Kriket ODI kuralı değişikliği ters salınımı geri getirdi

İngiltere, Pakistan'a karşı ODI kriketinde Salı günü sahaya dönüyor (TSİ 09:00). Sri Lanka'nın da yer aldığı üçlü serinin her maçı Test Match Special'da yorumlanacak.

İngiltere, Headingley'de oynanan ikinci ODI'de Sri Lanka'ya yenilmişti. Antrenör Brendon McCullum soyunma odasında oyuncularına, "Oyun artık biraz farklı" dedi ve ekledi: "Top büyük bir rol oynuyor."

McCullum'un işaret ettiği fark, ters salınım (reverse swing) olarak biliniyor: eski bir topun havada normalin tersi yönde hareket etmesi. ODI maçlarının oyun koşulları Temmuz 2025'te değiştirildi. Yeni kurala göre, kaptanlar 34 overdan sonra, innings'in kalanını tamamlamak için iki uçtaki beyaz toplardan hangisini kullanacaklarını seçebiliyor. Seçilen topun yaşlanıp yıpranması, ters salınımın yeniden canlanmasına yol açtı. Bu durum, formatı şimdiden etkiliyor ve gelecek Dünya Kupası'na 12 aydan az bir süre kala ilginç olasılıklar sunuyor.

Sam Curran, Temmuz'da Lord's'ta Hindistan'a karşı oynanan üçüncü ODI'de İngiltere'yi dört wicketla galibiyete taşıdı. Son spellinde eski beyaz topla, innings başına kıyasla iki katından fazla salınım buldu. Bir yıl önce Saqib Mahmood, Cardiff'te Batı Hint Adaları'na karşı oynanan ODI'de ölüm overlarında, başlangıca kıyasla yarıdan az salınım elde etmişti.

Son 16 overda tek top kullanma değişikliği, bowlers'lara yardımcı olmak için yapıldı ve istenen etkiyi gösteriyor. Kural değişikliğinden bu yana, hız bowlers'larının son 10 overdaki tam teslimatlarının yarısı bir dereceden fazla salınım yaptı. Bu oran, önceki 18 aydaki %35'e kıyasla %50'ye yükseldi. Buna bağlı olarak, hız bowlers'larının son beş overdaki ekonomi oranları 8.40'tan 7.95'e düştü. Bu küçük ama önemsiz olmayan bir düşüş. Hız bowlers'larının bowling ortalamaları da wicket başına 19.2'den 18.3'e geriledi.

Ölüm overlarında vuruş yapmak zorlaştı

Sonuç: Ölüm overlarında vuruş yapmak eskisi kadar kolay değil. Ters salınım devredeyken hız bowlers'ları daha dolgun bowling yapıyor ve top ters salınım yaptığı için daha fazla inswing kullanıyor. Sri Lanka, geçen ay Headingley'de İngiltere'ye karşı bu konuda özellikle etkiliydi: teslimatlarının %69'unu stump'lardan altı metre veya daha dolgun attı ve 16 sayılık galibiyeti bu şekilde tamamladı.

Buna rağmen, istatistiksel olarak en çok İngiltere kural değişikliğinden faydalandı. Ancak İngiltere'nin bu yıl ODI kriketinde önemli bir adım attığı da unutulmamalı. İngiltere'nin ölüm overlarındaki bowling ortalaması Temmuz 2025'ten bu yana 36.76'dan 20.91'e, ekonomi oranı 9.78'den 7.53'e düştü. Vuruş run-rate'i ise 8.07'den 9.16'ya yükseldi.

Leeds'teki yenilginin ardından McCullum, oyuncularından değişikliklerin kendi planları için ne anlama gelebileceğini "düşünmelerini" istedi ve taktiksel değişikliklerin gelebileceğini ima etti. Üç gün sonra The Oval'de İngiltere, Sri Lankalılar tercih ettikleri topu seçmeden önceki 10 overda 104-2'den 214-2'ye ilerledi.

Avustralya, Yeni Zelanda, Batı Hint Adaları, Güney Afrika, Bangladeş, Pakistan ve Afganistan, kural değişikliğinden bu yana ölüm overlarında daha yavaş skor üretti. Batı Hint Adaları'nın ölüm overlarındaki run-rate'i bu dönemde over başına 2.39 sayı düştü.

Dünyadaki bireysel bowlers'lara gelince, Windies hız bowler'ı Alzarri Joseph ve Güney Afrika'dan Lungi Ngidi, ölüm overlarında bulabildikleri salınım miktarındaki büyük artışlardan faydalandı. Joseph'in ortalama salınımı %84 arttı ve bowling ortalaması 24.1'den 17.4'e düştü. Benzer şekilde Ngidi'nin bowling ortalaması 13'e, ekonomi oranı ise %63.3'lük salınım artışının ardından 9.34'ten 6'ya geriledi.

Hareketinde artış görülen diğer isimler arasında Yeni Zelanda'dan Nathan Smith, Pakistan'dan Naseem Shah ve Bangladeş'ten Mustafizur yer alıyor; sonuçlar değişkenlik gösteriyor.

Bu üçlü seride Pakistan'ın kaptanı olan Shaheen Afridi, ölüm overlarında salınım bulmada dünyanın en iyilerinden biri (kural değişikliğinden bu yana ortalama 1.3 derece), ancak değişiklikten önce de bolca salınım yapıyordu (1.2). Shaheen ve Naseem'in Salı günü İngiltere'ye karşı birlikte bowling yapması büyüleyici bir görüntü olabilir. Jofra Archer, İngiltere'nin geç saatlerde en fazla hareket bulan bowler'ı; ortalama 0.97 derece ile %37'lik bir artış kaydetti.

Etki her yerde aynı değil

Ters salınım henüz dünyanın her yerinde ODI'leri etkilemiyor. Değişiklik en çok İngiltere'de belirgin: burada top ölüm overlarında %63 daha fazla salınım yapıyor. Bangladeş'te %33'lük bir artış var. Sri Lanka, Bangladeş ve Pakistan'da oynanan maçlarda da önceye kıyasla önemli ölçüde daha fazla geç hareket görülüyor. Bu durum önümüzdeki iki hafta için de geçerli.

Artış Avustralya'da daha az belirgin; İngiltere'nin bir sonraki durağı burası. Gelecek yıl Dünya Kupası'nın çoğunun oynanacağı Güney Afrika'da da artış sınırlı. Kural değişikliğinden bu yana Güney Afrika'da sadece üç ODI oynandı, bu da gelecek sonbahar için tahminleri zorlaştırıyor. Değişiklik orada henüz etkisini göstermemiş olsa da, Güney Afrika ODI'lerinde innings'in sonlarında hareket zaten yüksek seviyelerde. Aynı zamanda takımlar son yıllarda orada over başına 7.35 run skorluyor; bu da yüksek bir oran.

Eğer ters salınımda bir artış olursa, takımlar skorlarını eskisinden daha erken yapmak zorunda kalabilir. İstatistikler Pakistan, Sri Lanka ve İngiltere arasındaki ODI üçlü serisinden önceki durumu yansıtıyor.