Oxford müzesi 39 Naga kafatasını Hindistan'a iade etti

Oxford Üniversitesi, İngiliz sömürge yönetimi sırasında Hindistan'ın Nagaland bölgesinden alınan 39 kişiye ait kalıntıları Hindistan'a iade etti. Çoğunluğu kafatasından oluşan kalıntılar, Pazartesi günü Oxford'daki Pitt Rivers Müzesi'nde düzenlenen törenle teslim edildi.

Törene Hindistan'ın kuzeydoğusundaki dağlık Nagaland eyaletinden yaklaşık 30 kişilik bir heyet katıldı. Kalıntılar Hindistan'a götürülecek ve Naga kabile liderlerinin "saygılı bir istirahat" olarak nitelendirdiği şekilde, Nagaland'da bir parkta ortak bir anıt mezarın altına defnedilmesi planlanıyor.

Müze müdürü Laura Van Broekhoven teslimi "gelecek nesillere anlatılacak hikâyelerin parçası olacak tarihi bir an" olarak değerlendirdi. Van Broekhoven, kalıntıların "her yerdeki onca bürokrasinin" aşılmasının ardından nihayet yola çıktığını söyledi.

Kalıntılar 2020'de teşhirden kaldırılmıştı

İnsan kalıntıları, müzenin "sömürgecilikten arındırma süreci" olarak tanımladığı uygulama kapsamında 2020'de kamusal sergiden kaldırılıncaya kadar onlarca yıl Oxford'daki müzede teşhir edilmişti. Müze, Pazartesi günü kalıntıları resmen teslim etti ve Naga liderleriyle bir anlaşma imzaladı.

Pitt Rivers Müzesi, Naga kültürüyle ilişkili 6 binden fazla esere ev sahipliği yapıyor. Bunun dünyadaki en büyük Naga koleksiyonu olduğu düşünülüyor. Eserlerin büyük bölümü İngiltere'nin Hindistan ve Myanmar'daki (eski Burma) sömürge yönetimi döneminde elde edilmiş.

Müzenin internet sitesinde 219 nesne insan kalıntısı olarak listeleniyor. Bu kalıntılar müzeye 1910-1940 arasında eklendi ve çoğunlukla antropolog olan iki sömürge yöneticisi tarafından toplandı.

Müzenin sitesinde, bu dönemde toplanan nesnelerin "sıklıkla cezalandırıcı askeri seferler sırasında el konularak, gönüllü olarak verilmek yerine" elde edildiği belirtiliyor.

Heyet antropologların torunlarıyla görüştü

Naga heyeti Oxford ziyareti sırasında kalıntıların toplanmasında yer alan antropologlardan birinin torunlarıyla da bir araya geldi. Kabile liderlerinden Thejao Vihienuo, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Bu insan kalıntılarının topraklarımızdan alınma biçimi üzerine söyleyecek çok şeyimiz var" dedi. Vihienuo, "Kimsenin babasının ya da dedesinin kafatasını bir başkasına hediye olarak vereceğini sanmıyorum" ifadelerini kullandı.

Antropologlara göre Naga halkı geçmişte kelle avcılığı yapıyor, düşmanlarının başlarını ganimet olarak kesiyordu. Ancak kendi reislerinin başlarını da köylerin merkezinde saklıyorlardı.

19. yüzyılda kurulan Pitt Rivers Müzesi, daha önce de Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD'deki yerli topluluklara insan kalıntıları iade etmişti. Hindistan'a son iade yalnızca 39 atalara ait kalıntıyı kapsıyor ve 2025'te bir Naga heyetinin Oxford'u ziyaret ederek kalıntıların iadesini resmen talep etmesinin ardından gerçekleşti. Müze, Eylül ayında kalıntıların Hindistan'a iade edileceğini duyurmuştu.