Pride etkinlikleri hem dışarıdan hem de LGBT topluluğunun içinden tepkiyle karşılaşıyor

Birleşik Krallık'ta Pride (Onur) etkinlikleri, son yıllarda artan bir kültür savaşının merkezinde yer alıyor. Bazı belediyeler festivallere verdikleri desteği geri çekerken, büyük markalar "fazla woke" görünme endişesiyle bu etkinliklerden uzaklaşıyor. LGBT aktivistleri ise uzun süredir Pride'ın aşırı ticarileştiğinden şikayet ediyor; trans hakları konusundaki tartışmalar da işi daha da karmaşık hale getiriyor.

İlk resmi Pride yürüyüşü 1972'de Londra'da yapıldı ve etkinlik bir protesto olarak başladı. O dönemde eşcinsellik 1967'ye kadar Birleşik Krallık'ta yasaktı ve LGBT bireyler cinsel yönelimleri nedeniyle işlerini ve evlerini kaybedebiliyordu. Manchester'daki Pride ise 1985'te küçük bir etkinlik olarak başladı. Canal Street'te düzenlenen bir bağış satışı, HIV ve Aids hastalarının tedavi gördüğü hastane koğuşunu iyileştirmek için para toplamayı amaçlıyordu.

Büyük şehirlerdeki Pride'lar zor durumda

Bugün Manchester Pride, dört gün süren ve şehir merkezinde devasa sahnelere taşınan büyük bir festivale dönüştü. Ancak geçen yıl etkinliğin arkasındaki şirket, tedarikçilere ve performans sanatçılara 1 milyon sterlinden fazla borçla gönüllü tasfiyeye girdi. Yerel işletmeler ve hayır kurumları, daha topluluk odaklı ve daha ucuz bir etkinlik düzenlemek için Manchester Village Pride adlı kar amacı gütmeyen bir grup kurdu. Etkinliğin organizasyonuna yardım eden Carl Austin-Behan, yıllardır Manchester Pride'ın gidişatından hayal kırıklığına uğradığını söylüyor: "Köyden bazı şeyler çıkarıldığında, işlerin yanlış yöne gittiğinin ilk işareti buydu... Konu topluluk olmalı. Manchester Pride'a harcanan parayı harcamamıza kesinlikle gerek yok."

Londra Pride, aşırı kurumsal ve kalabalık olmakla eleştirilirken; Brighton, büyük konserler ve güvenlik önlemlerinin mali yüküyle boğuşuyor. Bu arka plana karşı Crewe gibi küçük etkinlikler, 2026'da birçok Pride'ın yöneldiği yol olarak görülüyor.

Kurumsal destek azalıyor

Siyasi rüzgarlar da değişti; şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık girişimlerine olan ilgisi azaldı. Newcastle Pride organizatörü Phil Douglas, "Organizasyonlarda ve şirketlerde desteklerini ön planda tutma konusunda genel bir çekingenlik var. Bazıları bizi desteklemek istiyor ama logolarının görünmesini istemiyorlar. Çevrimiçi toplulukta hemen ortaya çıkacak tepkiden korkuyorlar. Pride'lara destek bulmak oldukça karmaşık bir dönem" dedi.

The Guardian'ın analizine göre, Birleşik Krallık'ın en büyük 10 halka açık şirketinin sosyal medyada Pride'dan bahsetme oranı 2023'e kıyasla yüzde 92 düştü. LGBT Vakfı'nın genel müdürü Paul Martin, "Küresel olarak LGBT nedenlerine yönelik kurumsal destekte genel bir geri çekilme var" diyor ve ekliyor: "Bazı ülkelerde siyaset değişti ve çeşitlilik ile kapsayıcılık fazla woke olarak görülmeye başlandı... Kurumsal finansman geri çekildi ve bu Pride organizatörleri için dengeyi sağlamayı gerçekten zorlaştırdı." Ipsos anketine göre, İngiliz yetişkinlerin LGBT haklarını destekleyen şirket isteme oranı 2021'de yüzde 52 iken bu yıl yüzde 44'e düştü.

Merseyside Polisi, geçen yıl Liverpool'daki Pride yürüyüşüne, bir kamu kurumunun üniformalı katılımının siyasi tarafsızlık kurallarını ihlal edebileceği yönündeki hukuki tavsiye üzerine katılmadı. Bu yaz itfaiyeciler ve polis de benzer gerekçelerle etkinliklere katılmadı.

Siyasi tepkiler ve belediye kararları

Mayıs ayındaki yerel seçimlerde Reform UK, 14 belediyede daha iktidara geldi. Parti lideri Nigel Farage, Pride etkinliklerinin yapılmasından "memnun olduğunu" ancak yerel yönetimlerin bunları teşvik etmesini istemediğini söyledi. Durham'da Reform yönetimi, belediye binasından gökkuşağı bayrağını indirdi ve Durham Pride için 2.500 sterlinlik fonu geri çekti. St Helens'te ise belediye başkanı, belediyenin Pride'ın tüm yönleriyle angajmanını kesmesini emretti.

Durham Belediyesi'nin Reform'lu başkan yardımcısı Darren Grimes, kesintileri "Eşcinsel eşitliği gibi övgüye değer bir hedeften uzaklaştığımızı düşünüyorum; eşcinsel evliliğe ulaştık ve bu son sınırdı" sözleriyle savundu. Durham Pride organizatörü Mel Metcalf ise bayrağın indirilmesinin topluluktaki LGBT bireyleri "istemiyoruz" hissettirdiğini söyledi. Festival yine de gerçekleşti; organizatörler, bireysel bağışçılardan ve sendikalardan yaklaşık 25.000 sterlin toplayarak bunun "en büyük" yıl olduklarını belirtti.

Kuzey Londra'daki Enfield'de yeni Muhafazakar belediye başkanı, sivil merkezin dışında yalnızca belirli bayrakların dalgalanacağını ve gökkuşağı bayrağının bunların arasında olmadığını açıkladı.

Trans hakları tartışması ve güvenlik endişeleri

Trans hakları tartışması, Pride'daki kültür savaşını körüklüyor. "Toplumsal cinsiyet eleştirmeni" olarak tanımlayan bazı gey ve lezbiyenler, Pride'ın trans odaklı hale geldiğini ve kendilerini dışlanmış hissettiklerini söylerken; bazı trans bireyler de etkinliklere katılmanın artık güvenli olmadığını düşünüyor. Manchester'ın Gey Köyü'nde düzenlenen ve Birleşik Krallık'ın en büyük trans kutlaması olan Sparkle etkinliğinde gönüllü olan Lauren, "Bize karşı çok fazla damgalama ve nefret var... İnsanlar bizi karanlığa itmeye çalışıyor ve bu hayatlarımızı yaşamayı zorlaştırıyor" dedi.

Geçen ay Berlin'deki Pride festivalinde bir aracın kalabalığa dalması ve bir kişinin ölmesi, güvenlik endişelerini artırdı. Güvenlik firmaları birliği Security Commonwealth'ten Guy Mathias, birçok organizatörün Berlin saldırısının ardından planlarını gözden geçireceğini söylüyor.

Genç LGBT bireyler Pride'ın hala önemli olduğunu düşünüyor. 2024 YouGov anketine göre, 16-24 yaş arası LGBT İngilizlerin yüzde 90'ı Pride ayının "çok" veya "oldukça" önemli olduğunu söylüyor.