Küresel tahvil piyasasındaki hareketlilik hükümetlerin borçlanma maliyetini artırıyor

Hürmüz Boğazı'ndaki devam eden kriz ve ABD-İran arasındaki gerginlik, küresel tahvil piyasalarında 'yangına' yol açtı. Ülkelerin borçlanma maliyetleri yükselirken, yatırımcıların hükümetlere borç verme koşulları da temelden değişiyor. Bu durum, dünya liderlerini zorlu bir ekonomik denklemle karşı karşıya bırakıyor.

BBC ekonomi editörü Faisal Islam'a göre, piyasalar bu yaz boyunca ülkelerin borçlanmak için daha fazla ödemek zorunda kalacağını net biçimde ortaya koydu. Bunun temel nedeni, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve jeopolitik gerilimlerin enflasyonu yukarı çekmesi; bu da büyük ekonomilerde faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisini güçlendiriyor.

Yapay zeka yatırımları tahvil piyasasını hareketlendiriyor

Piyasalardaki asıl baskın unsur ise artan borç talebi. Hükümetlerin yanı sıra büyük teknoloji şirketleri de yapay zeka veri merkezleri için yüz milyarlarca dolarlık yatırım yapmak üzere aynı tahvil piyasalarına yöneliyor. Google, Amazon ve Meta gibi ABD'li 'hiperscale' şirketler bu yıl şimdiye kadar 219 milyar doların (162 milyar sterlin) üzerinde borç ihraç etti. Bu miktarın üçte biri sterlin dahil dolar dışı para birimlerinde gerçekleşti. Geçen yıl toplam borçlanma 93 milyar dolar iken, bu rakam daha önce yılda ortalama 40 milyar doların altındaydı. Bu yıl teknoloji devlerinin tahvil piyasasından 400-500 milyar dolar arası kaynak sağlayabileceği tahmin ediliyor.

Uzakdoğu'da ise Japonya dikkat çekiyor. Büyük ekonomiler arasında gayri safi yurtiçi hasılasına (GSYH) oranla en yüksek borç yüküne sahip ülke olan Japonya, aynı zamanda ABD hükümetinin en büyük tek alacaklısı. Merkez bankası faizi sıfırdan kademeli olarak artınca, Japon devlet tahvili getirileri 30 yılın en yüksek seviyesine çıktı ve bu durum, küresel para akışını etkiliyor.

İngiltere'nin borçlanma maliyeti neden artıyor?

Faisal Islam, İngiltere'deki artan borçlanma maliyetlerinin en büyük nedeninin, ülkenin borçlanma planlarının güvenilirliği olduğunu belirtiyor. Ülkenin son dönemdeki siyasi istikrarsızlıkları (birden fazla başbakan, maliye bakanı ve politika değişiklikleri) ve köklü yapısal reformların yapılamaması, İngiliz tahvillerine (gilt) risk primi eklenmesine yol açıyor. Başbakan Keir Starmer'ın sıradan reformlarla piyasalara istikrar sinyali verme stratejisine rağmen, hükümetin refah reformlarını meclisten geçirememesi piyasalarda hayal kırıklığı yarattı. Ekonomik göstergelerde olumlu işaretler görülse de, küresel tahvil piyasasındaki satış dalgası, hükümetin geniş kapsamlı planlarının tutarlılığı hakkında ciddi sorular doğuruyor. Eski başbakan adaylarından Andy Burnham'ın ekonomi danışmanı Lord O'Neill, planının 'aşırı harcamaları' ele alması gerektiğini ve emekli maaşı ile refah harcamalarında kararlılık gösterilmesinin yatırımcılara güven vereceğini söylüyor.