Nepal-Tibet selinde iklim değişikliği rolü araştırmayla doğrulandı

Geçen ay Nepal-Tibet sınırında meydana gelen büyük seller ve toprak kaymalarının ardından binlerce kişi hayatını kaybetti veya kayboldu. Yeni bir araştırma, buzul çöküşünde iklim değişikliğinin rol oynadığını ortaya koydu.

World Weather Attribution (Dünya Hava Durumu Atıf) araştırmasına göre felaket, artan sıcaklıklar, incelen buzullar, çözülen permafrost ve mevcut jeolojik zayıflıkların bir araya gelmesiyle oluşan "bileşik bir olay" sonucu meydana geldi.

Çalışmanın ortak yazarlarından Imperial College London (Londra İmparatorluk Koleji) iklim bilimcisi Dr. Friederike Otto, "İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin bu felaketin ön koşullarını hazırlamada rol oynadığına dair kesinlikle hiçbir şüphe yok" dedi.

Kayıp sayısı 6.150'ye yükseltildi

Nepal yetkilileri, felakette kaybolan kişi sayısını 5.179'dan 6.150'ye çıkardı. Çarşamba günü açıklanan verilere göre ölü sayısı hâlâ yaklaşık 1.400 civarında.

Nepal ve Tibet'teki sınır kasabaları ve köylerinden geçen dev sel ve toprak kaymaları binlerce evi yıktı, enerji altyapısını tahrip etti ve binlerce kişinin ölümüne veya kaybolmasına yol açtı.

Bilim insanları daha önce sellerin, Nepal tarafındaki Himalayalar'da bulunan Langtang Lirung zirvesi yakınındaki bir buzul yamacının çökmesiyle meydana geldiğini belirtmişti. ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre, büyük buzul kütlesi vadinin tabanına o kadar şiddetli çarptı ki 5,2 büyüklüğünde bir deprem olarak kaydedildi.

Perşembe günü yayımlanan World Weather Attribution araştırması, iklim değişikliğinin "mevcut jeolojik yatkınlık üzerinde etkili olan bir istikrarsızlaştırıcı faktör" olduğunu, ancak felaketin tek nedeni olmadığını belirtti.

Araştırmaya göre bölgede temmuz ve ağustos aylarındaki sıcaklıklar "iklim üzerindeki insan etkisi nedeniyle" yaklaşık 1,5°C daha yüksekti. Bölgedeki buzullar da yılda yaklaşık yarım metre inceliyordu; bu durum mevcut çatlakları zayıflatıp istikrarsızlığı artırabiliyordu.

Geçen yıl ekim ve kasım aylarındaki yoğun kar yağışı da bu yılın başlarında büyük miktarda eriyik su oluşmasına katkıda bulundu. Araştırma, bu etkenlerin bir araya gelerek "bileşik olayı güçlendirmek üzere etkileşime girmiş olabileceğini" belirtti.

2015 depremi ve jeolojik hassasiyet

Araştırmaya göre 2015 yılında bölgeyi vuran 7,8 büyüklüğündeki deprem, tetiklediği kaya-buz çığıyla alttaki kaya kütlesini zayıflatmış olabilir. Ancak yetkililer, bu depremin geçen ayki buzul çöküşü üzerindeki kesin etkisini doğrulayamayacaklarını söyledi.

Raporun bir diğer ortak yazarı, Utrecht Üniversitesi dağ hidroloğu Dr. Walter Immerzeel, bölgenin "jeolojik açıdan hassas bir yamaç" olduğunu belirtti. Immerzeel, yamacın "2015 depremiyle potansiyel olarak zayıfladığını" ve buzul ile permafrostun geri çekilmesiyle "daha da istikrarsızlaştığını" ifade etti.

Araştırma, diğer uzmanların felaketin hemen ardından öne sürdüğü görüşleri de doğruluyor. Bazı uzmanlar daha önce BBC'ye buzul çöküşünün iklim değişikliği ile uzun vadeli tektonik hareketlerin birleşiminden kaynaklanmış olabileceğini söylemişti.

Oxford Üniversitesi yer bilimleri profesörü Dr. Mike Searle, Langtang Lirung'un Himalayalar'ın geri kalanı gibi yavaş yavaş yükseldiğini, bunun buzulu "giderek daha dik" hale getirdiğini ve "parçalarının kopmasının kaçınılmaz olduğunu" belirtmişti. Ancak Searle, bu kadar büyük bir buzul parçasının "tek seferde" kopmasının "çok sıra dışı" olduğunu eklemişti.

Dundee Üniversitesi'nden buzul uzmanı Dr. Simon Cook ise herhangi bir tek olayı iklim değişikliğine bağlamanın zor olduğunu, ancak "iklim ısınmasının nihayetinde bu yüksek dağ ortamlarını istikrarsızlaştırdığını" söyledi.

Felaketin ardından Nepal yetkilileri, ülkenin sera gazı salımlarına en az katkıda bulunan ülkelerden biri olmasına rağmen küresel ısınmanın etkilerine en açık yerlerden biri olduğunu belirterek iklim değişikliğiyle mücadele için küresel çaba çağrısı yaptı.

Nepal Başbakanı Balendra Shah, başbakan olarak ilk yurt dışı ziyaretinde gelecek hafta New York'ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda son felaketi ve iklim adaletini gündeme getirecek.