Kenya'da suture bagimli cay severler sıkıntıda

Kenya'da gunun herhangi bir saati, ozellikle kahvaltıda tuketilen sutlu cay (chai), ulkenin vazgecilmez bir gelenegi. Ancak son haftalarda yasanan sut kıtlıgı, bu aliskanligi tehdit ediyor. Supermarketlerin sogutucu reyonlari bosalirken, perakendeciler sut fiyatlarini yukseltti ve musteri basina satin alınabilecek sut miktarini sinirladı.

Baskent Nairobide restoran isleten Muthoni Macharia, haftalardir 70 paketten fazla tuketmeye alistiklari suti bulamadiklarini, bu durumun ozellikle sabah mesaisini vuran musterileri icin buyuk sorun yarattigini soyluyor. Macharia, "Sutlu cay olmadiginda gruplar halinde gelen musteriler caylarini sade icmek yerine gitmeyi tercih ediyor; bu benim icin kayip anlamina geliyor" dedi.

Kuraklik ve yem maliyeti etkenleri

Kenya Sut Kurulu (Kenya Dairy Board - KDB) verilerine gore, islenmis sut teslimatları haziranda 84,4 milyon litreden temmuzda 81,3 milyon litreye gerileyerek yuzde 3,7 azaldi. Agustos ayinda dususun daha da belirgin oldugu on gorusu paylasıliyor.

Kenya Tuketici Federasyonu (Consumer Federation of Kenya - Cofek), yilin basindan bu yana arzda surekli bir azalma oldugunu, bunun mevsimlik yagislardaki gecikme ve yem maliyetlerindeki yuzde 45'lik artistan kaynaklandigini belirtiyor. Cofek, sut fiyatlarinin litre basina 70-80 Kenya silicisine (0,54-0,62 dolar, 0,40-0,46 sterlin) yukseldigine dikkat cekti.

Uretici birlikleri, gecen yil sut fazlasının devlete ait New KCC ve KDB tarafindan yeterince degerlendirilmedigini, fazla sutten elde edilecek sut tozunun bu donemdeki kıtlıgı azaltabilecegini savunuyor. Cofek, "Eger bu tampon stoklarimiz olsaydi, gunumuzde yasanan arz sokunu daha kolay atlatirdik" aciklamasini yapti.

Hukumetten cozum arayislari

Tarim Bakanligi yetkilisi Jonathan Mueke, kisa vadede ciftcilere destek amaciyla yem ithalatinda gumruk muafiyeti saglanacagini, ayrica sut tozu ithalatini gecici olarak serbest birakacaklarini duyurdu. Mueke, uzun vadede sut fazlasinin degerlendirilmesi icin bir fon kurmayi da degerlendirdiklerini ekledi.

Nairobi'deki supermarktlerde BBC'ye konusan bazi tuketiciler, fiyat artisindan endiseli. Bernard Abok, "Bazen supermarkete gidiyorum sut yok. Buldugumda fiyat artmis oluyor. Bugun bu fiyat, yarin tekrar yukselmis olabilir" diye konustu. Patricia Gathoni ise fiyatlar artmaya devam ederse cocuklarina verdigi sut miktarini azaltacagini, buldugu sute su katmak zorunda kaldigini soyledi.

Kenya Sut Kurulu Genel Muduru William Maritim, yasananin gecici bir arz kisitlaması oldugunu, ancak raf omru kisa pastorize suttin daha cok etkilendigini belirtti. Uzun omurlu UHT sutunde durumun daha iyi oldugunu ifade etti.