Kuzey İrlanda'da Sorunlar dönemi yasa tasarısı Avam Kamarası'ndan geçti

Kuzey İrlanda'da 30 yıl süren ve 3 bin 500'den fazla kişinin ölümüne yol açan Sorunlar (Troubles) döneminin mirasını ele almayı amaçlayan yasa tasarısı, Avam Kamarası'ndaki oylamayı geçti. Tasarı, iki gün süren yoğun değişiklik görüşmelerinin ardından 330 lehte, 178 aleyhte oyla kabul edildi. Tasarı şimdi Lordlar Kamarası'nda görüşülecek; bu sürecin gelecek yıla sarkması bekleniyor.

Kuzey İrlanda Bakanı Sir Chris Bryant, tasarının "dürüstlük, açıklık, adalet arayışı ve en önemlisi gerçek" ile ilgili olduğunu söyledi. Bryant, tartışmaların büyük bölümünün gaziler üzerine olmasına rağmen tasarının "aslında öncelikle ailelerle" ilgili olduğunu belirtti.

Tasarı neyi değiştiriyor?

Tasarı, 2023'te önceki Muhafazakâr hükümetin çıkardığı ve Sorunlar dönemi olaylarına ilişkin soruşturmaları ve sivil davaları yasaklayan tartışmalı Miras Yasası'nın yerini alacak. Eski yasanın en tartışmalı maddesi olan ve bilgi toplama kuruluyla işbirliği yapan şüphelilere kovuşturmadan muafiyet tanıyan hüküm, mahkemeler tarafından hukuka aykırı bulunarak yürürlükten kaldırılmıştı.

İşçi Partisi'nin planı, Sorunlar dönemi ölümlerini soruşturacak bir miras komisyonu, ayrı bir bilgi toplama kurulu ve An Garda Síochána (İrlanda polisi) bünyesinde özel bir miras birimi oluşturulmasını içeriyor. Hükümet geçen hafta, başsavcının ciddi kovuşturmalar için onay vermesini zorunlu kılan da dahil olmak üzere bir dizi değişiklik yayımladı. Hükümet, değişikliklerin askeri gazilerin "tekrar tekrar" soruşturma geçirmesi olasılığını "önemli ölçüde azalttığını" savunuyor. Ancak Bryant, değişikliklerin eski askerler için "af" anlamına geldiği iddialarını reddetti.

Bazı kesimler gazilere sağlanan korumaların yeterli olmadığını savunurken, Sinn Féin değişiklikleri "gaziler şartı" olarak nitelendirdi. Demokratik Birlikçi Parti (DUP) ise milletvekillerine değişiklikleri incelemek için yeterli süre verilmediği endişesini dile getirdi.

İrlanda hükümetinden 'önemli eşik' yorumu

İrlanda Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, tasarıya ilişkin değişikliklerin "önemli bir eşik" olduğunu belirtti. Sözcü, geçen yıl varılan ortak çerçevenin ileriye doğru önemli bir adım olduğunu ve şimdi tam ve zamanında uygulanması gerektiğini söyledi. Açıklamada, Dışişleri Bakanı Helen McEntee'nin son haftalarda Kuzey İrlanda Bakanı ile yakın temas halinde olduğu belirtildi. Sözcü, uygulama mevzuatının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına uygun ve ortak çerçeveye sadık olmasının, mağdurlar ve aileleri için sonuç doğurması açısından hayati olduğunu vurguladı.