Sineklerin buyuleyici yasami: 'Insanlar bir bilse'

Her bahar milyarlarca sinek, dunya capinda devasa bir ag olusturarak binlerce kilometre yol kateder. Yasamlarina Iran'da baslayip Birlesik Krallik'ta sonlandirabilirler; Hindistan'da yumurtadan cikip Mogolistan, Cin ve Sibirya'nin verimli bolgelerine mevsimsel gocler yapabilirler.

Tohumlasmada ari saniilan sinekler

Cogu insan tohumlasmayi arilarin yaptigini varsayar. Ancak bahcelerimizde ve parklarimizda gezen yaratiklara yakin bakildiginda, o 'arilarin' cogunun aslinda ari olmadigi gorulur. Farkli ucarlar, farkli ses cikarirlar ve yakin incelendiginde farkli gorunurler.

Bunlar cogunlukla ari taklidi yapan ucan sineklerdir (hoverflies), Britanya Adalari'nda bulunan 108 sinek familyasindan biridir. Yapilan arastirmalara gore, bu familyalarin yarisindan fazlasinda tohumlayici turler bulunur. Isirgan sivrisineklerin (Ceratopogonidae) bile, cikolatanin yapildigi bitkiyi tohumladiklarini bilseler, daha cok saygi gorebilecek turleri vardir.

Ergin ucan sinekler en onemli tohumlayicilarimizdan biri olabilir, ancak larvalarinin da isleri vardir. Gizlenerek organik atiklari geri donusturur veya ciceklerimize ve ekinlerimize zarar veren turleri avlarlar.

Sineklerin ekolojik onemi

Sineklerin gercek ekolojik guzelligi, yasam donguleri boyunca cevreyle derinlemesine etkilesimlerinde yatar. Cogu insan sinegi diski ve pislik seven ya da korkunc hastaliklar yayan bir yaratik olarak gorur. Bazi turlerin oyle oldugunu inkar etmem; ancak bir memelinin - insanlarin - dunyaya verdigi zarardan dolayi tum memelileri ayni kefeye koymuyoruz. Belki de diger sinek turlerine bir sans vermenin zamani geldi.

Ornegin, 'punk sinekleri' (Tachinidae) olarak bilinen familyanin larvalari, meseleri yapraklariyla beslenen ve 2006'da ulkeye gelen cekici guve (Thaumetopoea processionea) gibi zararlilari tuketir. Bu guvenin tirtillari, iplik inceligindeki savunma killariyla kizariklik, goz iltihabi ve ciddi vakalarda anafilaksiye neden olabilir. Ancak punk sinegi larvalari bu tirtillari yemeyi cok sever.

ABD'de, Guney Amerika'dan bir tekneyle gelen ates karincalari, dogal yirticilarindan uzakta cogalarak yerel populaasyonlara zarar veriyor ve zehirleri insanlar icin toksik. Ancak dogal yirticilarindan biri olan karinca kafasi koparan Phoridae turu, buyuk basariyla getirilip kullanildi. Bu sinekler cok tur secicidir ve yerel turleri rahatsiz etmezler.

Ari sinekleri (Bombyliidae) de ayni derecede guzeldir. Eriskinler cicekleri tohumlarken, larvalar diger olgunlasmamis boceklerle beslenir. Onlari parazit olarak yargilamadan once, besin aginin dogal bir parcasi olduklarini ve varliklarinin saglikli bir konak populaasyonu ve dengeli bir sistemi gosterdigini dusunun.

Sinekler killi, metalik, sapli gozlu, bacakli ya da hic kanatsiz olabilir, ancak hepsi daha fazla dikkate degerdir. Onlar olmadan dunya daha sikici ve daha kokulu bir yer olurdu.