Nepal'de selde tünelde mahsur kalan işçiler nasıl kurtarıldı?

Nepal'de geçen hafta meydana gelen ve en az 1.300 kişinin ölümüne yol açan ani sel felaketinde hidroelektrik santralinin tünelinde mahsur kalan iki işçi, günler süren zorlu bir kurtarma operasyonunun ardından sağ olarak çıkarıldı. Operasyonda danışmanlık yapan tünel uzmanı Arnold Dix, kurtarma sürecinin nasıl işlediğini BBC'ye anlattı.

Tünelin girişi tamamen toprak altında kalmıştı

Uluslararası Tünel ve Yeraltı Alanları Birliği Başkanı Arnold Dix, Nepal hidroelektrik yetkililerine Trishuli 3A Hidroelektrik Santrali'nin tünelinin açılması konusunda danışmanlık yapıyor. Sel felaketinin ardından tünelin girişini bulmanın bile büyük bir zorluk olduğunu belirten Dix, "Daha önce yokuşun üzerinde olan tünel girişi artık yer altındaydı. Çığın devasa boyutunu hayal edin, girişi tamamen toprak altında bırakmıştı" dedi.

Kurtarma ekipleri, eski topoğrafik haritalar, felaket sonrası uydu görüntüleri ve helikopter görüntülerini kullanarak tünelin girişinin olası konumunu belirledi. "Dağ yüzeyinde elektrik direkleri gibi bulabildiğimiz her şeyi kullandık" diyen Dix, ekiplerin bu yöntemlerle girişi bulup kazmaya başladığını söyledi.

Patlayıcı ve su tahliyesi ile ilerleme

Tünelin içi tamamen çamur ve kayalarla doluydu; bazı kayalar arabalardan daha büyüktü. Dix, normalde asla yapmadıklarını belirttiği patlayıcı kullanmak zorunda kaldıklarını ifade etti: "Mahsur kalanları ve kendimizi havaya uçurma riski nedeniyle patlayıcı kullanmıyoruz. Ancak Nepal ordusu patlayıcıları büyük bir hassasiyetle kullandı, tüneli istikrarsızlaştırmamaya özen gösterdi."

Ekipler ayrıca tüneldeki suyu boşaltmak için ekskavatör ve pompa makineleriyle tünelden nehre kadar bir dizi hendek kazdı. Son olarak, tünelin tepesindeki molozda "bir insan boyutunda küçük bir tünel" açarak ilerlediler. Dix, bu konumun avantajının orijinal tünelin tavanını küçük tünelin tavanı olarak kullanabilmeleri ve sel riskini azaltması olduğunu söyledi.

Kurtarma anı ve umut

Cuma günü erken saatlerde ekipler ses duyduklarını düşündü. Yerel haberlere göre, kurtarıcılar "Merak etmeyin, sizi kurtarmaya geldik" diye seslendi ve cılız bir "tamam" yanıtı aldı. Kısa süre sonra Sanjaya Shah ve Kabir Maharjan sağ olarak dışarı çıkarıldı.

Ancak onlarca kişinin hâlâ tünelde mahsur olduğu düşünülüyor. Dix, girişten yaklaşık 60 metre kazdıklarını ve santrale ulaşmak için 150 metre daha kazmaları gerektiğini tahmin ediyor. "İki kişiyi çıkardık. Kumarhanede oynasaydık, bazıları masadan kalkma zamanı geldi derdi; ama biz oyuna devam diyoruz" dedi.

Ekip, selin molozlarının santrale ulaşmamış olmasını umuyor. Dix, "Önümüzde hâlâ su riski var; hem önümüzde hem arkamızda su baskını riski bulunuyor" diye ekledi. Buna rağmen Cuma günkü başarılı kurtarma ekiplere umut verdi: "Doğru yolda olduğumuzu bilmek büyük bir rahatlama. Bu bize yeniden enerji verdi; daha önce böyle bir şey yapmamıştık."