Novaya Gazeta Rusya'da baskı sonrası kapanma kararı aldı

Rusya'nın en tanınmış bağımsız gazetelerinden Novaya Gazeta, yetkililerin baskısı sonucu kapanma kararı aldı. Gazete, Rus makamlarını bir gazeteyi "öldürmekle" suçladı. Novaya Gazeta'nın internet sitesinde yayımlanan açıklamada, "Bizi öldürdüler" ifadesine yer verildi ve "Gazete artık yok. Rus yetkililer ve Rus özel servisleri gazeteyi çalışmalarını durdurmaya zorladı" denildi.

Gazeteye tahliye emri verildiği ve aynı zamanda okuyuculardan bağış almasını sağlayan sistemin devre dışı bırakıldığı belirtildi. Bu durum, yayının finansmanını imkânsız hale getirdi. Novaya Gazeta, yolsuzluk, insan hakları ihlalleri ve yetkililerin güç istismarı gibi konularda korkusuz araştırmacı gazeteciliğiyle tanınıyordu.

Gazete, altı gazetecisinin öldürüldüğünü belirtti

Gazete, yıllar içinde "mesleki ve vatandaşlık görevlerini yerine getirirken" kendisiyle bağlantılı altı gazetecinin öldürüldüğünü açıkladı. Bu gazeteciler arasında, 20 yıl önce bu ay apartmanının merdiven boşluğunda vurularak öldürülen Anna Politkovskaya da bulunuyor. Politkovskaya, Çeçenistan savaşları dahil birçok konuda haber yapmıştı.

Kapanma açıklamasında Novaya Gazeta, Rus yetkililere sert eleştiriler yönelterek gazetenin "koordineli bir eylemin" kurbanı olduğunu ve "baskıcı devlet aygıtını" suçladı. Açıklamada, "Ülkede insan hakları ve özgürlükler ortadan kaldırıldı ve bunların korunması suçla eşdeğer hale getirildi" ifadeleri kullanıldı. "Mahkemeler hukukla birlikte yok edildi. Artık mahkumiyet kararlarına sahip olmak vatana ihanet sayılıyor" denildi.

Baskılar 2022'den bu yana arttı

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya tam ölçekli işgali sonrası bağımsız gazeteciliğe ve bağımsız Rus gazetecilere yönelik baskı arttı. Kremlin'in "özel askeri operasyon" olarak adlandırdığı sürecin başlamasından kısa süre sonra, muhalefeti cezalandırmak ve savaş ile iktidardakileri eleştiren sesleri susturmak amacıyla yeni yasalar kabul edildi. Novaya Gazeta ve çalışanları çok sayıda sorunla karşı karşıya kaldı.

Yetkililer gazetenin lisansını iptal etmiş ve internet sitesine erişimi engellemişti. Birçok gazeteci ve yazarı "yabancı ajan" olarak ilan edilmişti; bu etiket Rus makamlarınca eleştirmenleri cezalandırmak için sıkça kullanılıyor. Bu yılın başlarında gazetenin editörlük ofisi polis tarafından arandı. Deneyimli araştırmacı gazeteci Oleg Roldugin gözaltına alınarak "bilgisayar sistemlerine yasadışı erişim" suçlamasıyla karşı karşıya kaldı. Bu dava kapsamında gazetenin genel yayın yönetmeni Sergei Sokolov da yakın zamanda polis sorgusuna alındı ve evi arandı.

Artan baskıya rağmen Novaya Gazeta, küçülmüş bir yapıyla da olsa yayınını sürdürmeyi başarmıştı. Sadık okuyucular, resmi engellemeyi aşmak ve içeriğe erişmek için sanal özel ağlar (VPN) kullanıyordu. Ancak lisans kaybı ve diğer kısıtlamalar büyük bir darbe oldu. Gazetenin 1990'lardaki kurucularından ve uzun yıllar genel yayın yönetmenliğini yapan gazeteci Dmitry Muratov, 2021'de "ifade özgürlüğünü koruma çabaları" nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştü. Ancak bu ödül, makamların 2023'te onu "yabancı ajan" ilan etmesini engellemedi.

Novaya Gazeta ofisinde çalışanlar eşyalarını toplamaya başladı. Gazetenin kapanışı bir dönemin sonu olarak yorumlanıyor ve giderek otoriterleşen Rusya'da zamanın ruhunu yansıtıyor.