Latin Amerika'daki muz üreticileri iklim krizi için daha iyi ücret istiyor

Latin Amerika'daki muz üreticileri, iklim krizinin üretim üzerindeki etkileriyle baş edebilmek için daha iyi ücret talep ediyor. Bu yıl yaşanan güçlü El Niño hava olayı nedeniyle üreticiler büyük üretim kayıplarıyla karşı karşıya. Adil ticaret kuruluşu Fairtrade Foundation'a göre Kolombiya'nın bazı bölgelerinde şiddetli rüzgarlar, Peru ve Ekvador'da ise yoğun yağışlar üretimi şimdiden etkiledi. Dominik Cumhuriyeti'nde ise çiftçilerin kuraklık koşullarıyla karşılaşması bekleniyor; hava tahminleri normalden daha kurak ve sıcak bir döneme işaret ediyor.

Birleşik Krallık pazarının en büyük tedarikçilerinden biri olan Kolombiya, bu yıl bazı bölgelerinde kuraklık öngörülen ülkeler arasında yer alıyor.

Önceki El Niño döneminde üretkenlik sert düştü

Fairtrade'in araştırmasına göre bir önceki El Niño döneminde çiftçi ve işçilerin üretkenliği Dominik Cumhuriyeti'nde yüzde 13, Ekvador'da yüzde 22, Peru'da ise yüzde 6 azaldı. Kayıtlara geçen en güçlü El Niño olaylarından biri olan 1983'teki dönemde Ekvador'daki toplam muz ekim alanının yüzde 15'i etkilenmiş, ihracatta yüzde 36 düşüş yaşanmıştı.

Fairtrade'in iklim ve çevre sorumlusu Dr. Carley-Jane Stanton, bu El Niño'nun daha fazla aşırı hava olayına yol açmasının beklendiğini belirterek, üreticiler üzerindeki etkilerin 2023-24 döneminden daha ağır olacağını öngördüklerini söyledi.

Endişeleri destekleyen veriler de artıyor. Ticaret yayını Fruitnet'in aktardığına göre, muz üreticileri birliği Magdalena ve La Guajira Muz Yetiştiricileri Derneği, Kolombiya'nın Karayip bölgesinden yapılan ihracatın temmuz-eylül döneminde yüzde 32 düşüşle 122 milyon dolara (91 milyon sterlin) gerilediğini açıkladı. Derneğe göre yalnızca eylülde sevkiyat yıllık bazda yüzde 42 azaldı; gelir ise 70 milyon dolardan 40 milyon dolara inerek neredeyse yarıya düştü.

Dernek, muz üretiminin sürekliliğini tehdit eden riskler karşısında uluslararası piyasalara çağrıda bulunarak, gerçek üretim maliyetlerini tanıyan ve sektörün sürdürülebilirliğine katkı sağlayan ticari koşullar oluşturulmasını istedi. Açıklamada, iklim kaynaklı üretkenlik kayıpları ile kur sorunları nedeniyle daha da kötüleşen ihracat gelirlerindeki düşüşün sektörün ekonomik sürdürülebilirliğini zayıflattığı vurgulandı.

Üreticiler adil ticaret kuralları istiyor

Kolombiya'daki Agrosiete muz üreticisinde çalışan Ever Antonio Flores Muños, Fairtrade'e yaptığı açıklamada son 10 yılda iklimin çok değiştiğini, havaların belirgin şekilde ısındığını ve bazı bölgelerde sel ile şiddetli rüzgarlar nedeniyle kayıplar yaşandığını anlattı. Flores Muños, bu durumun tüm işçileri ve meslektaşlarını büyük risk altına sokacağını, ücretlerin de düşeceğini söyledi.

Fairtrade, Birleşik Krallık'ta çiftçilere yapılan düşük veya gecikmeli ödemeler ile riski tedarik zincirinin alt halkalarına aktaran sözleşmeler gibi adil olmayan ticari uygulamalarla mücadele edecek mevzuat çağrısında bulunuyor. Kuruluş, bu düzenlemelerin üreticilerin ürünlerinin kötü hava koşullarına ve hastalık risklerine karşı dayanıklılığını artırmasına imkan tanıyacağını belirtiyor.

Sainsbury's, Co-op ve Waitrose gibi bazı şirketler yalnızca asgari fiyat garantisi veren Fairtrade sertifikalı muz satın alarak gönüllü adımlar atmış olsa da Fairtrade'e göre atılması gereken adımlar sürüyor. Fairtrade'in üst yöneticisi Eleanor Harrison, Birleşik Krallık'ın muz tedarikinin, üreticilerin iklim değişikliğine uyum sağlaması ve geleceklerine yatırım yapabilmesi için gereken kaynaklara sahip olmasına bağlı olduğunu söyledi.

Muz üretimi zorlaşırken ve maliyetler artarken süpermarket fiyatlarının gübre, yakıt ve işçilik giderlerindeki artışa rağmen yaklaşık 40 yıldır değişmediği belirtiliyor. Büyük tedarikçi Fyffes'in kurumsal işler sorumlusu Caoimhe Buckley, sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliğinin satın alma uygulamalarından ayrı tutulamayacağını ifade etti.

Ethical Trading Initiative'in araştırmasına göre 2026'da tedarikçilere ödenen fiyatlar, tedarikçilerin yüzde 66,7'si için temel üretim maliyetlerini dahi karşılamıyor. Inter-Amerikan Kalkınma Bankası için 2020'de yapılan bir araştırmaya göre, iklim değişikliğine uyum sağlanamazsa 2050'ye kadar Latin Amerika ve Karayipler'de muz ekimine uygun araziler ortalama yüzde 61 oranında azalabilir.