Kuzey Kore'de Kim Jong Un'un yazlığı yakınında lüks yatlar görüntülendi

BBC'nin analiz ettiği uydu görüntülerine göre, Kuzey Kore'nin Wonsan kıyılarında bu yıl temmuz ortasından ekim ortasına kadar 80 metrelik lüks bir gemi defalarca görüntülendi. Geminin en dikkat çekici özelliği, güvertesi boyunca uzanan 50 metrelik bir yüzme havuzu ve bir ucunda yer alan su kaydırakları.

Gemi, aylarca bir bakım tesisinde bekledikten sonra temmuz başında Kalma Yarımadası olarak bilinen kıyı şeridinin açıklarına taşındı. Bu bölge, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ve ailesinin kullandığı geniş bir villanın bulunduğu Wonsan tatil beldesine yakın.

Hareket eden tek büyük gemi bu değildi. BBC'nin incelediği uydu görüntülerinde, Kim'in villasının yakınında birkaç başka büyük gemi de tekrar tekrar görüldü.

Yatların sahipliği ve rejim bağlantısı

Bu gemilerin Kim ve ailesi tarafından kullanıldığına inanılıyor. Eski Kuzey Koreli yetkililer, kaçkınlar ve uzmanlar, bu büyüklükteki gemilere sahip olmanın veya bunları serbestçe kullanmanın, rejim liderliğiyle bağlantısı olmayan biri için zor olduğunu belirtiyor.

Bir dönem İşçi Partisi'nin 39. Ofisi'nde görev yapan Ri Jong Ho, "Kışın onları tersanede tutarlar. Yaz gelince çıkarıp Kim Jong Un'un villasına veya Kalma'ya doğru götürürler ve yüzmek, dinlenmek için kullanırlar" diyor. 39. Ofis'in liderlik için döviz toplama ve yönetme işleriyle ilgilendiği düşünülüyor.

Gizli Kuzey Kore diktatörlüğünün zirvesindekilerin servetini saptamak, ülkenin ekonomik verilerini belirlemek kadar zor. Birleşmiş Milletler ve diğer kuruluşlar, Kuzey Kore'yi dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olarak sınıflandırırken, ülkenin yaptırım altındaki nükleer programını finanse eden çok büyük bir askeri bütçesi olduğunu tahmin ediyor.

2025 tarihli bir BM raporuna göre, Kuzey Korelilerin çoğu "sistematik, yaygın ve ağır insan hakları ihlalleri" altında yaşıyor; devlet kontrolü, yaygın zorla çalıştırma ve kronik gıda kıtlığı nüfusun tahminen yüzde 40'ını yetersiz beslenmeye itiyor. Buna karşın rejimin lüks içinde yaşadığı uzun zamandır biliniyor.

Uydu görüntülerindeki gemilerin maliyeti bilinmiyor; ancak benzer lüks yatların fiyatı on milyonlarca dolardan 100 milyon doların (75 milyon sterlin) üzerine kadar çıkabiliyor. Kim'in çok daha küçük, 29 metrelik Princess yatının değerinin yaklaşık 7 milyon dolar olduğu tahmin ediliyordu.

Yalnızca gemi konumları ailenin nerede olduğunu kesin olarak kanıtlamasa da, Kim'in kamuya açık görünümlerindeki boşluklarla örtüşen hareketleri, aksi halde kamuoyundan gizli kalacak faaliyetlere işaret ediyor.

Wonsan ve bölgedeki lüks yaşam

Biyografi yazarları ve istihbarat raporlarına göre Kim Jong Un çocukluğunun bir bölümünü annesiyle birlikte Wonsan'da geçirdi. Bir uzman, kentin babası Kim Jong Il'in yönetimi döneminden bu yana aileyle anıldığını söylüyor.

1990'lardan 2000'lerin başına kadar dönemin lideri Kim Jong Il'in konutlarında 13 yıl koruma görevi yapan bir kaçkın, BBC'ye Wonsan çevresindeki villaların seçkinler tarafından dinlenme amaçlı kullanıldığını anlattı. Yaz aylarında düzinelerce çocuk ve gencin su kayağı yaptığını hatırlıyor.

Kuzey Kore resmi medyası, Kim'in tatilde olduğuna dair haberlere nadiren yer veriyor; bu tür ziyaretleri resmi denetim veya yol göstericilik olarak sunuyor. Ancak BBC'ye konuşan kaçkınlar ailenin Wonsan'da tatil yaptığının farkında görünüyordu; bu da en azından bazı Kuzey Korelilerin durumdan haberdar olduğunu gösteriyor.

Resmi medya Wonsan'da yüksek katlı oteller, restoranlar, mağazalar, spor tesisleri ve su parkları bulunduğunu, kentin yaklaşık 20 bin ziyaretçi ağırlayabildiğini öne sürüyor. Devlet medyası ve Rus yayın organları, Temmuz 2025'te açılan Wonsan Kalma tatil beldesini ziyaret eden küçük Rus turist gruplarının görüntülerini yayınladı. Tatil beldesi yabancı ziyaretçi çekmek için geliştirilse de yerli turistlere de açık.

Güney Kore'deki bir haber sitesi, adı açıklanmayan bir kaynağa dayandırarak bazı yerel halka dört gecelik tur paketlerinin yaklaşık 100 dolara sunulduğunu yazdı. Bu, çoğu Kuzey Koreli için büyük bir meblağ. BM'ye göre ülkenin kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılası 2024'te yaklaşık 667 dolar; bu, Güney Kore'nin 36 bin 227 dolarlık seviyesinin çok küçük bir bölümü.

Kuzey Korelilerin çoğu için tatil ulaşılmaz bir lüks. Büyüyen bir orta sınıf bulunsa da bunların boş zamanı kısıtlı olabilir. BBC'ye konuşan kaçkınlara göre işçiler, büro çalışanları ve kooperatif çiftçileri yasal olarak yıllık 14 gün izin hakkına sahip; ancak bu nadiren uygulanıyor.

Seyahat etmek için birkaç gün üst üste izin almak olağan dışı. İnsanlar genellikle hafta sonu gezileri yapıyor veya ulusal bayramlarda seyahat ediyor; belirlenmiş bir "yaz tatili" kullanmıyorlar. İzin verilse bile seyahat kısıtlı; kişilerin kent veya ilçe dışına çıkması için resmi izin gerekiyor. Serbestçe hareket etmek bazen tatilin kendisi kadar lüks bir ayrıcalık.

BBC, Wonsan çevresinde yaklaşık 50, 55, 60 ve 80 metre uzunluğunda dört büyük gemiyi izledi. Dördü de bu yıl Kim'in Wonsan'daki villasının çevresinde tekrar tekrar görüldü.

En büyük gemi en net hareketi gösterdi; rıhtımdan Kalma Yarımadası açıklarına gitti ve temmuzdan bu yana orada bulunuyor. Diğer iki gemi (50 ve 55 metre) ağustos sonuna kadar Wonsan'a yakın Tae ve Sin adaları çevresinde sık sık görüldü. Uydu görüntüleri 50 metrelik geminin yanında dört küçük tekne olduğunu da gösterdi. 60 metrelik gemi ise geçen haftaya kadar Kim'in Wonsan villasının yakınında görülmeye devam etti.

Uydu görüntüsü uzmanı Jeong Seong-hak, küçük teknelerin büyük gemiye insan, yakıt ve malzeme taşıdığını, Tae ve Sin gibi küçük adaların "kamudan uzakta mahremiyetin korunabildiği kuytu deniz dinlenme noktaları" sunduğunu söylüyor.

Kuzey Kore gemilerin resmi sahipliğini hiç açıklamadı. BBC'nin tarihsel uydu görüntüleri analizi, 2002'de Kim Jong Il yönetimi sırasında Wonsan'da aynı belirgin özelliklere sahip büyük bir gemi bulunduğunu ortaya koydu. 2013'te Kuzey'i ziyaret eden eski NBA yıldızı Dennis Rodman, The Sun'a yedi günlük ziyaretinin büyük bölümünü Kim Jong Un'la Wonsan çevresinde geçirdiğini, jet ski yaptıklarını ve ata bindiklerini anlatmıştı. Rodman, kullandıkları 60 metrelik gemiyi feribot ile Disney gemisi arası bir şey olarak tanımlamıştı. Bunun yukarıdaki uydu görüntülerindeki 60 metrelik tekne olup olmadığı belirsiz.

Çoğu Kuzey Koreli için Kim'lerin ve rejimi destekleyenlerin yaşamı sadece savurgan değil, hayal edilemez görünüyor. Özellikle de devlet propagandası "yüce lideri" her zaman ülkeyi önceleyen fedakâr bir adam olarak sunmaya adanmışken.

Ri Jong Ho, "Kim Jong Un'un 'halkın lideri' olması gerekiyor" diyor, "ama sıradan insanlar günde bir öğün yemek için zorlanırken onun böyle dört lüks gemisi var."