Rayner, 'kovboy' emlak acentelerine karşı yeni düzenleme açıkladı

İngiltere Konut Bakanı Angela Rayner, leasehold (sınırlı mülkiyet) sahiplerini korumaya yönelik yeni düzenlemeler açıkladı. Rayner, İşçi Partisi'nin yıllık konferansında yaptığı konuşmada, hükümetin bağımsız bir düzenleyici kurum oluşturacağını ve "fahiş" idari ücretlere sınırlama getirmek için kamu istişaresi başlatacağını söyledi.

Leasehold sistemi, İngiltere ve Galler'de tahminen beş milyon kişiyi kapsıyor. Bu kişiler evlerini satın almış olsalar bile, basit değişiklikler için toprak sahibine (freeholder) ödeme yapmak zorunda kalabiliyor. Rayner, evcil hayvan beslemek için 250 sterlin, ön kapıyı değiştirmek için ise 400 sterlin izin ücreti talep edildiğini duyduğunu belirtti.

Rayner, bu durumdaki kişilerin "sadece alan, karşılığında hiçbir şey vermeyen çıkar grupları karşısında güçsüz" olduğunu ifade etti.

Yeni düzenleyici kurum ne yapacak?

Hükümet, halihazırda yeni leasehold daire satışını yasaklayacak yasal düzenleme üzerinde çalışıyor. İşçi Partisi'nin 2024 seçim manifestosunda "feodal" olarak nitelendirilen bu sistemde kişiler, araziyi elinde bulunduran toprak sahibinden belirli yıllar için oturma hakkı satın alıyor.

Commonhold ve Leasehold Reformu Yasa Tasarısı ile bakanlar, sakinlerin binalarını toplu olarak sahiplenip yönettiği commonhold sistemine geçiş yapmak istiyor. Rayner şimdi ise leasehold sahipleri ile fiili toprak sahipleri arasında faaliyet gösteren yönetim şirketleri ağını hedef alıyor.

Rayner, sektörde birçok düzgün işletme bulunduğunu ancak bunların "çok sayıda kovboy, dolandırıcı ve üçkâğıtçı tarafından gölgelendiğini" söyledi. Ev satın alma heyecanı yaşayan kişilerin şirket içi hizmetlere "kandırıldığını" belirten Rayner, "şeffaflık ve hesap verebilirlik olmadan akbabaların avantaj sağlayabildiğini" ekledi.

Yeni bağımsız düzenleyici kurum, emlak acenteleri, yönetim acenteleri ve site yöneticilerini kapsayacak. Kurum, davranış standartları ve şikâyetlerin doğru şekilde ele alınması gibi uygulama kuralları belirleyebilecek. Emlak acentelerinin lisans alması zorunlu olacak; standartları karşılamayanların lisansı iptal edilebilecek. Hükümet, değişiklikleri "mümkün olan en kısa sürede" hayata geçirmek istediğini açıkladı.

Ücret sınırlaması ve diğer adımlar

Rayner ayrıca yeni bir yasal düzenlemeyle, leasehold sahiplerinin toprak sahiplerine ödediği izin ve idari ücretlere sınırlama getirilmesini öngördüğünü belirtti. Bu sınırlamalar, mülklerinde kozmetik değişiklik yapmak veya bina güvenlik sertifikası gibi belgeler talep etmek için ek ücret ödeyen kişileri kapsayacak. Ücret sınırlarının oranını belirlemek için kamu istişaresi başlatılacak.

Bu adım, İngiltere ve Galler'de leasehold sahiplerinin ödediği yıllık ground rent (arazi kirası) için daha önce duyurulan 250 sterlinlik sınıra ek olarak geliyor. Söz konusu sınırlama, yaz aylarında başbakan değişikliği sırasında askıya alınmıştı. Hükümet, ground rent sınırının 2028 sonunda yürürlüğe girmesini bekliyor; ancak milletvekilleri bunun 2027 sonuna çekilmesini talep ediyor. Rayner, ground rent'i "önce sınırlayıp sonra tamamen kaldıracağını" söyledi.

Rayner konuşmasında, hükümetin bir sonraki seçime kadar İngiltere'de 1,5 milyon konut inşa etme hedefine değinmedi. Bu ayın başlarında hedefe ulaşmanın yalnızca "zayıf bir ihtimal" olduğunu kabul etmişti. Geçen hafta bakanlar, ilk kez ev alacaklara yüzde 2,5 peşinatla yardımcı olacak yeni "Your First Home" (İlk Eviniz) politikasını duyurdu. Rayner ayrıca belediyelerin boş evleri devralma yetkilerini güçlendirmeyi planladığını, bunun sosyal konut ihtiyacı ve evsizlikle mücadele için olduğunu belirtti. Muhafazakârlar ise bu adımı İşçi Partisi'nin konut hedefine ulaşma çabası olarak "umutsuz" bir girişim olarak eleştirdi.