Trump: Hürmüz Boğazı'ndaki tüm mayınlar temizlendi

ABD Başkanı Donald Trump, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'ndaki tüm mayınları temizlediğini veya imha ettiğini söyledi. İran'ın büyük ölçüde kapattığı bu hayati su yolu, Orta Doğu'daki savaşın başından bu yana önemli bir gerilim noktası olmuştu.

Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında, "İran'a, yeni mayın yerleştiren herhangi bir geminin veya teknenin derhal ve sistematik olarak imha edileceği bildirildi" dedi.

Petrol fiyatları üzerindeki etki

Boğazın kapatılması, dünya petrol fiyatlarında büyük dalgalanmalara yol açtı. Trump sık sık ABD'nin bölgenin kontrolüne sahip olduğunu söyledi; ancak İran, izinsiz geçmeye çalıştığını söylediği gemilere ateş açtı. Savaş öncesinde dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu. Savaş, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırılarıyla başladı.

İran, boğazı kapatmasının yanı sıra İsrail'e, bölgedeki ABD üslerine ve Körfez'deki ABD'li Arap müttefiklerine misilleme yaptı. Savaşı sona erdirmek için müzakereleri kolaylaştırmayı amaçlayan ateşkes çöktü ve ABD ile İran arasında aralıklı çatışmalar yaşandı.

ABD'nin yeni yaptırımları

Bu hafta ABD, İran'a karşı bir dizi ekonomik yaptırım duyurdu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'la mali ortaklık yapan her ulusun izole edileceği uyarısında bulundu. İran ve ABD, Haziran ayında bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzalamıştı. 14 maddelik belge, nükleer sorunun çözümüne yönelik kapsamlı müzakereler öncesinde Hürmüz Boğazı konusunda anlaşmaya varmak için 60 günlük bir süre öngörüyordu. Ancak bu süre doldu ve görüşmeler çöktü; bu da Trump'ın İran rejiminin çökmesine yol açacağına inandığı yeni ABD yaptırımlarını beraberinde getirdi.

İran, 1979'da İslam Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana çoğu zaman yaptırımlar altında. Ekonomi Bakanı Ali Madanizade, Tahran'ın daha geniş yaptırımlara "tamamen hazır" olduğunu ve bunun ABD için "başka bir yenilgiye" yol açacağını söyledi. Ancak İran ekonomisi savaş nedeniyle zarar gördü; ABD haftalardır İran limanlarını ablukaya alarak ticaretin devamına izin vermiyor.

Salı günü, İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin, ABD'nin "yasadışı tek taraflı yaptırımlarına" kesin olarak karşı olduğunu ve haklarını korumak için "gerekli tüm önlemleri" alacağını söyledi. ABD'nin duyurusu, Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in gelecek ay yapılması planlanan görüşmelerinden önce geldi. Washington'un, dünyadaki nadir toprak elementlerinin ve diğer kritik minerallerin çoğunu işleyen Pekin'den gelebilecek olası misillemelere karşı temkinli olması bekleniyor. Pekin, daha önceki ticaret müzakerelerinde nadir toprak ihracat kontrollerini sıkılaştırmıştı.

İran, Hürmüz Boğazı'nın tam kontrolünü kurmak istediğini belirtiyor; bu görüşe ABD ve çoğu ülke karşı çıkıyor. Bu ülkeler, geçişin uluslararası sular olduğuna ve transit geçişin savaş öncesinde olduğu gibi engelsiz kalması gerektiğine inanıyor. Yakın zamana kadar İran, MoU temelinde, boğazın yönetimi için bir mekanizma üzerinde anlaşmak üzere ABD'nin müttefiki Umman ile müzakereler yürütüyordu. Ancak bu görüşmeler henüz bir anlaşma sağlamadı ve geçen hafta Trump, Umman'ı "işine karışırsa" bombalamakla tehdit etti. ABD'nin çatışmanın başka bir aşamasına geçmesiyle İran-Umman görüşmelerinin sürüp sürmediği belirsiz.