M John Harrison, Booker Ödülü'nü kazanan ilk bilim kurgu yazarı oldu

İngiltere'nin en saygın edebiyat ödüllerinden Booker Ödülü bu yıl 81 yaşındaki M John Harrison'a verildi. Harrison, kıyamet sonrası bir dünyada geçen The End of Everything (Her Şeyin Sonu) adlı romanıyla ödülü kazandı. Böylece ödül tarihinin en yaşlı kazanını oldu. Harrison'a 50 bin sterlin (yaklaşık 2 milyon 250 bin TL) ve ödül heykeli, pazartesi akşamı Londra'da düzenlenen törenle takdim edildi.

Booker Ödülü Vakfı İcra Kurulu Başkanı Gaby Wood, ödülü kazanan birçok yazarın daha önce bilim kurgu türüne ilgi duyduğunu belirterek, Harrison'un "gerçek anlamda bilim kurgu dünyasından çıkan ilk Booker kazananı" olduğunu söyledi. Wood, bunu "altmış yıllık emeği her sayfasında hafifçe taşınan bir yazar için tarihi bir zafer" olarak nitelendirdi.

Altı aydır yazarlık yapan Harrison, 2019'da The Testaments ile ödülü paylaşan 79 yaşındaki Margaret Atwood'u geride bırakarak en yaşlı kazanan unvanını aldı.

Kıyamet sonrası Kent kıyısında geçen hikaye

Harrison'un Booker'a ilk kez aday gösterilen romanı, kimsenin tam olarak açıklayamadığı bir felaketten yıllar sonra, yakın gelecekte geçiyor. Kent kıyısında geçen romanda Phillip Tennent ve yaşlı halası Marnie, gizemli iGhetti adlı varlıkların tehdidi altında hayatta kalmaya çalışıyor. Kökenleri ve amaçları hiçbir zaman açıklanmayan bu dev, şekil değiştiren yaratıklar, hikayenin belirsizliğini oluşturuyor. 198 sayfalık roman, kısa listeye kalan kitaplar arasında en kısasıydı.

Jüri başkanı Mary Beard, kararın tam bir gün süren tartışmaların ardından oybirliğiyle alındığını söyledi. Beard, "Bu kitap sizi alt üst ediyor, ince bir gülümseme bırakıyor ve konusuna rağmen şaşırtıcı biçimde içinizde bir iyimserlik kırıntısı bırakıyor" dedi. Beard'e göre kitabın ana fikri, böyle bir kıyamet geldiğinde bunun anlaşılmaz olacağı ve eski kuralların geçersiz kalacağı. Jüri başkanı, romanı "bugünün siyasetinin geleceğin merceğinden görünümü" olarak tanımladı.

1945'te Warwickshire'ın Rugby kasabasında doğan Harrison, ilk öyküsünü 1965'te sattı. 1970'lerin büyük bölümünde New Worlds adlı spekülatif kurgu dergisinin kitap sayfalarını yönetti. Romanlarının yanı sıra beş öykü kitabı ve "anti-anı" türündeki Wish I Was Here (2023) adlı eseri bulunuyor. Climbers ile 1989'da Boardman Tasker dağ edebiyatı ödülünü, Nova Swing ile 2007'de Arthur C Clarke ödülünü, The Sunken Land Begins to Rise Again ile 2020'de Goldsmiths ödülünü kazandı. Bir dönem hevesli bir dağcı ve kır koşucusu olan Harrison, 2022'de Booker jürisinde de yer almıştı.

Kısa listede iki eski kazanan vardı

Bu yılın kısa listesinde iki eski Booker kazananı bulunuyordu: Bahisçilerin favorisi Marlon James, The Disappearers ile; Douglas Stuart ise John of John ile listedeydi. Elizabeth Strout'un The Things We Never Say, Luke Kennard'ın Black Bag ve Rebecca Perry'nin ilk romanı May We Feed the King de kısa listede yer aldı. Kısa listeye kalan her yazara 2 bin 500 sterlin ödül veriliyor.

Harrison, geçen hafta Guardian'da yazdığı yazıda The End of Everything'i "felaketin anlaşılamama olduğu bir felaket hikayesi" olarak tanımladı. Kitaptaki uzaylıların "başka bir boyuttan gelenler olarak İngiltere'nin güneydoğu kıyısı gibi yerlerin soylulaştırılmasına paralellik" taşıdığını belirtti. Yazar, okura karakterlerin "şaşkınlığının ve kafa karışıklığının bir kısmını" aktardığını kabul etti, ancak konuların anlaşılır olduğunu umduğunu söyledi. Bu konular arasında "Trumpçılık ve internetle gelen akılcılığın çöküşü" de var.

Bu zafer, meslektaşları tarafından uzun zamandır saygı gören ancak edebiyat dünyasının kıyısında kalmış bir yazar için ender bir ana akım tanınma anı olarak görülüyor. Harrison geçen ay BBC Radio 4'ün Front Row programında, "hem romancı hem eleştirmen olarak dengeyi değiştirmek için 40-50 yıldır çalıştığını" söylemiş ve "İyi yazılmış bir bilim kurgu eseri neden edebiyat sayılmasın?" diye sormuştu.

Ödül, yapay zeka çağında ayrıca anlamlı bulunuyor. Jüri başkanı Beard, iGhetti adındaki "i" harfinin "dijital bir şeye işaret ettiğini ancak emin olamadığınızı" belirtti. Wood ise kitabın kıyamet sonrası manzarasını "Büyük Dil Modelleriyle noktalanmış" olarak tanımladı.

Jüride Pulp grubunun solisti Jarvis Cocker, yazarlar Patricia Lockwood ve Raymond Antrobus ile Guardian gazetecisi Rebecca Liu da yer aldı. Jüri, 1 Ekim 2025 ile 30 Eylül 2026 arasında İngiltere veya İrlanda'da yayımlanan 163 kitabı değerlendirdi.

Bu, bağımsız yayıncı Profile Books'un alt markası Serpent's Tail'in ilk Booker zaferi oldu; yayınevi daha önce beş kez aday gösterilmişti. Geçen yıl ödülü Macar-İngiliz yazar David Szalay, Flesh ile kazanmıştı. Son yılların diğer kazananları arasında Samantha Harvey'in Orbital, Paul Lynch'in Prophet Song ve Shehan Karunatilaka'nın The Seven Moons of Maali Almeida adlı eserleri bulunuyor.