Norfolk'taki çift, çevre düzenleyicilerine karşı üçüncü davasını da kazandı

İngiltere'nin Norfolk Broads bölgesinde 460 dönümlük bir çiftliği işleten Tim ve Geli Harris çifti, uluslararası öneme sahip Catfield Fen sulak alanını korumak için çevre düzenleyicilerine karşı yürüttüğü hukuk mücadelesinde üçüncü kez zafer kazandı. Çift, bu ay Yüksek Mahkeme'de (High Court) gördükleri davada, devletin doğa koruma kurumu Natural England'ın (Doğal İngiltere) yasal koruma görevini yerine getirmediğini kanıtladı.

Yargıç Lady Justice Lieven, Natural England'ın 2021'den bu yana süregelen kirliliğe karşı hareketsiz kalmasını sert bir dille eleştirdi. Kararda, tarım arazilerinden sızan nitrat ve fosfatların Batı Avrupa'nın en iyi kireçli bataklık örneklerinden biri olan Catfield Fen'e karıştığı belirtildi. Yargıç, kirliliğin nedeninin "en temel sağduyu düzeyinde" olduğunu ve hükümetin koruma kurumunun harekete geçmesi gerektiğini vurguladı.

15 yıllık mücadele ve 1,5 milyon sterlinlik kişisel harcama

Harris çifti, 15 yıl boyunca kendi ceplerinden 1,5 milyon sterlin harcayarak Catfield Fen'i korumak için devlet kurumlarını hesap vermeye çalıştı. Özel Koruma Alanı (SAC) statüsündeki ve Broads Ulusal Parkı içinde yer alan bataklık, bataklık orkidesi, tepeli eğrelti otu, balaban ve kırlangıçkuyruğu kelebekleri gibi nadir türler dahil 2.500 canlı türüne ev sahipliği yapıyor.

Tim Harris, "Bu Norfolk'taki küçük bir hendekten daha büyük bir mesele" diyor. Ülke genelindeki su yollarında kirliliğin durdurulmasını engelleyen bir "düzenleyici ataleti" olduğundan endişe ediyor. "Atalet tüm düzenleyici kurumlarda yaygın. Bu emsal bir karar çünkü hiçbir şey yapmama lüksleri olmadığını söylüyor."

Harris çifti, 1994 yılında Catfield Fen'in büyük bir bölümünü de içeren çiftliği satın alarak doğaya daha yakın yaşamak istedi. Ekilebilir tarlalarını otlağa çevirerek toprak ve kirliliğin fen'e sızmasını önlediler. Halen İngiliz beyaz park sığırı, koyun ve nadir ırk Eriskay midillileri yetiştiriyorlar.

Geli Harris, fen için "Burası güzel" diyor: "Biraz vahşi, gizemli. Burada hiç gitmediğimiz yerler var – saf doğa." Tim ise "Bunu yaratmak 1.000 yıl aldı ve insanlar çok hızlı bir şekilde yok edebilir" diye ekliyor.

Kazanılan hukuk mücadeleleri ve yerel tepkiler

Çift, 2016 yılında su şirketleri ve yerel çiftçilerin vadiden aşırı miktarda yeraltı suyu çekmesi nedeniyle Catfield Fen'in kurumasına yol açtığını kanıtlayan bir kamu soruşturmasını kazandı. 2022'de ise Çevre Ajansı'nı (Environment Agency) Norfolk Broads'taki diğer doğal alanlara yakın su çekimini sınırlamaya zorlayan ikinci bir zafer elde ettiler.

Ancak bu ilkeleri yerel dostluklarına mal oldu. Ulusal Çiftçiler Birliği (NFU) temsilcilerinin, üyelerinin yarısının istifa edeceğini söyleyerek yerel şubeye üyelik başvurularını reddettiklerini belirtiyorlar. Tim, "Biz çiftçiyiz, çiftçi karşıtı değiliz" diyor.

2022'deki hukuki zaferden bu yana Catfield Fen'in hendeklerinde su seviyelerinin ve biyolojik çeşitliliğin iyileştiğini gözlemlediler. Geli, "İşler düzelene ve doğa buradan dışarıya yayılana kadar biz bir Nuh'un gemisiyiz" diyor.

Yargıç, Natural England'ın Catfield Fen kirliliğini durdurmak için ne yapması gerektiğine dair ek kararlar verecek. Harris çiftine göre çözüm basit: Ekilebilir çiftçilere, sürülmüş tarlaları ile Broads'a giden hendekler arasında çim tampon şeritleri oluşturmaları için ödeme yapılmalı. Tim ayrıca düzenleyici kurumların kaynaklarını izleme ve uyuma ayırması gerektiğini savunuyor.

79 yaşındaki Tim, artık kampanya yürütmek istemediğini söylüyor: "Bunların hiçbirini istemiyorum, inanın bana. Kitap okumak istiyorum." Ancak çift, Broads'ın kirlenmesini durdurmak için bir hukuk mücadelesi daha başlatmayı düşünüyor. Çiftliği devralacak kızları ve torunları da hukukçu. Tim gülerek, "Biz öldüğümüzde kurumlar Harris'lerden kurtulamayacak" diyor.