Sardunya'da kadınların uzun yaşam sırrı: Bolotana köyü

İtalya'ya bağlı Sardunya adasının ortasındaki dağlık Bolotana köyünde, kadınların uzun yaşamı bilim insanlarının dikkatini çekiyor. Köyde 70 yaşına ulaşan kadınların yüzde 13,8'inin 100 yaşına kadar yaşadığı belirlendi. Bu oran, Bolotana'yı kadınlarda uzun yaşam sıralamasında Hong Kong'un ardından dünyada ikinci sıraya yerleştiriyor.

Sassari Üniversitesi ile ABD'deki Alabama Üniversitesi Birmingham kampüsünden akademisyenlerin geçen hafta Frontiers in Aging dergisinde yayımladığı araştırma, köyü dünyanın altıncı "mavi bölgesi" olmaya aday gösteriyor. Mavi bölge, yüz yaşını aşan insanların yoğun olduğu coğrafi alanlar için kullanılan bir tanım. Bu tanımın ilk uygulandığı yer de 25 yılı aşkın süre önce tespit edilen Sardunya olmuştu.

Araştırmanın merkezinde bağımsız yaşam var

Bolotana'da şu anda altı kadın 100 yaşını geçmiş durumda. Bunların en büyüğü 102 yaşındaki Tonia Giglio ile yine 102 yaşındaki Maddalena Falchi. Köyün en yaşlı sakinlerinden biri de 101 yaşındaki Giovanna Marras. 99 yaşındaki kız kardeşi Mariangela ile birlikte yaşayan Giovanna, gençliğinde Cagliari'ye giderek terzilik eğitimi almış, ardından köyde kız kardeşiyle birlikte başarılı bir terzi dükkânı işletmiş. İkisi de hiç evlenmemiş. Emekli olduktan sonra dünyayı gezmişler.

Araştırmacılar, bu kadınların aile ağaçlarını çıkararak genetik ipuçları arıyor. Beslenme, fiziksel hareket ve sosyal ilişkiler de incelenen başlıklar arasında. Kadınların ortak özelliği olarak bağımsızlıkları öne çıkıyor. Marras kardeşler yemeklerini kendileri yapıyor; et, peynir ve şaraptan vazgeçmedikleri çeşitli ama sağlıklı bir beslenme düzeni sürdürüyorlar. Alışverişe Mariangela gidiyor ve bu, yokuşlu bir sokaktan inip çıkmayı gerektiriyor.

Ocak ayında 100 yaşına giren eski dil öğretmeni Filomena Scarpa, 90'lı yaşlarında Almanca öğrenmeye başlamış. Sol gözündeki sorun okumasını zorlaştırana kadar da tutkulu bir okurmuş. Haftada iki kez kişisel antrenörle çalışıyor. "Çünkü bütün gün oturamam" diyor.

Köyün mavi bölge adaylığı

Köyde 1900-1925 arasında doğanların kayıtları, 38 kişinin 100 yaşını aştığını gösteriyor. Bu, İtalya ortalamasının yüzde 57 üzerinde bir oran. Kayıtları inceleyen Orminas kültür derneği başkanı Tore Pedde'ye göre 1900'lerin başına kadar köyde yaşlılar arasında erkekler belirgin biçimde çoğunluktaydı; yüzyılın başından itibaren bu tablo tersine döndü ve bugün kadınlar açık ara önde.

Araştırmayı yöneten ve mavi bölge kavramının ortak geliştiricilerinden Giovanni Mario Pes, özgün mavi bölgede erkeklerin ağırlıkta olduğunu, Bolotana'da ise ilk kez kadınların uzun yaşadığı bir alanın tespit edildiğini söylüyor. Pes, kadın sakinler arasında "güçlü bir kız kardeşlik duygusu" gözlemlediğini belirtiyor.

Bolotana Belediye Başkanı Francesco Manconi de yaşlılara gösterilen ilgiye dikkat çekiyor ve köyün onların kendi evlerinde kalabilmesine büyük önem verdiğini anlatıyor. Köy, Marghine dağlarında ve asıl mavi bölgeye yaklaşık 110 kilometre uzaklıkta. Sokakları dik, çevresi bozulmamış; çoğu kişi hâlâ kendi bahçesinde yetiştirdiği meyve ve sebzeyi yiyor.