Stonehaven tren kazası drenaj hatası nedeniyle önlenebilirdi

İskoçya'nın Aberdeenshire bölgesindeki Stonehaven yakınlarında yer alan Carmont'ta Ağustos 2020'de meydana gelen tren kazasında üç kişinin ölümüyle sonuçlanan olayın, doğru inşa edilmiş bir drenaj sistemiyle önlenebileceği sonucuna varıldı. Şerif Lesley Johnston, ölümlü kaza soruşturmasının (Fatal Accident Inquiry – FAI) ardından yazılı kararını açıkladı.

Kazada makinist Brett McCullough (45), kondüktör Donald Dinnie (58) ve yolcu Christopher Stuchbury (62) hayatını kaybetti. Şiddetli yağışın ardından drenajdan gelen molozlara çarpan tren raydan çıktı.

Şerif Johnston, drenajın tasarımına uygun şekilde inşa edilmediğini ve yerleştirilmediğini belirterek, alınabilecek bazı önlemlerin kazayı "gerçekçi biçimde" önleyebileceğini tespit etti.

Drenaj sistemi yanlış kurulmuş

Kaza, bölgede kısa sürede yoğun yağışın ardından meydana geldi. Bu yılın başlarında Aberdeen'de görülen soruşturmada, demiryolu ağının aşırı hava koşullarına karşı artık kaza anına göre daha iyi hazırlıklı olduğu ifade edildi.

2023'teki mahkeme sürecinde Network Rail (Birleşik Krallık demiryolu altyapı kurumu), kazayla bağlantılı bir dizi ihmal nedeniyle 6,7 milyon sterlin para cezasına çarptırıldı. Şirket, kaza öncesinde bakım ve denetim eksikliklerini kabul etmiş; ayrıca makinisti hattın bir bölümünün güvenli olmadığı konusunda uyarmadığını veya hızını azaltmasını söylemediğini kabul etmişti.

Glasgow'a giden 06:38 seferi, hava koşulları nedeniyle yolculuğunu tamamlayamadı ve kaza meydana geldiğinde Aberdeen'e dönüyordu. Makinistin kaydında, kuzeye dönüş için hız azaltımı gerekip gerekmediğini sinyal memuruna sorduğu, kendisine normal hızda ilerlemesinde sorun olmadığının söylendiği görüldü.

Tren, raydaki molozlara yaklaşık 73 mil/saat hızla çarparak raydan çıktı ve bir köprü korkuluğuna çarptı. O dönemde Covid-19 pandemi kısıtlamaları nedeniyle trende yalnızca dokuz kişi vardı. Sağ kurtulan altı kişi yaralandı.

Soruşturma sonuçları ve değişen uygulamalar

Şerif Johnston, alınabilecek önlemler arasında inşaat firması Carillion tarafından yapılan drenajın tasarıma uygun olması, yeni drenajın "inşa edildiği hali" (as-built) çizimlerinin hazırlanıp Network Rail'e verilmesi ve Network Rail'in o dönemde yürürlükte olan kendi standartlarına uymasının bulunduğunu belirtti.

Johnston, "Kanıtlara dayanarak, iş sisteminde bir kusur olduğu güvenle sonucuna varılabilir" dedi ve Network Rail'in drenaj inşaatını denetleme ve yönetme ile drenajın tasarım çizimlerine uygun olarak doğru şekilde inşa edilmesini sağlama konusundaki eksikliğine işaret etti.

Şerif, kazanın ardından inşaat projelerinde kayıt tutmaya, sağlık ve güvenlik dosyasının hazırlanması ve saklanmasına daha fazla önem verildiğini, Network Rail'in ağ denetiminde helikopter ve dronlarla havadan incelemeleri çok daha fazla kullandığını kaydetti. Ayrıca kurumda hava koşullarının etkisi ve yağışın demiryolu işletmeleri için tehlike olarak görülmesi konusunda önemli bir kültürel değişim yaşandığını belirtti.

Johnston, 199 sayfalık kararında ek tavsiyede bulunmadı. Demiryolu Kaza Soruşturma Şubesi'nin (RAIB) 2022'deki raporunda 20 güvenlik tavsiyesi yaptığını ve bunların çoğunun uygulandığını, kalanların ise sürdüğünü ifade etti. Şerif, bu değişikliklerin kendisini, RAIB raporunda ve soruşturmada belirlenen sorunların sektör tarafından ele alındığına ikna ettiğini söyledi.

Network Rail İskoçya Genel Müdürü Liam Sumpter, Carmont'taki trajedinin demiryolları için "korkunç bir gün" olduğunu belirterek ölenlerin ailelerine ve yakınlarına başsağlığı diledi. Kaza sonrası ciddi hava koşulları riskinin yönetiminde önemli değişiklikler yapıldığını ve İskoçya demiryollarının dayanıklılığının artırıldığını kaydetti.

Kraliyet Savcılığı (COPFS) hukuk direktörü Laura Buchan, soruşturmanın kamuya ayrıntılı bir inceleme sunduğunu ve önlemlerin tespit edilen güvenlik sorunlarını ele aldığını söyledi. Tren makinistleri sendikası Aslef, "şaşırtıcı düzeyde yönetişim ve kurumsal başarısızlık" olduğunu savunarak yüksek hızlı trenlerin filodan çıkarılması çağrısını yineledi; RMT sendikası da bu çağrıyı destekledi. Bölge milletvekili Andrew Bowie, toplumda kayıp ve keder duygusunun derinden hissedildiğini belirterek ailelerin derslerin çıkarıldığını bilmesinden teselli bulmasını umduğunu söyledi.