Quebec'te ayrılıkçı parti seçimi kazandı

Kanada'nın Quebec eyaletinde yapılan eyalet seçimini ayrılıkçı Parti Québécois (PQ) kazandı. Kanada basınına göre parti azınlık hükümeti kuracak ve parti lideri Paul St-Pierre Plamondon eyaletin yeni başbakanı olacak.

Bu sonuç, PQ'nun 2014'ten bu yana ilk kez iktidara gelmesi anlamına geliyor. Sonuç, Başbakan Mark Carney için federal hükümet ile Quebec arasında göç ve monarşi gibi konularda yeni anlaşmazlıkların kapısını açabilir.

PQ ayrıca Quebec'in bağımsızlığı için referandum düzenleme sözü verdi. Benzer bir süreç Alberta eyaletinde de yürütülüyor. Çoğunluğu Fransızca konuşan Quebec'te daha önce 1980 ve 1995'te bağımsızlık oylamaları yapılmıştı. Anketler Quebeclilerin yalnızca yüzde 30'unun bağımsızlığı desteklediğini gösteriyor.

Plamondon, referandumun ABD Başkanı Donald Trump görevden ayrıldıktan sonra yapılacağını söyledi. Trump yaklaşık iki yıl içinde görevi bırakacak. Plamondon sözünü tutarsa üçüncü bağımsızlık oylamasının 2029 veya 2030'da yapılması bekleniyor.

Ottawa ile gerginlik bekleniyor

Plamondon, egemenlik konusunun yanı sıra Ottawa'nın eyalet yetki alanlarına müdahale ettiğini düşündüğü konularda federal hükümetle mücadele edeceğini açıkladı. Seçim kampanyasında göç gibi konularda Ottawa'ya baskı yapacağını ve Carney hükümetinin zorunlu kıldığı artışlara karşı çıkacağını belirtti.

Ayrıca "Quebec'te monarşiyi kaldırma" ve monarşi kurumlarına harcanan parayı sosyal hizmetlere aktarma sözü verdi. Eylül sonunda gazetecilere "Monarşiyi Quebec'ten çıkarmak, o fonları geri getirmek ve sosyal amaçlara yönlendirmek için gerekeni yapacağız" dedi.

Plamondon, Kral III. Charles'ı eyalette temsil eden Quebec vali yardımcısının ofisine ayrılan bütçenin kesilmesini ve bu paranın evsizlikle mücadelede kullanılmasını önerdi. Ancak monarşinin Kanada anayasasındaki merkezi rolü nedeniyle bu planın ciddi hukuki engellerle karşılaşması bekleniyor. Böyle bir adım, vali yardımcısının yeni yasalara kraliyet onayı verme görevi nedeniyle gelecekteki Quebec yasalarını da şüpheye düşürebilir. Plamondon, bu engellere ilişkin sorulara federal hükümetle hukuki mücadeleye hazır olduğunu söyledi.

Plamondon 2022'de Kral'a bağlılık yemini etmeyi reddeden Quebec milletvekilleri arasındaydı. Bu tutum, bağlılık yeminini isteğe bağlı hale getiren bir eyalet yasasının yolunu açtı.

Önceki hükümetin desteği eridi

PQ'nun seçim başarısında, önceki Coalition Avenir Québec hükümetine yönelik kamu yorgunluğu etkili oldu. Sekiz yıl iktidarda kalan parti, Quebec kimliğini ve dilini korumayı merkeze almıştı. Uzun süreli lideri François Legault zamanla önemli ölçüde oy kaybetti. Legault yerine yeni lider olarak görevdeki başbakan Christine Fréchette'nin getirilmesiyle partiyi canlandırma çabaları sonuç vermedi.

Fréchette, yerel saatle 22.00'den kısa süre önce Trois-Rivières'deki kendi seçim çevresini kaybettiğini kabul etti. Yaptığı konuşmada geçiş sürecinde St-Pierre Plamondon ile çalışacağını söyledi. "Quebec'i yönetmek sahip olduğum en büyük onurdu. Quebec kalbime kazınmış" dedi.

Quebec Liberal Partisi en fazla ikinci sandalye sayısına ulaşırken, Quebec Muhafazakar Partisi sandalye kazandı.

Federal Liberal Parti'nin lideri Başbakan Carney, Quebec'te hâlâ popüler. Ancak ABD Başkanı Trump'ın ağustos ayında ticaret görüşmelerinin çökmesinin ardından Kanada'ya yeni gümrük tarifeleri uygulamasıyla Carney'e destek son dönemde azaldı. Quebec, ABD tarifelerinden en çok etkilenen eyaletler arasında. Küresel tahmin şirketi Oxford Economics uzmanları eyaletin 2 milyar Kanada doları kayıp yaşayacağını öngörüyor.

Carney pazartesi gecesi Plamondon'u tebrik etti ve partisiyle birlikte çalışacağını belirtti. Sosyal medyada yaptığı paylaşımda "Daha güçlü bir Quebec, daha güçlü bir Kanada inşa etme misyonumuzun merkezinde yer alıyor" dedi. Tarifelerden etkilenen Quebecli işletmeleri ve çalışanları desteklemek, daha fazla iyi iş imkânı yaratmak, evsizliği sona erdirmek ve eyalet genelinde daha fazla konut inşa etmek için birlikte çalışmayı beklediğini söyledi.