Tuna'da kuraklik felaketi: Nehir yatagi bisikletle gezildi

Avrupa Birliği'nin en uzun nehri Tuna'da yaşanan rekor düşük su seviyeleri, Macaristan'da enerji ve içme suyu krizine yol açtı. Nehir yatağının büyük bölümünün kuruması, geçmişte kıtlık uyarısı olarak görülen “Açlık Kayası” nın tamamen su yüzeyine çıkmasına neden oldu. Uzmanlar, insan kaynaklı iklim krizinin bu durumu tetiklediğini belirtiyor.

Budapeşte'deki Gellért Tepesi'nin altında bulunan ve yüzyıllardır kuraklık habercisi olarak bilinen Ínség-szikla (Açlık Kayası) bugünlerde neredeyse tamamen görünür durumda. Kayın tamamen ortaya çıkması, hükümetin gönderdiği jeologları da şaşırttı. Macaristan, Tuna'nın soğuttuğu nükleer reaktörlerin 44 yıl sonra ilk kez neredeyse tamamını kapatmak zorunda kaldı.

Çiftçiler büyük kayıp yaşıyor

Guardian, nehir boyunca 100 milden (yaklaşık 160 km) fazla bir yol kat ederek bölgedeki durumu yerinde inceledi. Nehir kıyısındaki köy ve kasabalarda yaşayanlar içme suyu bulmakta zorlanırken, çiftçiler ürünlerini kurtarmaya çalışıyor. Macaristan Başbakanı Péter Magyar, bu yılki kuraklığın yol açtığı ekonomik zararın 2022'deki rekor kuraklığı aşmasının beklendiğini söyledi.

Pócsmegyer köyünden 56 yaşındaki çiftçi István Somogyi, bu yıl hasatının yaklaşık yüzde 50'sini kaybettiğini, bu oranın yüzde 70'e çıkabileceğini belirtti: “Her şey kurudu. Komünist yönetim sonrası bu topraklarda çiftçiliğe başladığımdan beri böyle bir felaket görmedim.”

Szentendre kasabasında sanatçılar enerji tasarrufu için bazı akşam performanslarını mum ışığında gerçekleştiriyor. Nehir yatağının büyük bölümü kuruyarak çöl görünümü aldı. Geçtiğimiz haftalarda Budapeşte'de sıcaklıklar 42 santigrat dereceye kadar çıktı, gece sıcaklıkları da 28 dereceye ulaştı.

İçme suyu dağıtılıyor

Szentendre'de 4 bin ile 5 bin hane susuz kaldı. Belediye Başkan Yardımcısı József Gulyás, “25 ton su dağıttık. Günde yaklaşık 100 acil çağrı aldık. Yaşlı kadınlar su getiren görevlilere sarılıp ağlıyordu” dedi. Budapeşte'de Tuna'nın su seviyesi 4 Ağustos'ta 14-19 santimetreye kadar düşerek rekor kırdı. Bu durum, bir mamut kalıntıları, İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma bir köprü ve Nazi savaş gemisi gibi tarihi kalıntıları da su yüzüne çıkardı.

Suyun bu kadar azalması üzerine Macar Bisiklet Kulübü başkanı Gábor Kürti, 28 Temmuz'da Budapeşte'den Vác'a kadar nehir yatağında bisikletle 30 kilometre yol yaptı. Kürti, “Nehir yatağında bisikletle 30 km gidebiliyorsanız, iklim acil durumunda dibe vurmuşuz demektir” dedi. Nagytétény'deki Kis-Háros-sziget doğa koruma alanında ise nehir kolu o kadar çekildi ki, dallar kuru zemine saplanmış durumda. Yetkililer sulak alanları kurumaktan kurtarmak için doğa rezervlerine su pompalıyor.

Nükleer santral ağaçları kurtarmaya çalışıyor

Güneydeki Paks'ta nükleer santralin bulunduğu belediyede çalışanlar, hafta sonları 700'den fazla ağacı ve çiçek tarhlarını sulayarak kurumaktan kurtarmaya çalışıyor. Belediyeye ait Dunakom Zrt'de çalışan 39 yaşındaki Szilvia Farkas, “18 yıldır bu işi yapıyorum, bu yılki kadar çok bitkinin kuruduğunu görmedim” dedi. Paks'ın kenar mahallelerinde yaşayan 43 yaşındaki Géza Orsós Renáta, dört çocuğuyla birlikte yaşadığı evinde hiçbir zaman akan su olmadığını, bir arkadaşının haftada bir getirdiği suyla idare ettiklerini anlattı.

Umut, Açlık Kayası'nın bir gün yeniden sular altında kalmasında. Ancak çiftçi István Somogyi bunun olmayacağını düşünüyor: “Kuraklık gelecek yıl geri gelecek. Bu bir eğilim ve yapabileceğimiz pek bir şey yok.”