Meta davayı kaybederse Instagram ve Facebook kökten değişebilir

ABD'de 30 eyaletin sosyal medya devi Meta'ya açtığı dava, şirketin platformlarını kökten değiştirmesine yol açabilir. Salı günü başlayacak jüri duruşması, Meta'nın genç kullanıcılara yönelik uygulamalarının yasal sonuçları açısından şimdiye kadarki en büyük tehdit olarak görülüyor.

2023 yılında California ve New York'un da aralarında bulunduğu 30 eyalet, Meta'nın çocukların gizliliğine ilişkin federal ve eyalet yasalarını ihlal ettiğini iddia ederek dava açmıştı. Eyaletler, Meta'nın 1 trilyon dolardan fazla tazminat ödemesini ve Instagram ile Facebook'ta 'beğeni' sayılarının kaldırılması, sonsuz kaydırma özelliğinin sona erdirilmesi gibi değişikliklere gitmesini talep ediyor.

Eyaletlerin mahkemeden istediği değişiklikler şunları içeriyor:

• Genç kullanıcılar için ebeveyn doğrulama süreci başlatılması
• 'Dopamin manipülasyonu' yapan öneri algoritmalarının değiştirilmesi
• Fotoğraflarda görünümü değiştiren filtrelerin kaldırılması
• Birden fazla hesap açılmasının yasaklanması
• Instagram Hikayeler gibi geçici gönderilerin kaldırılması

Meta'nın iş modeli hedefte

Eyaletler, bu özelliklerin genç kullanıcıları platformlarda mümkün olduğunca uzun süre tutmak için tasarlandığını savunuyor. Meta'nın, bildirimlerle gençleri sürekli uygulamalara çekerek kullanıcı tabanını büyüttüğü ve kârını artırdığı iddia ediliyor. Meta'nın piyasa değeri yaklaşık 1,5 trilyon dolar.

Meta ise iddiaları reddediyor. Bir şirket sözcüsü, "Bu iddialara güçlü bir şekilde katılmıyoruz ve kanıtların gençleri destekleme konusundaki uzun süreli kararlılığımızı göstereceğinden eminiz" dedi.

Önceki kararlar emsal olabilir

New Mexico'da bir yargıç, Meta'yı çocuk güvenliği konusunda 942 milyon dolar tazminata mahkum etmiş ve platformlarda 18 yaş altı kullanıcılar için beğeni sayılarının kaldırılması, gençlerin çıplak fotoğraf gönderip almasının yasaklanması ve bildirim saatlerinin sınırlandırılması gibi değişiklikler emretmişti. Yargıç Bryan Biedscheid, Meta'yı 'kamusal tehlike' ilan etmişti. Meta bu karara itiraz edeceğini açıklamıştı.

New Mexico kararı yalnızca o eyaleti kapsarken, 30 eyaletin davasının başarılı olması halinde Meta'nın tüm ABD genelinde bu değişiklikleri yapması gerekebilir. Davaya taraf olan eyaletler, ülke nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil ediyor.

Öte yandan, araştırmalar beğeni sayıları gibi etkileşim ölçümlerinin gençlerde reddedilme ve depresyon duygularını artırabildiğini gösteriyor. Meta'nın kendi iç araştırmaları da Instagram'ın 'sosyal karşılaştırma' duygusunu körüklediğini ve bunun yalnızlık, olumsuz beden imajı ve kötü ruh hali ile bağlantılı olduğunu ortaya koymuştu.

Kaliforniya'daki federal yargıç Yvonne Gonzalez Rogers'ın başkanlık edeceği davada, eyaletlerin avukatları Meta'nın platformlarının gençlerde 'ruh sağlığı krizine' yol açtığı sonucuna varılmasını isteyecek. Dava, sosyal medya platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki etkisinin yargı önünde en kapsamlı şekilde ele alındığı davalardan biri olarak görülüyor.