Kuzey İrlanda'da yeni sürücü belgesi kuralları yürürlüğe girdi

Kuzey İrlanda, genç sürücülerin karıştığı ölümlü trafik kazalarını azaltmak amacıyla yeni sürücü belgesi kurallarını uygulamaya başladı. Birleşik Krallık'ın bu düzenlemeyi hayata geçiren ilk bölgesi olan Kuzey İrlanda'da kademeli sürücü belgesi sistemi (Graduated Driver Licensing - GDL) yürürlüğe girdi.

Öğrenci ve yeni ehliyet alan sürücüler için geçerli olan kurallar tüm yeni sürücüleri kapsamakla birlikte özellikle 17-23 yaş grubunu hedefliyor. Yeni düzenlemeye göre öğrenci sürücülerin pratik sınava girmeden önce en az altı ay boyunca araç kullanma deneyimi kazanmaları gerekiyor. 24 yaş altı yeni sürücüler için gece saatlerinde genç yolcu taşıma kısıtlamaları da getirildi.

Düzenlemeler geçen yıl ocak ayında duyurulmuştu ve kısıtlı sürücüler için mevcut 45 mph hız sınırı kaldırılacak. Kısıtlamalara uymayan sürücüler üç ceza puanı veya 1.000 sterline kadar para cezası alabilir.

GDL sisteminin benzerleri Avustralya, ABD ve İrlanda Cumhuriyeti gibi ülkelerde uygulanıyor. Kampanya yürüten gruplar bu düzenlemelerin Birleşik Krallık genelinde de hayata geçirilmesini talep ediyor.

"Hayat kurtaracak" ancak genç sürücülerden farklı tepkiler var

Polis, yeni kuralların "hayat kurtaracağını" belirtirken genç sürücülerden karışık tepkiler geldi. Bazı gençler düzenlemeyi desteklerken, kırsal bölgelerde yaşayanlar kısıtlamalardan memnun değil.

Resmi rakamlara göre 2024'te Kuzey İrlanda'da 17-23 yaş aralığındaki sürücüler tüm kazaların %24'ünde sorumlu tutuldu. Ancak bu yaş grubu ehliyet sahiplerinin yalnızca %8'ini oluşturuyor. Aynı yıl genç sürücülerin karıştığı kazalarda 251 kişi hayatını kaybetti veya ağır yaralandı. Bu kazaların %65'inde genç sürücü kusurlu bulundu.

Kuzey İrlanda Polis Teşkilatı (PSNI) yol güvenliği birimi sorumlusu Başkomiser Sam Donaldson, Kuzey İrlanda'da "nüfus başına düşen kaza, ciddi yaralanmalı kaza ve ne yazık ki ölümlü kaza sayısının Birleşik Krallık'ın diğer bölgelerinden daha fazla olduğunu" söyledi. Donaldson, yeni kuralların hayat kurtaracağından "hiç şüphesi olmadığını" ifade etti.

26 yıllık sürücü eğitmeni Veronica Weir ise değişikliği "muhteşem" olarak nitelendirdi ve genç sürücülerin sorumsuz davranabildiğini belirtti. Weir, "Bugünkü gençler bunu bir video oyunu gibi görüyor. Kaza yaparlarsa hiçbir sonuç yokmuş gibi davranıyorlar" dedi.

İngiltere ve Galler'de durum farklı

İngiltere ve Galler'de ocak ayında öğrenci sürücüler için teori ve pratik sınavlar arasında altı aya kadar bekleme zorunluluğu getirilebileceği duyuruldu. Ancak hükümet, GDL sistemini uygulamaya koymadı. Motorlu araç kuruluşu AA bu durumu "kaçırılmış bir fırsat" olarak değerlendirdi.

İskoçya yönetimi bu yılın başlarında yeni genç sürücülere kendi kısıtlamalarını getirebilmek için yetki talep etti. Birleşik Krallık hükümeti gençleri güvende tutmak istediğini ancak yeni sürücülere "genel kısıtlamalar" getirmemeye karar verdiğini açıkladı.

Omagh'da yaşayan 16 yaşındaki Tommy için araba kullanmak hayatında "büyük bir faktör". Üç yıldır babasıyla tarlalarda ve özel arazilerde temel sürüş pratiği yapan Tommy, yeni kuralların kırsal bölgede yaşayan ve toplu taşımaya erişimi olmayan gençlere uygun olmadığını düşünüyor.

"Burada neredeyse hiç ulaşım bağlantısı yok, bu yüzden insanların beni arabayla bırakmasına bağımlıyım" diyen Tommy, en yakın ulaşım merkezine beş mil uzaklıkta yaşadıklarını belirtti.

Aynı bölgeden Adam da güvenliğin önemli olduğunu kabul etmekle birlikte altı aylık zorunlu bekleme süresinden rahatsız. Adam, haftada dört gün spor salonuna gittiğini ve kendi arabasıyla seyahat etmek istediğini söyledi.

Ehliyet eğitimi almaya başlayan Moss ise yeni kurallardan etkilenmeyecek. Altı ay beklemenin "büyük bir sorun olmadığını" düşünen Moss, düzenlemenin güvenliğe katkı sağlayacağına inanıyor.

Altyapı Bakanlığı'nın reformlarının arkasındaki isim olan Sinn Féin'den Bakan Liz Kimmins, kademeli sürücü belgesi sisteminin ilk kez direksiyon başına geçenlerin karşılaştığı riskleri azaltmayı amaçladığını belirtti. Kimmins, "Burada yapmak istediğimiz şey, vurguyu sadece sınavı geçmekten gerçekten kendine güvenen ve yetkin bir sürücü olmaya kaydırmak" dedi.

İlk yeni pratik sınavlar 1 Nisan 2027'de yapılacak.