Mbappé'den Mao paylaşımı için özür, Çin'de kimse tam olarak ne dediğini bilmiyor

Fransız futbol yıldızı Kylian Mbappé, Çin sosyal medyasında büyük tepkiye yol açan bir esprisi nedeniyle özür diledi. Ancak ülkedeki sıkı internet sansürü nedeniyle milyonlarca kişi tam olarak ne söylendiğini bilmiyor.

Pazartesi gecesi Londra'da Ballon d'Or törenine katılan Mbappé, aynı zamanda Çin sosyal medyasında tartışmanın merkezine yerleşti. Futbolseverler, Mbappé'nin kendisini en çok güldüren internetteki bir akıma ilişkin şaka yaptığı bir video klibi buldu. Klipte futbolcunun yüzü, ülkenin kanlı tarihi dönemlerinden birine liderlik etmiş Mao Zedong'a benzetilen bir "Çinli diktatör" görselinin üzerine yerleştirilmişti.

Tartışma hızla yayıldı. Çinli markalar futbolcuyla ilişkilerini tek tek kesti. Devlet yayın kuruluşu CCTV'nin bağlı olduğu China Media Group, La Liga maçlarının yayınını askıya aldı. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Çin halkının duygularını inciten söz ve eylemler, doğal olarak Çin toplumunun tüm kesimlerinin ortak tepkisiyle karşılanacaktır" dedi.

Ancak Çin internetinde çok az kişi bu söz ve eylemleri açıkça dile getirdi; Mao'nun adını dahi anan neredeyse yoktu.

Sansür nedeniyle olayın ayrıntıları gizli kaldı

Çin'in 1,4 milyar insanı küresel internetten ayıran gelişmiş sansür sistemi, birçok kişinin olayın tam olarak ne olduğunu bilmemesine yol açtı. "Çin halkının duygularını incitmek" suçlaması tek başına, sosyal medya algoritmaları ve sıkı denetlenen internet ortamında büyük bir öfke dalgasını tetiklemeye yetti.

Dünyanın en büyük futbol yıldızlarından biri olan Mbappé, "yanlış değerlendirilmiş" yorumu için "içtenlikle özür dilediğini" söylemekte gecikmedi. Kulübü Real Madrid ve İspanya La Liga da özür yayınladı. Çin, dünyanın en popüler sporu için büyük bir pazar.

Pekin daha sonra futbolcunun özrünü "ciddiye aldığını" doğruladı. China Media Group yayınların yeniden başlayıp başlamayacağını henüz açıklamadı.

Weibo'da en çok beğenilen yorumlardan biri, "Özür dilemesi en az yapması gereken şey, ama onu affetmiyorum. Yasaklanmasını destekliyorum" ifadelerini taşıyordu. Mbappé röportajda Mao'nun adını anmadı; ancak birçok kişi Çin Komünist Partisi'nin kurucusuna yönelik her türlü şakanın sınırı aştığını düşündü. Bir Weibo kullanıcısı, "Kimin kalbini kırdığını biliyor musun? O, Çin halkının manevi dayanağıdır" diye yazdı. Bir başkası, "O, tarihimizdeki en önemli figür. Basit bir özür her şeyi düzeltebilir mi?" ifadelerini kullandı.

İşin ironik yanı, tepkilere rağmen Çin sosyal medyasında birçok kişi hâlâ Fransız forvetin tam olarak ne söylediğini soruyor. Yapay zeka sohbet robotlarını deneyenler, Çin interneti kadar sansürlü olan bu araçlardan yanıt alamadı. Mao'nun adı anılmadan yapılan açıklamalarda "100 yuan banknotundaki kişi" ve Mao'nun kendisi için kullandığı "öğretmen" gibi ifadeler yer aldı. Meme ve röportajın ekran görüntüleri, "diktatör" kelimesi ve Mbappé'nin yüzü bulanıklaştırılarak paylaşıldı.

Çin Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, Mbappé'nin, Real Madrid'in ve La Liga'nın özürlerinde Mao'dan doğrudan söz edilmedi.

Yurt dışında tepkiler farklı

Çin Komünist Partisi'ni iç savaştan zaferle çıkaran ve Çin Halk Cumhuriyeti'ni kuran Mao, 1976'da öldü. Büyük İleri Atılım ve Kültür Devrimi gibi dönemlerde on milyonlarca kişinin ölümüne yol açan kıtlık ve şiddetli tasfiyelere rağmen Çin'de hâlâ saygı gören bir figür. Çin yasalarına göre Komünist Parti şehitlerini ve savaş kahramanlarını "aşağılamak" veya "karalamak" suç.

Mbappé'nin Weibo hesabı Salı günü yeni kullanıcıların takip etmesine kapatıldı. Çin dışında ise tarih Mao'yu hem devrimci hem diktatör olarak görüyor. Diasporadaki muhalifler ve aileleri Mao döneminde Çin'den kaçmış kişiler arasında tepkiler çok farklıydı. X'te bir yorumda "Özür dilemen gerekmiyor, yanlış yapmadın" denirken, bir başka kullanıcı "Özür dilemesi gerekenler ÇKP; Çin halkını kaçırıp beyinlerini yıkadılar" ifadelerini kullandı. Çin'de erişilemeyen X ve Threads'te olay daha fazla meme üretti. Bazıları Mbappé'nin yüzünü diğer Mao fotoğraflarına yerleştirirken, bazıları daha ileri giderek onu mevcut Çin lideri Xi Jinping'in bedenine montajladı.

FIFA Dünya Kupası'nın resmi sponsorlarından süt ürünleri şirketi Mengniu de tepkilerin ardından futbolcuyla bağlarını kesti. Real Madrid'in özrünün altındaki Instagram yorumunda "Bunu anlamak gerçekten zor... İnsanların liderlerine karşı konuşmasına izin verilmiyor gibi. Ve tüm dünyanın da kendileri gibi düşünmesini bekliyorlar" denildi. X'te bir kullanıcı ise "Bir diktatöre diktatör demeye nasıl cüret edersiniz? Korkunç" diye yazdı.