Trump gazetecilerle konuştu: Rusya ve Ukrayna enerji ateşkesini kabul etti

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ile Ukrayna'nın "enerji ateşkesi" konusunda anlaştığını öne sürdü. Trump anlaşmanın "derhal yürürlüğe girdiğini" söyledi ancak ayrıntı vermedi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, açıklamayı ilk duyduğunda şaşırdığını belirtti; ardından Moskova da kabul ederse Kiev'in anlaşmayı destekleyeceğini söyledi. Zelensky ayrıca Trump'ın açıklamasının ardından Rusya'nın Ukrayna enerji tesislerine saldırı düzenlediğini belirtti.

Trump, Ukrayna'yı Rusya'nın petrol altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya çağırıyordu. Kiev bu saldırıların Moskova'nın savaş makinesinin gelirlerini kısmak için hayati olduğunu savunuyor. Washington ise Rusya'nın ABD ve dünya piyasasına dizel sevk etmesini sağlayacak yeni anlaşmanın hayata geçmesi için bu saldırıların durmasını istiyor.

Dizel anlaşması, Rusya'ya uygulanan yaptırımları geçici olarak askıya alıyor. Anlaşma giderek artan eleştirilere yol açıyor. Zelensky anlaşmayı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e verilmiş bir hediye olarak nitelendirdi. Avrupalı yetkililer ve Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi'nden bazı isimler dahil olmak üzere bazı ABD'li politikacılar anlaşmayı desteklemediklerini açıkladı.

Anlaşmanın arka planı ve eleştiriler

Anlaşma, Trump'ın ara seçimler öncesinde ülke içindeki akaryakıt fiyatlarını düşürme yönündeki son girişimi olarak görülüyor. Trump aylardır İran'la yaşanan savaşın siyasi sonuçlarıyla uğraşıyor; bu savaş özellikle dizel olmak üzere küresel yakıt fiyatlarını yükseltmişti. Artan pompa fiyatları ve bunun tetiklediği genel enflasyon, Trump'ın ABD kamuoyundaki konumunu zayıflattı.

Zelensky, Axios haber sitesine yaptığı açıklamada bir enerji ateşkesinin yürürlükte olduğunun kendisi için "haber" olduğunu söyledi. Ardından sosyal medyada yetkililerinin "ABD'nin Rusya ile diyaloğunun net ayrıntılarını beklediğini" yazdı. Zelensky, "Ukrayna Rusya'nın enerjisine saldırmamaya hazır; Rusya'nın da benzer hazırlığını ve ABD Başkanı'nın bu konudaki anlaşmasını bekliyoruz" dedi.

BBC, Beyaz Saray'dan ek ayrıntı istedi. İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkesinin "Başkan Trump'ın bugün yaptığı, derhal başlayacak sürdürülebilir bir enerji ateşkesi çağrısını güçlü şekilde desteklediğini" söyledi. Fransa, Kanada ve Avrupa Birliği de desteğini açıkladı. Öte yandan İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting BBC'ye ülkesinin anlaşmayı desteklemediğini, AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın da Zelensky'nin eleştirilerine katıldığını belirtti.

Anlaşma, ABD'nin her iki büyük partisinden politikacıların da eleştirisine maruz kaldı. Üçü Demokrat, dördü Cumhuriyetçi yedi senatör, Trump'ın anlaşmasının Rus enerji ithalatını açıkça yasaklayan bir yasaya "doğrudan aykırı" olduğunu belirten bir açıklama yayımladı. Senatörler, "Kongre netti: ABD, Rusya Ukrayna'ya yönelik saldırganlığını sonlandırana ve NATO müttefiklerine yönelik tehditlerini durdurana kadar Rusya'dan petrol ithal etmemeli" ifadelerini kullandı. Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, anlaşmanın Amerikan hayatını riske atacağını söyledi.

Trump cumartesi günü, dizel anlaşmasını eleştiren Zelensky'yi Rus rafinerilerine yönelik saldırılara izin vermeyi sürdürerek "dünyaya sorun çıkarmak" istemekle suçladı. Trump, "Ukrayna'nın yeni bir başkana ihtiyacı olduğu" zamanın geldiğini öne sürdü. Zelensky ise Rusya 60 günlük tam ateşkesi kabul ederse seçim yapma sözü verdi; Ukrayna anayasası savaş zamanında seçimleri askıya alıyor. Trump, Zelensky'yi savaşı iktidarda kalmak için kullandığını iddia etmişti.

Dört yıldır süren savaşta saldırılar sürüyor. Bölgesel yetkililere göre pazar günü iki Ukrayna kentine düzenlenen saldırılarda altı kişi öldü. Rusya'nın Ukrayna sınırındaki Belgorod bölgesinde bir kişi, Rusya işgali altındaki Donetsk bölgesinde ise bir kişi insansız hava aracı saldırısında hayatını kaybetti.