Trump İran'a ve destekleyen ülkelere yeni yaptırım tehdidinde bulundu

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ve bu ülkeye yardım eden veya onunla iş yapan her ülkeye karşı daha sert ekonomik önlemler başlatacağını açıkladı. Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, 'herhangi bir ülkeye karşı alınmış en ezici ekonomik operasyonu' başlattığını yazdı ancak ayrıntı vermedi ve İran dışında başka bir ülkenin adını vermedi.

Bu açıklama, ABD ve İsrail'in Şubat sonunda başlattığı çatışmaya ilişkin 60 günlük ateşkesin Pazartesi günü sona ermesinin ardından geldi. Anlaşmazlığın diplomatik veya askeri bir çözümüne dair henüz bir işaret yok.

Ekonomik baskı kampanyası genişliyor

Trump'ın son hamlesi, Nisan ayında başlatılan ve Tahran'la iş yapan yabancı banka veya şirketleri yaptırımla cezalandırmayı amaçlayan ABD'nin ekonomik baskı kampanyasını genişletiyor gibi görünüyor. Çarşamba akşamı yaptığı sosyal medya paylaşımında Trump, İran'ın ABD ile anlaşma sağlayamaması nedeniyle 'ekonomik D-Day' başlattığını söyledi.

Trump, 'Finans kurumlarının, işletmelerin, havaalanlarının veya devlet kurumlarının İran'a herhangi bir türde yaşam hattı sağlamasına izin veren HER ÜLKE, kendisi de MUAZZAM Ekonomik Sonuçlarla karşı karşıya kalacaktır' dedi. Ancak ülkelerin ne tür bir cezayla karşılaşabileceğini belirtmedi. Trump ayrıca, 'Petrol kaçakçılığı, takas hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri, paravan şirketler - Tümü ŞİMDİ durmalı. Kim olduğunuzu biliyorsunuz' ifadelerini kullandı.

BAE'nin kararı ve Çin'in rolü

Bu açıklama, ABD müttefiki Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) İran'dan gelen yeni bir füze tehdidinin ardından ülkeyle tüm mali ve ekonomik bağlarını keseceğini duyurmasından bir gün sonra geldi. BAE Savunma Bakanlığı, İran'dan deniz trafiğini hedef alan iki balistik füze tespit edildiğini ve her ikisinin de denize düştüğünü açıkladı. İranlı kuruluşlar uzun süredir Dubai'nin finansal sistemini döviz büroları ve paravan şirketler aracılığıyla para transferi için kullanıyor.

BAE'nin kararının ardından İran silahlı kuvvetleri komşu Körfez ülkelerini ABD ordusuna destek vermemeleri konusunda uyardı ve ABD güçlerine verilecek her türlü yardımın işbirliği olarak değerlendirileceğini söyledi.

Trump'ın paylaşımında Çin'in adı geçmese de, Çinli işletmeler İran'dan en büyük petrol alıcıları konumunda ve bu, Tahran'ın finansmanının önemli bir kaynağını oluşturuyor. Savaşın başlangıcından bu yana Washington, çoğu Çin'in doğusundaki Şandong eyaletinde bulunan özel mülkiyete ait petrol işleme tesisleri olan birçok 'çaydanlık' rafinerisini yaptırım listesine aldı. Çin Ticaret Bakanlığı o dönemde yaptırımların 'uluslararası hukuka ve uluslararası ilişkilerin temel normlarına aykırı' olduğunu söylemiş ve yaptırımların 'tanınmayacağını, uygulanmayacağını veya uyulmayacağını' belirten bir karar yayınlamıştı.

BBC, Trump'ın son paylaşımıyla ilgili olarak Çin'in Washington büyükelçiliğinden yorum istedi. Geçen hafta Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin yakında İran'a 'dünyanın daha önce hiç görmediği' bir ekonomik izolasyon uygulayacağını söylemişti. Nisan ayında ABD Hazine Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı, İran'ın gelir akışlarını yaptırımlar ve yabancı kuruluşların İran'la iş yapmasını engelleyerek kesmeyi amaçlayan 'Ekonomik Öfke Operasyonu'nu duyurmuştu. Operasyon ayrıca İslam Cumhuriyeti'nden ihracatı durdurmak için bir deniz ablukasını da içeriyordu.

ABD Başkanı Trump'ın bu hafta başında bir Fox News muhabirine verdiği telefon röportajında, ABD müttefiki Umman'a, kendi yönetiminin İran'la yürüttüğü müzakerelere 'engel olması' durumunda bombalama tehdidinde bulunduğu da bildirildi. ABD ve Umman, İran'la ayrı ayrı, küresel ekonomi için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için görüşmeler yürütüyor. Çatışma, Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye trafiğini önemli ölçüde aksattı ve küresel enerji fiyatlarını yükseltti. Dünyadaki ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık yüzde 20'si normalde boğazdan geçiyor.