Tesla'ya karşı ırkçılık davasında ilk duruşma yapıldı

ABD'nin Kaliforniya eyaleti tarafından Elon Musk'ın sahibi olduğu elektrikli otomobil üreticisi Tesla'ya açılan ırkçı ayrımcılık davasının ilk duruşması 21 Eylül Pazartesi günü başladı. Kaliforniya Sivil Haklar Dairesi'nin açtığı davada, Tesla'nın Fremont fabrikasında çalışan onlarca Siyah işçinin yıllarca ırkçı hakaret, eşitsiz ücret ve terfi ile yönetici zorbalığına maruz kaldığı öne sürülüyor.

Dairenin avukatı Brett Watson, duruşmanın açılış konuşmasında Fremont fabrikasında çekilmiş fotoğrafları mahkemeye sundu. Mahkeme belgelerine göre fabrikada tuvaletlere, dolaplara, çalışma tezgahlarına ve yemek masalarına siyahilere yönelik hakaretler, "KKK" yazısı, gamalı haç, Konfederasyon bayrağı, beyaz üstünlükçü bir logo ve "Afrika'ya dön" ifadeleri kazınmış halde bulundu.

Watson, Siyah işçilerin yüz yüze de ırkçı sözlere maruz kaldığını belirtti. Bir işçiye "Ağaçtan asılmak ister misin?" denildiğini aktaran Watson, işçilerin fabrikaya "köle gemisi", "plantasyon" ve Tesla'nın harfleriyle "The Elon Slave Labor Association" gibi isimler taktığını söyledi. Bir Siyah işçi, ırkçı hakaretleri günde 50 ila 100 kez duyduğunu devlet avukatlarına anlattı.

Dava 2022'de açıldı, kararı hâkim verecek

Dava Tesla'ya Şubat 2022'de açıldı. Şirketin Kaliforniya Adil İstihdam ve Konut Yasası'nı ihlal ettiği, fabrikanın ırka göre ayrıldığı, Siyah çalışanlara beyaz meslektaşlarına göre daha az ücret ödendiği, daha az terfi verildiği ve daha sık işten çıkarıldığı iddia ediliyor. Eyalet, maddi tazminat ve Tesla'nın çalışma uygulamalarını değiştirmesini zorlayabilecek ihtiyati tedbir talep ediyor.

Jürisiz görülen davada nihai kararı Hâkim Peter Borkon verecek. Duruşmanın ekim sonuna kadar sürmesi bekleniyor. Bu dava, bir devlet kurumunun onlarca işçi adına Tesla'ya karşı açtığı ve duruşmaya taşınan ilk dava olma özelliği taşıyor. Hukuk uzmanları, eyaletin çalışanlarla yapılan tahkim anlaşmalarıyla bağlı olmaması nedeniyle çıkacak kararın şirket için geniş sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Tesla suçlamaları reddediyor ve davayı "yanlış yönlendirilmiş" olarak nitelendiriyor. Şirket, ırkçı hakaret kullanan veya başkalarını rahatsız eden çalışanları her zaman disipline ettiğini ve işten çıkardığını savunuyor. Fremont fabrikasının çoğunluğu azınlıklardan oluşan bir işgücüne sahip olduğunu ve on binlerce Kaliforniyalıya "otomotiv sektörünün en iyi ücretli işlerini" sunduğunu belirtiyor.

Tesla'nın baş avukatı Tyree Jones da açılış konuşmasında ırkçı hakaret sözcüğünü tanıdık bir tonda tekrarlayarak, bunların hiçbirinin ırkçı hakaret olarak kullanılmadığını söyledi. Jones, "Kaliforniya eyaleti bu davayla birçok Siyah insanın birbirini selamlama biçimine saldırıyor" dedi. Fabrikadaki ırkçı yazılara değinen Jones, "Eyalet işvereni suçluyor, oysa mağdur işveren" ifadesini kullandı.

Sekiz saat süren ifadeler

Açılış konuşmalarının ardından eyalet üç tanık dinletti. Tanıkların üçü de Tesla'nın eski Siyah çalışanlarıydı. 2021-2024 arasında çalışan ilk tanık, Siyah olduğu için sürekli zorbalığa uğradığını, bir olayda başka bir çalışanın kendisine ırkçı hakaret ettiğini ancak şirketin hakareti yapanı değil kendisini yazılı olarak uyardığını öne sürdü.

Altı yıl Tesla'da çalışan ikinci tanık, ayrımcılık şikayetleri geldiğinde düzenli olarak insan kaynaklarıyla çalıştığını ve Siyah çalışanlara farklı davranıldığına tanık olduğunu söyledi. Bir olayda beyaz çalışanlar iş yerinde alkol içerken yakalandığında Musk'ın devreye girdiğini ve yönetime şirket politikasını geçersiz kılarak işçileri işten çıkarmama talimatı verdiğini iddia etti.

Yıllarca polis ve asker olarak çalıştıktan sonra 2020-2022 arasında Tesla'nın Fremont tesisinde güvenlik müdürü olarak görev yapan Nadia Clark, beyaz bir çalışanın diğer işçilerin önünde kendisine arka arkaya ondan fazla kez ırkçı hakaret ettiğini anlattı. Olayı hemen insan kaynaklarına bildirdiğini ancak yanıt alamadığını söyleyen Clark, o gün Tesla'dan ayrılmaya karar verdiğini belirtti.

Bu dava, Tesla'ya karşı açılan onlarca ayrımcılık davasından biri. Bunlar arasında federal bir kurum olan Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu'nun açtığı bir dava da bulunuyor. 2022'de federal bir jüri, eski Tesla çalışanı Owen Diaz'a bu iddialar nedeniyle 137 milyon dolar tazminat bağlamış, ancak bir hâkim daha sonra bu miktarı düşürmüştü. Şirkete karşı kadın çalışanların açtığı benzer davalar da var. Tesla tüm davalarda suçlamaları reddediyor. Musk'ın davada tanık olarak dinlenmesi beklenmiyor.