NAZA belgeselinin yapımcıları New York prömiyerinde tehditlere yanıt verdi

İsrail'in Gazze'de Filistinlilere yönelik sistematik kitlesel öldürmelerini konu alan ve ödül kazanan NAZA belgeselinin yapımcıları, cumartesi günü New York'ta düzenlenen Kuzey Amerika prömiyerinde filmlerini savundu. Etkinlik, İsrail'de protestoların düzenlendiği ve İsrailli yetkililerin yapımcıları vatandaşlıktan çıkarma tehditlerini artırdığı bir dönemde gerçekleşti.

Oscar ödüllü yönetmenler Yuval Abraham ile Rachel Szor'un yönettiği ve Guardian'ın yapımcıları arasında yer aldığı film, Gazze'de Filistinli sivillerin gözetlenmesi ve uzaktan öldürülmesinde rol alan 24 İsrailli asker ile istihbarat görevlisinin kimlikleri gizlenerek alınan ifadelerine dayanıyor. Bu kişiler, hedeflerin seçilmesinde kullanılan yapay zeka destekli sistemleri anlatıyor.

Proje adını, İsrail istihbaratının bir hava saldırısında kaç sivilin ölmesinin beklendiğini belirtmek için kullandığı ve genellikle gece özel evlere düzenlenen, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda aile üyesinin aynı anda ölümüne yol açan saldırılara işaret eden bir kısaltmadan alıyor.

"Ülkemiz bu sistemleri gizlemek için çok şey yapıyor"

Szor, New York film festivalindeki gösterimin ardından düzenlenen soru-cevap bölümünde yaptığı konuşmada, "Ülkemiz bu sistemleri gizlemek için çok şey yapıyor" dedi ve bunun İsrail kamuoyuna bile açık bir alan olmadığını belirtti.

Abraham ise filmde gösterilen suçların sürdüğünü ifade ederek, bunun kendi ülkelerinin yaptıklarından ve diğer ülkelerin bu yaptıkları desteklemesi ile finanse etmesinden kaynaklandığını söyledi.

Tel Aviv'de çatılarda gizlice çekilen 80 dakikalık belgesel, Guardian'ın yanı sıra İsrail-Filistin yayını +972 Magazine ve İbranice yayın yapan Local Call'da 2023-2025 arasında yayımlanan haberlerin devamı niteliğinde. Film dünya prömiyerini bu ay başında Venedik film festivalinde yaptı ve burada festival rekoru sayılan 25 dakikalık ayakta alkışlanmayla karşılandı, ardından jüri özel ödülünü kazandı.

Belgesel, İsrailli yetkililerin sert eleştirilerine ve yapımcılara yönelik tehditlere maruz kaldı. Bu tepkiler, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun Gazze'deki saldırılarının yoğunlaştığı ve birçok uluslararası kuruluş tarafından soykırım olarak tanımlandığı seçim döneminde geldi. Saldırılarda bugüne kadar 73 binden fazla Filistinlinin öldüğü belirtiliyor.

Prömiyer önünde protesto ve Netanyahu'nun açıklamaları

Cumartesi öğleden sonra Lincoln Center'daki prömiyerin önünde toplanan birkaç düzine gösterici, İsrail bayrakları taşıdı ve 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrailli sivillere yönelik saldırılarının "gerçeklerini öğrenin" çağrısı yapan pankartlar açtı. En az bir kamyon, LED ekranlarında NAZA'yı "belgesel kılığına girmiş propaganda" olarak suçlayan görüntülerle tiyatronun çevresinde dolaştı.

New York prömiyeri, Netanyahu'nun Central Park'ın hemen karşısındaki BM Genel Kurulu'nda İsrail'in Gazze'de ölümcül güç kullanımını sert biçimde savunmasından bir gün sonra yapıldı. Yüzlerce göstericinin dışarıda toplandığı ve onlarca diplomatın Filistinlilerle dayanışma amacıyla salonu terk ettiği oturumda Netanyahu, İsrail'in Gazze savaşını "soykırımın tam tersi" olarak nitelendirdi ve İsrail'e yönelik eleştirileri kınadı. Netanyahu daha önce, NAZA'ya yanıt olarak İsrailli askerleri "karalayan" kişilerin vatandaşlıktan çıkarılmasını öngören yeni yasalar çıkaracağını söylemişti.

Cuma günü Netanyahu, 2025'te en iyi belgesel Oscar'ını kazanan ve işgal altındaki Batı Şeria'yı konu alan No Other Land'in dört yapımcısından ikisi olan Abraham ile Szor'un vatandaşlıklarının iptal edilmesini öngören yasa tasarısını ilerletme planını yineledi. Netanyahu, İsrailli muhafazakar yayın organı Makor Rishon'a verdiği söyleşide NAZA'yı İsrail'e "onlarca balistik füze fırlatmaya" benzetti.

Abraham, gösterim sonrası soru-cevap bölümünde bu benzetmeye doğrudan yanıt vererek bunu "gazeteciliğin ve bu tür çalışmaların suç haline getirilmesi" olarak değerlendirdi.

İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar da yapımcıların vatandaşlıklarının iptal edilmesini istemiş ve onları "devlete ihanetle" suçlamıştı. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise ordunun "yalanlar ve kan iftiraları yoluyla IDF askerlerinin hedef haline getirilmesine izin vermeyeceğini" ve filme karşı "elimizdeki her aracı kullanacağını" söyledi.

Sağcı aktivistler daha ileri giderek ikiliye yönelik şiddet çağrıları yaptı. Bu ay başında onlarca kişi Szor'un İsrail'in merkezindeki ailesinin evini kuşattı; bir gösterici "hainler için ölüm cezası" çağrısı yaptı.

Filmi 1.500'den fazla İsrailli sinema emekçisi, 43 İsrail insan hakları örgütü, büyük uluslararası festivallerin yönetmenleri ve çok sayıda uluslararası basın özgürlüğü kuruluşu savundu. Yapımın önümüzdeki ay 55 ülkede sinemalarda gösterime girmesi, ardından Kasım'da Guardian'ın internet sitesinde ücretsiz dijital yayına sunulması planlanıyor.