesislerin ne zaman yeniden çevrimiçi olacağını tahmin etmenin "çok zor" olduğunu belirtti. Şirket ekiplerin hizmetleri ayakta tutmak için "gece gündüz" çalıştığını, ancak bunun "ne yazık ki basit bir görev olmadığını" kaydetti.

Teknoloji devi, saldırılarda çalışanlarından hiçbirinin yaralanmadığını bildirdi. Kaluga bölgesi valisi ise kent altyapısına yönelik İHA saldırısında dokuz kişinin yaralandığını söyledi.

Şirketin hizmetlerindeki kesintinin tam kapsamı belirsizliğini koruyor. Yandex, Rus devlet haber ajansı Tass'a bazı yapay zeka sohbet robotu işlevlerinin geçici olarak kullanılamadığını, akıllı ev cihazlarında da sorunlar yaşanabileceğini söyledi.

Yandex daha önce Kaluga'daki veri merkezinin Rusya'nın en büyüklerinden biri olduğunu belirtmişti. Tesis 130 bin metrekarelik bir alanı kaplıyor ve yılda 220 bin İngiliz hanesinin tükettiği kadar elektrik harcıyor. Sasovo'daki veri merkezinde ise şirketin yapay zeka modelini geliştirmek için kullanılan üç süper bilgisayardan ikisi bulunuyor. Süper bilgisayarların saldırıdan sağ çıkıp çıkmadığı bilinmiyor.

Karşılıklı veri merkezi saldırıları

Ukrayna Savunma Bakanlığı veri merkezi saldırılarını doğrulayarak bunların "Rusya'yı hasar gören kapasiteyi onarmaya kaynak ayırmaya zorlayabileceğini" açıkladı. Zelenski, Kiev'in Rusya'nın Ukrayna veri merkezlerine yönelik benzer saldırılarına "ayna gibi" yanıt verdiğini söyledi.

Geçen ay bir Rus İHA'sı Kiev'deki bir iş merkezini vurmuş, dört kişi hayatını kaybetmiş ve bir veri merkezi hasar görmüştü. Saldırılar nedeniyle Kiev ve bölgesinde yaklaşık 100 bin hane internet kesintisi yaşadı. Bazı Ukraynalı şirketler hasar gören sunuculardaki verileri yurt dışındaki tesislere taşımaya başladı bile.

Moskova, saldırıları veri merkezlerinin Ukrayna askeri istihbaratı tarafından kullanıldığını öne sürerek savunuyor. Ukrayna ise Rusya'yı sivil altyapıyı kasten hedeflemekle suçluyor. Rusya, 2022'de başlayan geniş çaplı işgalin önceki yıllarında olduğu gibi kış öncesinde enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırmış durumda.